Елеусіз Бұйрин - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:38:03Z

1 түзету

Nurken: Санат шебері: Санат:Сталиндік репрессия құрбандары → Санат:КСРО-да репрессияланғандар

2025-05-09T18:47:19Z

Санат шебері: Санат:Сталиндік репрессия құрбандары → Санат:КСРО-да репрессияланғандар

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:59:05Z

1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Нұрлан Рахымжанов Бұйрин Елеусіз бетін Елеусіз Бұйрин бетіне жылжытты

2016-03-27T17:02:41Z

Нұрлан Рахымжанов Бұйрин Елеусіз бетін Елеусіз Бұйрин бетіне жылжытты

Жаңа бет

'''Бұйрин Елеусіз''' (1874, [[Батыс Қазақстан облысы]] [[Жаңақала ауданы]] — 1933, [[Тәжікстан]] Республикасы, [[Душанбе]]) — алғашқы қазақ журналистерінің бірі, ақын, қоғам қайраткері. [[Бөкей ордасы]]ндағы [[Жәңгір хан]] мектептерінің бірінде оқыған. Осындағы мектепте алты кластық орысша білім алған ол [[Қазан]] қаласына оқуға барып, сондағы мұғалімдер семинариясын бітіреді (1896). Семинариядан кейін [[Астрахан]] қаласына келіп, мектепте [[орыс тілі]] мен әдебиетінен сабақ береді. Осында жүріп түрлі қоғамдық-саяси өмірдің қыр-сырына бойлайды, алғашқы қаламгерлік қабілетін сынап байқайды. Елді мәдениетке, өркениетке жеткізуге шақыратын көшбасшы құрал — баспасөз екендігін аңғарып, жаңа сипаттағы газет шығаруға бел байлайды. Бұл мақсатын іске асыру үшін қазақ зиялылары — [[Бөкеев|Ш.Бөкеев]], [[Қарашев|Ғ.Қарашев]], [[Қаратаев|Б.Қаратаев]], [[Шомбалов|М.Шомбалов]], [[Меңдешов|С.Меңдешовтермен]] бірігіп, 1911 ж. Ордада “[[Қазақстан]]” деген газет шығарды. 1911 — 13 жылдары газеттің редакторы болып тұрды. Ол “Қазақстан” сөзін тұңғыш рет ресми тілге енгізді. 1920 жылдарға дейін Бұйрин туған жерінде түрлі қызметтер атқарған. 1921 жылы мамырда Кеңестердің Бөкей губерниялық бірінші съезіне делегат болып қатысқан. Жиырмасыншы жылдардың орта шенінде адвокат, кейінірек [[Қазақ АКСР]] Ағарту халкомында қызмет істейді. 1930 — 32 жылдары [[Алматы]] қаласындағы орталық музейде ғылыми қызметкер болады. 1932 жылы елде саяси қуғын-сүргіннің алғашқы толқыны басталып, қазақ зиялылары ұстала бастаған соң, Бұйрин күзге салым [[Тәжік АКСР]]-не, [[Душанбе]] қаласына қоныс аударады. Сонда Тәжік АКСР-нің Орталық архив басқармасына инспектор болып қызметке орналасады. Алайда Бұйрин [[НКВД]]-нің құрығынан құтыла алмайды. 1933 жылы 16 сәуірде қызметінен қуылып, көп ұзамай аштықтан дүние салады. Бұйриннің артында қалған әдеби мұрасы — өзі шығарып тұрған “[[Қазақстан]]” газетіндегі мақалалары мен көсемсөздері және “[[Ызың]]” атты өлеңдер жинағы. Бұйрин жинаққа “[[Әу, қазақ!]]”, “[[Азаматқа]]” деген екі өлеңі мен аудармасына қоса “[[Қазақстан]]” газетінде жарияланған [[Жұмабаев|М.Жұмабаев]], [[Мәметов|А.Мәметов]], [[Малдыбаев|Ғ.Малдыбаев]], [[Исин|И.Исин]], т.б. ақындар өлеңдерін топтастырып берген. Жинаққа қойылған символикалық “Ызың” атауынан көрініп тұрғандай кітаптағы өлеңдердің негізгі идеясы — елді еңбекке, өнерге үндеу, елдікке, бірлікке шақыру, халық қамын ойлау, ұйымшылдықты мұрат ету. 1998 жылы [[Орал]] қаласындағы бұрынғы типография үйінде (Чапаев, 39) Бұйринге арнап ескерткіш тақта қойылды.
==Дереккөздер==
“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том

{{wikify}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	06:38, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

