Ералиев ісі - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-07-12T14:47:40Z

1 түзету

10:17, 2025 ж. желтоқсанның 22 кезіндегі RaiymbekZh деген

2025-12-22T10:17:10Z

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:58:32Z

1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: «Маңғыстау»энциклопедиясы → Маңғыстау энциклопедиясы, Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, Маңғыстау энцик using AWB

2014-04-23T03:55:42Z

clean up, replaced: «Маңғыстау»энциклопедиясы → Маңғыстау энциклопедиясы, Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, Маңғыстау энцик using AWB

Жаңа бет

'''Ералиев ісі'''— 1928 ж. қараша айында бұрынғы [[Адай]] округінің басшы қызметкерлері мен қатардағы еңбек адамдарының үстінен қозғалған қылмыстық іс. 20-жылдары кеңес өкіметінің жергілікті халықтың тұрмыс-тіршілігін, өлкенің табиғи-экономикалық ерекшеліктерін ескермей, таптық саясат негізінде жүргізген саяси-әлеуметтік шаралары [[Маңғыстау]] өлкесінің жергілікті халқының наразылығын туғызады. Осыған байланысты әр түрлі себеппен орнынан алынған бұрынғы Адай [[уезі]] ревкомының төрағасы [[Тобанияз Әлниязов]]тың және т.б. кеңес өкіметіне қарсы әрекет етуде деген адамдардың үстінен қылмыстық іс қозғалуы керек еді. Осы істің орайы тек 1928 ж. 2 қарашада іс-сапар кезінде округтік атқару комитеті төрағасының орынбасары Шәбден Ералиевтің кемеден із-түзсіз жоғалып кетуіне байланысты туды. “Бұрынғы Адай округінің байларының, саудагерлерінің, баяғы патша өкіметінің қызметкерлері мен кеңес қызметкерлерінің контрреволюциялық ұйымы туралы” деген атпен қылмыстық істер кодексінің 58-бабының 2-тармағы бойынша қозғалған осы іс бойынша 70 адам тұтқынға алынды. 1930 ж. 9 қазанда [[ОГПУ]] үштігінің үкімімен 61 адам сотталды (9 адам тергеу кезінде түрмеде өлген). Жауапқа тартылғандардың ішінде [[Әлниязов]], [[С.Жұбаев]], [[Б.Қилыбаев]], [[О.Көбеев]], [[Қ.Қожықов]] сияқты елге белгілі адамдар, [[Ш.Үсенбаев]], [[Қ.Құлшаров]] сияқты жергілікті басшы қызметкерлер, 11 [[коммунист]] болды. Бір жылдан кейін денесі теңізден табылған Ералиев қастандықпен өлтірілген деген медициналық сараптау қорытындысының негізсіз екенін КСРО Жоғарғы сотының әскери коллегиясы 1958 жылғы 8 наурызда анықтап, сотталғандардың қимылында қылмыстық құрам болмағандығын дәлелдеді. Кезінде атылып кеткен Әлниязов, Жұбаев және т.б. ісі Қазақ КСР Жоғарғы сотының 8.2.1962 ж. және 26.4.1990 ж. шешімдерімен тоқтатылып, өздері ақталды. Алайда “Ералиев ісі” Маңғыстаудағы халық наразылығына тежеу бола алмады. Күштеп ұжымдастыру мен 1931 — 32 ж. ашаршылық қаупіне байланысты бұл іс Адай көтерілісіне ұласып кетті. Кезінде Ералиев есімі берілген аудан мен ауыл аты 90-жылдары өзгертіліп, Қарақия ауданы (орт. Құрық) деп аталды.
<ref>«Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007
</ref>
<ref>«Қазақ Совет энциклопедиясы» (12 томдық), Алматы, 1972 – 1978;
</ref>
<ref>[[[[Маңғыстау энциклопедиясы]]]], Алматы, 1997;
</ref>
==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Тұлғалар]]
[[Санат:Әдебиет]]

