https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80 2026-04-18T13:10:37Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80&diff=49425&oldid=prev 2025-04-25T18:26:34Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:26, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80&diff=49424&oldid=prev 2014-05-26T10:32:03Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Uterus Distortion1.svg|thumb]]<br /> '''Жатыр''' (''uterus'') — адамның және жануарлардың [[ұрық]] дамитын [[аналық]] [[жыныстық мүше|жыныс мүшесі]]. Адам Жатыры [[кіші жамбас]] қуысында орналасады. Жатыр денесі алға қарай иіліп, жатыр мойнымен доғал бұрыш жасайды. Оның сырт пішіні алмұрт тәрізді. ұзындығы 8 см, салмағы 40 — 50 г. Жатырдың жоғарғы жағы — Жатыр денесі немесе Жатыр түбі, төменгі жағы Жатыр мойны деп аталады. Жатыр денесі: сыртқы — [[сір]], ортаңғы — [[бұлшық ет]]ті, ішкі — шырышты қабаттардан, ал Жатыр мойны [[қынап]]тан және мойын өзегінен тұрады. Жатырдың сір қабығы іш перденің бір бөлігі, Жатырдың алдыңғы және артқы жағын жауып жатады; бұлшық етті қабатының әйел босанған кезде маңызы зор, оның жиырылу қасиетінің салдарынан [[нәресте]] босану жолдарынан тез өтеді; Жатырдың шырышты қабатында [[етеккір]] айналымының барлық циклдік өзгерістері өтеді. Шырышты қабатқа енген ұрық, тоғыз ай бойы ана организмінен тиісті қоректік заттарды [[плацента]] арқылы алып, өсіп жетіледі (қ. [[Жыныс мүшелері]]). Жатыр кейбір [[құрт]]тар, [[буынаяқты]]лар, [[моллюскі]]лерде және [[омыртқалы жануар]]лардың көпшілігінде — [[шеміршекті балық]]тар ([[акула]]) мен кейбір сүйекті балықтарда, [[қосмекенді]]лерде, [[бауырымен жорғалаушы]]ларда, барлық [[сүтқоректі]]лерде болады. Тірі туатын жануарлар Жатырында газ алмасу процесі жүреді және ұрық аналық организмнен қоректеніп дамиды. [[Омыртқасыз жануар]]лардың Жатыры деп әр түрлі [[гомологтық орган]]дарын атайды. Мысалы, [[трематод]]тарда, [[таспа құрт]]тарда — ішінде жұмыртқасы бар ұзынша канал тәрізді Жатыр, [[тікенбас құрт]]та — қоңырау тәрізді Жатыр болады. Жатырдың сүтқоректі жануарларда қос Жатыр ([[клоака]]лыларда), дара Жатыр (қалталыларда), екі бөлек екі Жатыр (көптеген [[жыртқыш]]тарда, жәндік қоректілер, [[кит]] тәрізділер, [[тұяқты жануар]]ларда), ал дара қарапайым Жатыр ([[қолқанатты]]ларда, [[примат]]тарда) болады.&lt;ref&gt;Қазақ энциклопедиясы&lt;/ref&gt;<br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Биоморфология]]<br /> [[Санат:Биология]]<br /> [[Санат:Морфология]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

ArystanbekBot