https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B 2026-09-06T03:51:40Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B&diff=127449&oldid=prev 2026-07-12T14:47:44Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%96%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81_%D0%BE%D0%B1%D0%B0%D1%81%D1%8B&diff=127448&oldid=prev 2026-02-10T09:53:39Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Жартас обасы''' – [[Ортағасыр|орта ғасыр]]лардан сақталған, [[Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]не енген археология ескерткіші. <br /> <br /> == Орналасқан жері ==<br /> [[Бұқар жырау ауданы]], [[Қаражар (Қарағанды облысы)|Қаражар]] аулынан солтүстік-батысқа қарай 0,5 км жерде, [[Соқыр өзені]]нің [[Нұра]]ға құяр тұсында орналасқан. <br /> <br /> == Сипаты ==<br /> [[1949 жыл]]ы [[Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы]] (жетекшісі [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан|Ә. Марғұлан]]) зерттеген.&lt;br&gt;<br /> Төбешік үстінде солтүтіктен оңтүстікке созылған бес обаның шеткі 5-іншісі өте құнды деректер береді. Диаметрі 12 м, биіктігі 1 м оба топырақтан үйілген. Аумағы 2x1,5 м, тереңдігі 1,8 м шұңқыр қабірден қаруымен және ат әбзелдерімен бірге қойылған орта жастағы ер адамның мүрдесі ашылды. Басы батысқа қаратыла шалқасынан жатқызылған адам денесін қайың қабығына орап жерлеген. Сарғыш [[алтын]] түсті, [[ромб]] тәріздес оюлармен кестеленген жібек көйлек, жарғақ шалбар, былғары етік киіп, белін кісе белбеумен буынған сарбаз киімдері өз заманының құрметті адамы болғанын білдіреді. Қайың қабығынан жеңілдетіп жасалып, терімен қапталған [[қорамсақ]] сол жақ бүйіріне қойылған. Қорамсақтың ұзындығы 60 см, аузының кеңдігі 12 см, түбі 15 см, ішіне бірнеше темір ұшты жебе салынған. Сондай-ақ, сусын ішетін сәнді күміс тостағанның сынықтары, оң бүйірінен темір пышақ және аяқ жағынан жүген мен ер-тоқым әбзелдері табылды. Ескі үзеңгі екі аяғының тұсында, ортада тартпа, таралғы, өмілдірік, т.б. жатыр. Қару мен ат әбзелдерінің орналасуы ат үстінде келе жатқан адамның көрінісін береді.&lt;br&gt;<br /> Аса маңызды деректердің бірі — күміс теңгелер. Тері әмиәнға салынып, жібек қалтада сақталған 3 теңге [[1326 жыл|1326]]-[[1331 жыл|1331]] жылдар аралығында [[Бұхара]], [[Самарқан]] және [[Термез]] қалаларында соғылған, сол кезде [[Орта Азия]]ға билік жүргізген [[Шағатай әулеті]]нің ақшасы.&lt;br&gt;<br /> Жартас обасынан алынған деректер XIV ғасырда [[Оңтүстік Қазақстан]]ды мекендеген [[Алтын Орда]] қыпшақтарының мәдениетінен хабар береді. Сонымен қатар осы өлкенің сол кездегі Орта Азия елдерімен экономикалық тауар-ақша қатынасында болғанын да көрсетеді.&lt;ref&gt;“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Әдебиет ==<br /> * Маргулан А.Х., Раскопки погребения воина ХІV века в долине реки Нура. Труды ИИАЭ АН КазССР. Т. 7, Археология, А.-А., 1959.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]<br /> [[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]]</div>

Салиха