{{Stub}}

← Ескі түзетулер	14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

@@ Жол нөмірі 1: / Жол нөмірі 1: @@
-'''Ералиев ісі'''— 1928 ж. қараша айында бұрынғы [[Адай]] округінің басшы қызметкерлері мен қатардағы еңбек адамдарының үстінен қозғалған қылмыстық іс. 20-жылдары кеңес өкіметінің жергілікті халықтың тұрмыс-тіршілігін, өлкенің табиғи-экономикалық ерекшеліктерін ескермей, таптық саясат негізінде жүргізген саяси-әлеуметтік шаралары [[Маңғыстау]] өлкесінің жергілікті халқының наразылығын туғызады. Осыған байланысты әр түрлі себеппен орнынан алынған бұрынғы Адай [[уезі]] ревкомының төрағасы [[Тобанияз Әлниязов]]тың және т.б. кеңес өкіметіне қарсы әрекет етуде деген адамдардың үстінен қылмыстық іс қозғалуы керек еді. Осы істің орайы тек 1928 ж. 2 қарашада іс-сапар кезінде округтік атқару комитеті төрағасының орынбасары Шәбден Ералиевтің кемеден із-түзсіз жоғалып кетуіне байланысты туды. “Бұрынғы Адай округінің байларының, саудагерлерінің, баяғы патша өкіметінің қызметкерлері мен кеңес қызметкерлерінің контрреволюциялық ұйымы туралы” деген атпен қылмыстық істер кодексінің 58-бабының 2-тармағы бойынша қозғалған осы іс бойынша 70 адам тұтқынға алынды. 1930 ж. 9 қазанда [[ОГПУ]] үштігінің үкімімен 61 адам сотталды (9 адам тергеу кезінде түрмеде өлген). Жауапқа тартылғандардың ішінде [[Әлниязов]], [[С.Жұбаев]], [[Б.Қилыбаев]], [[О.Көбеев]], [[Қ.Қожықов]] сияқты елге белгілі адамдар, [[Ш.Үсенбаев]], [[Қ.Құлшаров]] сияқты жергілікті басшы қызметкерлер, 11 [[коммунист]] болды. Бір жылдан кейін денесі теңізден табылған Ералиев қастандықпен өлтірілген деген медициналық сараптау қорытындысының негізсіз екенін КСРО Жоғарғы сотының әскери коллегиясы 1958 жылғы 8 наурызда анықтап, сотталғандардың қимылында қылмыстық құрам болмағандығын дәлелдеді. Кезінде атылып кеткен Әлниязов, Жұбаев және т.б. ісі Қазақ КСР Жоғарғы сотының 8.2.1962 ж. және 26.4.1990 ж. шешімдерімен тоқтатылып, өздері ақталды. Алайда “Ералиев ісі” Маңғыстаудағы халық наразылығына тежеу бола алмады. Күштеп ұжымдастыру мен 1931 — 32 ж. ашаршылық қаупіне байланысты бұл іс Адай көтерілісіне ұласып кетті. Кезінде Ералиев есімі берілген аудан мен ауыл аты 90-жылдары өзгертіліп, Қарақия ауданы (орт. Құрық) деп аталды.
+{{Жылжытылсын|Шабден Ералиев ісі|себебі=Толықтай аты}}
-<ref>«Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007
-</ref>
-<ref>«Қазақ Совет энциклопедиясы» (12 томдық), Алматы, 1972 – 1978;
-</ref>
-<ref>[[[[Маңғыстау энциклопедиясы]]]], Алматы, 1997;
-</ref>
-==Дереккөздер==
-<references/>
-{{wikify}}
+'''Шабден Ералиев ісі''' — [[1928]] жылы қараша айында бұрынғы [[Адай округі]]нің басшы қызметкерлері мен қатардағы еңбек адамдарының үстінен қозғалған қылмыстық іс.
-{{Суретсіз мақала}}
+жылдары кеңес өкіметінің жергілікті халықтың тұрмыс-тіршілігін, өлкенің табиғи-экономикалық ерекшеліктерін ескермей, таптық саясат негізінде жүргізген саяси-әлеуметтік шаралары [[Маңғыстау]] өлкесінің жергілікті халқының наразылығын туғызады. Осыған байланысты әр түрлі себеппен орнынан алынған бұрынғы [[Адай уезі]] ревкомының төрағасы [[Тобанияз Әлниязұлы]]ның және т.б. кеңес өкіметіне қарсы әрекет етуде деген адамдардың үстінен қылмыстық іс қозғалуы керек еді. Осы істің орайы тек 1928 жылы 2 қарашада іс-сапар кезінде округтік атқару комитеті төрағасының орынбасары [[Шабден Ералиев]]тің кемеден із-түзсіз жоғалып кетуіне байланысты туды. “Бұрынғы Адай округінің байларының, саудагерлерінің, баяғы патша өкіметінің қызметкерлері мен кеңес қызметкерлерінің контрреволюциялық ұйымы туралы” деген атпен қылмыстық істер кодексінің 58-бабының 2-тармағы бойынша қозғалған осы іс бойынша 70 адам тұтқынға алынды. 1930 ж. 9 қазанда [[ОГПУ]] үштігінің үкімімен 61 адам сотталды (9 адам тергеу кезінде түрмеде өлген). Жауапқа тартылғандардың ішінде Әлниязов, С. Жұбаев, Б. Қилыбаев, [[Оспан Көбеев|О. Көбеев]], Қ. Қожықов сияқты елге белгілі адамдар, Ш. Үсенбаев, Қ. Құлшаров сияқты жергілікті басшы қызметкерлер, 11 коммунист болды.
-[[Санат:Тұлғалар]]
+Бір жылдан кейін денесі теңізден табылған Ералиев қастандықпен өлтірілген деген медициналық сараптау қорытындысының негізсіз екенін [[КСРО Жоғарғы соты]]ның әскери коллегиясы [[1958 жыл]]ғы 8 наурызда анықтап, сотталғандардың қимылында қылмыстық құрам болмағандығын дәлелдеді. Кезінде атылып кеткен Әлниязов, Жұбаев және т.б. ісі [[Қазақ КСР Жоғарғы соты]]ның 8.2.1962 ж. және 26.4.1990 ж. шешімдерімен тоқтатылып, өздері ақталды.
-[[Санат:Әдебиет]]
-{{Stub}}
+Кезінде Ералиев есімі берілген аудан мен ауыл аты 90-жылдары өзгертіліп, [[Қарақия ауданы]] (орт. [[Құрық (ауыл)|Құрық]]) деп аталды.<ref>«Маңғыстау» энциклопедиясына, Компьютерлік-баспа орталығы, 2007</ref><ref>«Қазақ Совет энциклопедиясы» (12 томдық), Алматы, 1972–1978</ref><ref>[[Маңғыстау энциклопедиясы]], Алматы, 1997</ref>

← Ескі түзетулер	18:58, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)