https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%95%D0%BA%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96%28%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F%29Екі индикаторлық электродпен амперметрлік титрлеу әдістері(Аналитикалық химия) - Түзету тарихы2026-04-20T10:32:34ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%95%D0%BA%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96(%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F)&diff=45301&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:25:29Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%95%D0%BA%D1%96_%D0%B8%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%8D%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BF%D0%B5%D0%BD_%D0%B0%D0%BC%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%82%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%83_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96(%D0%90%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F)&diff=45300&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, жэне → және using AWB2014-05-15T15:02:38Z<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, жэне → және using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Екі индикаторлық электродпен амперметрлік титрлеу әдістері.<br />
'''<br />
Бұл әдісті алғаш Саломон (1897) ток тоқтап қалғанға дейін күміс<br />
электродын пайдаланып, титрлеу арқылы [[күміс]] және басқа да<br />
металдарды сандық тұрғыдан анықтау үшін қолданады.<br />
<br />
Бертін келе Нернст пен Мерриам (1905) ине сияқты палладий<br />
[[электрод]]тарын пайдаланып, [[қышқылдық]]-негізді титрлеуді жүргізді,<br />
атап айтқанда, калий нитратының ерітіндісіндегі қышқылдың<br />
шамалы мөлшерін сілтімен титрледі.<br />
<br />
Ал [[Фоулк пен Боуден]] (1926) электродқа сырттан 10-15 В<br />
кернеуді бере отырып, иодты тиосульфатпен гитрлеу үшін екі<br />
платиналық [[индикатор]]лы электродты пайдаланды. Мұндағы<br />
эквиваленттік нүкте ток мәні жоғалып. нөлге теңелген сәтке сәйкес<br />
келеді. Олар бұл әдісті "өлі нүкте" деп атады.<br />
<br />
Тек 1942 жылы Бетгер мен Форхе ғана электродта жүретін<br />
процестерге дұрыс талдау жасады. Ал, Кольтгоф (1955) бүл әдісті "екі<br />
индикаторлық электродпен [[амперметр]]лік титрлеу әдістері" деп атады.<br />
<br />
Екі индикаторлық электроды болатын амперметрлік қондырғының электрлік <br />
схемасының бір электродынан айырмашылығы<br />
шамалы, тек электродтардың ұяшықта орналасу өзгешелігінде ғана.<br />
Бірдей екі электродқа сыртқы ток көзінен Аф [[кернеу]]і беріледі. Ұяшық <br />
арқылы токтың өту мүмкіндігі немесе мүлдем жоқ болып кетуі<br />
[[электрод]]та жүретін тотығу-тотықсыздану процестерінің болуымен байланысты.<br />
<br />
Шамалы кернеу түскенде (-10 " В) титрлеу барысында ток күші<br />
өлшенеді. Титрлеу алдында мұндай ток күші мүлдем аз не нөлден<br />
басқаша болады, өйткені редокси-реакцияның болмауынан осындай<br />
айырымы аз кезде электродтық [[Процесс|процестер]] жүрмейді.<br />
<br />
Титрантты енгізу ерітіндіде тотығу-тотықсыздану жұбының<br />
пайда болуына әкеледі. Ерітіндідегі мұндай жұп - э.н.-ге дейін<br />
ерітіндіде талданатын заттың, ал э.н.-нен кейін титрант редокси<br />
жұбы. [[Титр]]леу қисықтарының түрі осы жұптардың электрохимиялық <br />
қайтымдылығымен айқындалады. Егер екі жұп та қайтымды<br />
болса, мысалы, мына реакциядағыдай:<br />
<br />
'''Fе<sup>2+</sup> + Се<sup>4+</sup> = Fе<sup>3+</sup> + Се<sup>+3</sup> (13.6.)'''<br />
<br />
[[Сурет:Екі индикаторлық электродпен амперметрлік титрлеу қисығы.png|right|thumb|Екі индикаторлық электродпен амперметрлік титрлеу қисығы. a - екі <br />
жұпта қайтымды, б - қайтымсыз жүйе қайтымдымен титрленген]]<br />
<br />
Церий катионының алғашқы үлесінін қосылуы ерітіндіде<br />
Fe,<sup>3+</sup>/Fe:<sup>2+</sup> редокс жұбын тудырады да, анодтағы Fe (II) тотығуы мен<br />