@@ Жол нөмірі 1: / Жол нөмірі 1: @@
-'''Бұйрин Елеусіз''' (1874, [[Батыс Қазақстан облысы]] [[Жаңақала ауданы]] — 1933, [[Тәжікстан]] Республикасы, [[Душанбе]]) — алғашқы қазақ журналистерінің бірі, ақын, қоғам қайраткері. [[Бөкей ордасы]]ндағы [[Жәңгір хан]] мектептерінің бірінде оқыған. Осындағы мектепте алты кластық орысша білім алған ол [[Қазан]] қаласына оқуға барып, сондағы мұғалімдер семинариясын бітіреді (1896). Семинариядан кейін [[Астрахан]] қаласына келіп, мектепте [[орыс тілі]] мен әдебиетінен сабақ береді. Осында жүріп түрлі қоғамдық-саяси өмірдің қыр-сырына бойлайды, алғашқы қаламгерлік қабілетін сынап байқайды. Елді мәдениетке, өркениетке жеткізуге шақыратын көшбасшы құрал — баспасөз екендігін аңғарып, жаңа сипаттағы газет шығаруға бел байлайды. Бұл мақсатын іске асыру үшін қазақ зиялылары — [[Бөкеев|Ш.Бөкеев]], [[Қарашев|Ғ.Қарашев]], [[Қаратаев|Б.Қаратаев]], [[Шомбалов|М.Шомбалов]], [[Меңдешов|С.Меңдешовтермен]] бірігіп, 1911 ж. Ордада “[[Қазақстан]]” деген газет шығарды. 1911 — 13 жылдары газеттің редакторы болып тұрды. Ол “Қазақстан” сөзін тұңғыш рет ресми тілге енгізді. 1920 жылдарға дейін Бұйрин туған жерінде түрлі қызметтер атқарған. 1921 жылы мамырда Кеңестердің Бөкей губерниялық бірінші съезіне делегат болып қатысқан. Жиырмасыншы жылдардың орта шенінде адвокат, кейінірек [[Қазақ АКСР]] Ағарту халкомында қызмет істейді. 1930 — 32 жылдары [[Алматы]] қаласындағы орталық музейде ғылыми қызметкер болады. 1932 жылы елде саяси қуғын-сүргіннің алғашқы толқыны басталып, қазақ зиялылары ұстала бастаған соң, Бұйрин күзге салым [[Тәжік АКСР]]-не, [[Душанбе]] қаласына қоныс аударады. Сонда Тәжік АКСР-нің Орталық архив басқармасына инспектор болып қызметке орналасады. Алайда Бұйрин [[НКВД]]-нің құрығынан құтыла алмайды. 1933 жылы 16 сәуірде қызметінен қуылып, көп ұзамай аштықтан дүние салады. Бұйриннің артында қалған әдеби мұрасы — өзі шығарып тұрған “[[Қазақстан]]” газетіндегі мақалалары мен көсемсөздері және “[[Ызың]]” атты өлеңдер жинағы. Бұйрин жинаққа “[[Әу, қазақ!]]”, “[[Азаматқа]]” деген екі өлеңі мен аудармасына қоса “[[Қазақстан]]” газетінде жарияланған [[Жұмабаев|М.Жұмабаев]], [[Мәметов|А.Мәметов]], [[Малдыбаев|Ғ.Малдыбаев]], [[Исин|И.Исин]], т.б. ақындар өлеңдерін топтастырып берген. Жинаққа қойылған символикалық “Ызың” атауынан көрініп тұрғандай кітаптағы өлеңдердің негізгі идеясы — елді еңбекке, өнерге үндеу, елдікке, бірлікке шақыру, халық қамын ойлау, ұйымшылдықты мұрат ету. 1998 жылы [[Орал]] қаласындағы бұрынғы типография үйінде (Чапаев, 39) Бұйринге арнап ескерткіш тақта қойылды.
+[[Сурет:Елеусіз Бұйрин.TIF|thumb|right|200px|Елеусіз Бұйрин]]
-==Дереккөздер==
+'''Елеусіз Бұйрин''' ([[1874]], [[Батыс Қазақстан облысы]], [[Жаңақала ауданы]] — [[1933]], [[Тәжікстан]] Республикасы, [[Душанбе]]) — алғашқы қазақ журналистерінің бірі, ақын, қоғам қайраткері.
-“Қазақ Энциклопедиясы”, ||-том
-{{wikify}}
+[[Бөкей ордасы]]ндағы [[Жәңгір-Керей хан|Жәңгір хан]] мектептерінің бірінде оқыған. Осындағы мектепте алты кластық орысша білім алған ол [[Қазан қаласы]]на оқуға барып, сондағы мұғалімдер семинариясын бітіреді (1896). Семинариядан кейін [[Астрахан]] қаласына келіп, мектепте [[орыс тілі]] мен әдебиетінен сабақ береді. Осында жүріп түрлі қоғамдық-саяси өмірдің қыр-сырына бойлайды, алғашқы қаламгерлік қабілетін сынап байқайды. Елді мәдениетке, өркениетке жеткізуге шақыратын көшбасшы құрал — баспасөз екендігін аңғарып, жаңа сипаттағы газет шығаруға бел байлайды. Бұл мақсатын іске асыру үшін қазақ зиялылары — Ш.Бөкеев, Ғ.[[Ғұмар Қараш|Қарашев]], Б.[[Бақытжан Бейсәліұлы Қаратаев|Қаратаев]], М.Шомбалов, С.Меңдешовтермен бірігіп, 1911 ж. Ордада “[[Қазақстан газеті|Қазақстан]]” деген газет шығарды. 1911 — 13 жылдары газеттің редакторы болып тұрды.
-[[Санат:Тұлғалар]]
+Ол “[[Қазақстан]]” сөзін тұңғыш рет ресми тілге енгізді.
-{{stub}}
+жылы елде саяси қуғын-сүргіннің алғашқы толқыны басталып, қазақ зиялылары ұстала бастаған соң, Бұйрин күзге салым [[Тәжік АКСР]]-не, [[Душанбе]] қаласына қоныс аударады. Сонда Тәжік АКСР-нің Орталық архив басқармасына инспектор болып қызметке орналасады. Алайда Бұйрин [[НКВД]]-нің құрығынан құтыла алмайды. 1933 жылы [[16 сәуір]]де қызметінен қуылып, көп ұзамай аштықтан дүние салады.

← Ескі түзетулер	18:59, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)