https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%96%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83 2026-04-18T11:01:34Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83&diff=19623&oldid=prev 2025-04-25T18:01:50Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:01, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%83&diff=19622&oldid=prev 2016-08-17T11:42:03Z

<p>-<a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%92%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D0%BC&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Ғылым (мұндай бет жоқ)">Санат:Ғылым</a>; -<a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%A1%D1%83_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%83%D0%B0%D1%88%D1%8B%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Су шаруашылығы (мұндай бет жоқ)">Санат:Су шаруашылығы</a>; +<a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%88%D0%B0%D1%84%D1%82&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Ландшафт (мұндай бет жоқ)">Санат:Ландшафт</a>; +<a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%9C%D2%B1%D1%85%D0%B8%D1%82_%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D1%84%D1%8B&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Мұхит рельефы (мұндай бет жоқ)">Санат:Мұхит рельефы</a> (<a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%9F:HOTCAT&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="УП:HOTCAT (мұндай бет жоқ)">HotCat</a> құралының көмегімен)</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Genipabu-Natal.jpg|thumb|Жағалау]]<br /> <br /> '''Жағалау''' — құрлық пен [[теңіз]] (''көл, өзен жөне т.б'') арасындағы жер бедерінің қазіргі және ежелгі замандардағы нысандар таралған шекаралық жолақ.&lt;ref name=s1&gt;Мұнай және газ геологиясы терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Қазақстанға еңбегі сіңген мұнайшы — геологтар Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Куандықов, [[2000]]. — 328 бет.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Жалпы мәліметтер==<br /> Ол су жиегіндегі жағалық беткейден және су асты жағалық беткейден тұрады. Жағалаудың қалыптасуының ең негізгі факторлары — [[толқын]] және толқынның жағаға ұру ағыны, сондай-ақ, арналық ағын. Теңіздің жағалық белдемінің құрлық жағындағы шекарасы — теңіз суының толысуы және теңіз дауылы кезіндегі соқпа толқын шалпылы жететін сызықпен, ал теңіз жағындағы шекарасы — ''изобата'' (''толқын қозғалысы әрекетінің тоқтау шегі'') сызығымен шектеледі. [[Өзен]]дер мен басқадай [[экзогенді агенттер]] құрлықтан жағалық өңірге кесек және түйіршік [[тау жыныстары]]н әкелуі салдарынан жағалаулық-[[теңіздік тосқындар]] қалыптасады, ал оның [[геология]]лық құрылысы мен жер бедері жағалаудың бағыты мен даму барысына тікелей әсер етеді. Теңіз толқындары қуатының таралуы мен тасымалдануы литосферамен әрекеттесуі нәтижесінен абразивтік және аккумуляттық жағалаулар пайда болады. Қазіргі [[теңіз]] бен [[мұхит]] жағалаулары б.з.б. 6 мың жыл бұрын, құрлықты соңғы мұз басу кезінде құрлықтардың шеткі жақтарын су басып (трансгрессия), мұхит деңгейі ''90 — 100 м''-ге көтерілуі нәтижесінде пайда болды. Соның әсерінен ингрессиялық жағалаулардың мұздық (фьордты, шхерлі), эрозиялық (риасты, лиманды), құрылымдық-денудациялық (далмациялық) және т.б. түрлері қалыптасқан. [[Абразия (геология)|Абразия]]лық және [[аккумуляттық процестер]] ингрессиялық жағалаулардың контурын тегістеп отырады. Жағалау сипатына қазіргі [[тектоникалық қозғалыстар]] да үлкен әсер етеді. Әр түрлі табиғат факторлары атыраулық, коралдық (маржандық), мангрлық, қамысты-құрақты, т.б. Жағалауларды қалыптастырады. [[Қазақстан]]ның су айдындарына эолдық (Аралдық тип) және эрозиялық жағалаулар тән.&lt;ref&gt;Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – [[Алматы]], Мектеп, 2002.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> <br /> {{Geology-stub}}<br /> <br /> [[Санат:Ландшафт]]<br /> [[Санат:Мұхит рельефы]]</div>

Kasymov