Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:58:20Z

1 түзету

Arystanbek: Cat-a-lot: Аласталуда... Санат:Қазақстан тұлғалары

2014-12-23T13:41:31Z

Cat-a-lot: Аласталуда... Санат:Қазақстан тұлғалары

Жаңа бет

{{Infobox Biography
|subject_name = Жауғаш Қырбасұлы
| image_name =
| image_size =
| image_caption = Жауғаш батыр
| date_of_birth = 1733 ж.
| place_of_birth =
| date_of_death = 1782 ж.
| deathplace =
| occupation = Қазақ батыры
| nationality = [[Қазақтар|қазақ]]
}}

==Жауғаш Қырбасұлы==

'''Жауғаш Қырбасұлы''' (1733, [[Алматы облысы]] [[Қарасай ауданы]] — 1782, [[Жамбыл облысы]] [[Меркі ауданы]]) — [[Абылай хан]]ның әскери [[қолбасшы]]сы, [[елші]]. [[Ұлы жүз]] құрамындағы [[ботбай|ботбай руының]] [[Қоралас]] аталығынан шыққан. Абылай хан оның ерлігін жоғары бағалап, “[[Жаралы жолбарыс]]” деп атаған. 1733 жылы күзде [[қазақ]]тар жеңіске жетіп, жоңғарлар қашқан [[Аюлы]], [[Арқарлы]] тауларындағы шайқас кезінде туғандықтан әуелгі қойылған есімі [[Жауқашты]] екен, анасы [[Қоңырбике]] еркелетіп, Жауғаш атанып кеткен. Әкесі [[Қырбас]] 18 ғасырдың 1-жартысында жоңғарлармен болған бірқатар шайқастарға қатысқан, [[Аңырақай шайқасы]]нда ботбай қолын басқарған [[Сәмен батыр]] әскерінде [[мыңбасы]] болған. Жауғаш 15 жасында атқа қонып, қасындағы [[Қарпық]], [[Майлыбай]] сияқты серіктерімен ел еркіндігі жолында [[Алатау]]дан [[Арқа]]ға барып, Абылай ханның орда [[сарбаз]]дарының қатарына қосылған. Жауғаш 1751 — 1753 жылдары Абылай ханның бірнеше тапсырмаларын тиянақты орындап, сенімді серіктерінің біріне айналды. 1754 — 1756 жылдары Абылай ханның арнайы әскери қолын басқарды. 1756 жылы қытайлармен болған шайқаста Абылай хан жараланып, Жауғаш ұрыс болып жатқан жерден ханды аман алып шығып, құтқарып қалады. [[Бұқар жырау]] жырларында Абылай хан “''Іздесем де табылмас, Жауғашжан, сендей құбаша ұл''” деп мадақтаған Жауғаш батыр осы. Ол [[Қытай]]мен арадағы қатынасты реттеуге қатысқан елші де болған. Сол жылы (1756) қытай генералы [[Хадаха]] өз қолына түскен Жауғаш батырды Абылай ханмен келісім жасауға жібереді. Жауғаш батыр 1771 — 1774 жылдары қырғыздармен қақтығыстардың [[мәмілегерлік]]пен аяқталуына ат салысқан. Қырғыз [[Момохан|Момохан батыр]] мен [[Жайыл батыр]]дың баласы [[Итеке]]ге ара түсіп, Абылай ханның кескен өлім жазасынан аман алып қалып, қазақ-қырғыз арасындағы бауырластықтың сақталуына үлес қосқан. Абылай ханның өмірінің соңына дейін жанында болып, айнымайтын тірегі саналған Жауғаш батырға хан [[аманат]] етіп тапсырған, жоңғарларға қарсы соғыстарда көтерген қасиетті жеңіс туы батырдың ұрпақтарының қолында күні бүгінге дейін сақтаулы. Денесі [[Түркістан]]дағы [[Қожа Ахмет Иасауи|Қожа Ахмет Иасауи кесенесінің]] ішінде, дәліздің [[Ақсарай]] жағына, Абылай ханның қасына жерленген. Қазіргі Жамбыл облысы Меркі ауданы [[Папанин ауылы]]на Жауғаш батыр есімі берілген.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref>

Ол — білімді мәмілегер, Қазақ хандығының 1756-58 жылдардағы Қытаймен келісімге келуіне, 1770-1774 жылдардағы қырғыздармен қақтығысының нөтижелі аяқталуына ерекше еңбек сіңіреді. Абылай ханның арнайы шақыруымен Жауғаш жетпісінші жылдардың аяғында қайтадан Арқаға барады. Хан ордасын Түркістанға көшіргенде Тілеуберді, Бүрге батырлармен бірге соның қорғаушысы болады. Жауғаш қандай жағдай болса да сөзіне берік, досқа адал, әділ кісі болған. Өздерімен соғысқан дүшпаны Садырдың бір баласын ертедегі достығы үшін өлтіртпей, ханнан өтініп сүрап алуы соның айғағы. Оның досқа адалдығын Абылай хан да жоғары бағалайды. Жауғаш батыр 49 жасында өз ажалынан қайтыс болады.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған.
Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref>

==Дереккөздер==
<references />

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Қазақ батырлары]]

{{Bio-stub}}

← Ескі түзетулер	18:58, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Жауғаш Қырбасұлы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Arystanbek: Cat-a-lot: Аласталуда... Санат:Қазақстан тұлғалары