катодтағы темір (III) тотықсыздануы есебінен тізбекте ток пайда<br />
болады (тіпті потенциал айырымы аз болса да). Темірдің жартысы<br />
гитрленгенше ток күші өседі де, сосын төмендей келіп, э.н.-де нөлге<br />
теңеледі. Осыдан соң Се<sup>4+</sup>/Се<sup>3+</sup> редокс жұбының есебінен қайтадан<br />
өсе бастайды. Егер қайтымды жұп тұзетін зат үшін қайтымсыз жұбы<br />
бар титрант пайдаланса, мысалы, темір (II) перманганатпен (не<br />
[[бихромат]]пен) титрленсе, онда титрлеу қисығы э.н.-гe дейін.Өйткені екі жағдайда да ток <br />
[[күш]]і Fe<sup>3+</sup>/F е<sup>2+</sup> жұбымен байланысты. Ал э.н.-нен кейін ток күшінің өсуі<br />
байқалмайды, өйткені анодтағы марганец (II) қалыптасқан потенциалда тотықпайды.<br />
<br />
Екі индикаторлы электроды болатын мұндай титрлеу әдістері<br />
өте дәл, әрі сезімтал. Ол [[концентрация]]сы 10 моль/л және одан аз<br />
болатын ерітінділерді титрлеуге мүмкіндік береді. Жасалуы да оңай.<br />
[[Эквиваленттік]] нүктесі айқын болғандықтан да, титрлеу қисығын<br />
тұрғызу қажет емес. Сонымен қатар бұл әдіс [[автоматтандыру]]ға<br />
бейім келеді.<br />
<br />
==Қолданылуы==<br />
<br />
Амперметрлік титрлеудің мүмкіндігінің өте кең болуы бұл<br />
титрметрлік талдаудағы [[химия]]лық реакциялардың сан алуандығымен <br />
және әр түрлі электродтар түрінің кәптігімен түсіндіріледі.<br />
Индикаторлық электродтық реакция тек өзіне берілген потенциалға<br />
ғана тәуелді, ал титрлейтін және титрленетін заттар арасындағы<br />
химиялық реакция (ерітіндідегі құрамдас [[бөлік]]тер электродпен<br />
өзара әрекеттеспесе, онда әлгі электродтың қандай заттан әзірленгеніне қарай) <br />
оған берілетін [[потенциал]]ға тәуелсіз жүреді. Индикаторлық <br />
электродтың потенциалын таңдай отырып, таңдаған бағыттағы<br />
электродты реакцияны жүргізуге болады. Ендеше, берілген затты<br />
басқа да қосылыстар болса да, ешбір [[кедергі]]сіз талдай беруге<br />
болады.<br />
<br />
Амперметрлік титрлеуді жүргізуде [[платина]]дан жасалған айнымалы <br />
индикаторлық электрод қолайлы. Бұл жоғары потенциал кезінде <br />
тотықсыздану [[реакция]]сын жүргізуге, сондай-ақ әр түрлі анодтық<br />
реакцияларды жүргізуге мүмкіндік береді.<br />
<br />
Амперметрлік титрлеу әдісі аса сұйытылған ерітінділердегі әр<br />
түрлі заттарды анықтауға жол ашты. Онымен көмескі және бояулы<br />
ерітінділер талданады. Амперметрлік әдістің сезімталдығы [[потенциометр]]лік <br />
әдіске қарағанда жоғары.<br />
<br />
Әр түрлі типтегі реакцияларды пайдалану (тұнбалау, кешен<br />
түзу, тотығу-тотықсыздану) периодтық жүйедегі элементтердің<br />
көбін амперметрлік титрлеу шартын таңдап алуға көмектеседі. Бұл<br />
әдістің қолдану аясын кеңейтуге сезімталдығы мен [[Сұрыпталым|сұрыпталушылығы]] <br />
бұрыннан белгілі органикалық реагенттерді қолдану септігін<br />
тигізді. Көптеген органикалық реактивтер тікелей электродтың<br />
өзінде-ақ электрохимиялық түрленуге қабілетті келеді, бұл олардың<br />
маңыздылығын онан әрі арттыра түсуде, өйткені титрант тоғы<br />
бойынша амперметрлік титрлеуге мүмкіндік береді. Мұнда әр түрлі<br />
комплексондардың, яғни [[электр]]-теріс элементтердің иондарын<br />
анықтауға мүмкіндік беретін, (атап айтқанда, сілтілік, сілтілік жер<br />
және сирек [[элемент]]тердің) рөлі ерекше.<br />
<br />
Амперметрлік титрлеу әдісі іс жүзінде қолданылған минералды,<br />
[[шикізат]]ты, оның өңделген өнімдерін, табиғи және ағынды суларды,<br />
өндірістік ерітінділерді, жер қыртысын, биологиялық және дәрі-дәрмекгік <br />
заттарды, органикалық қосылыстарды, [[құйма]]ларды және т.б. талдауда орын тапты.<br />
<br />
Амперметрлік детекторлар [[кулонометр]]ияда жемісті пайдаланылады.<br />
<br />
Осындай мүмкіндігі мен келешегіне қарамастан бұл әдіс өз<br />
деңгейінде қолданылмай отырғанын айта кеткен жөн. Оған басты<br />
себептердің бірі - [[электрохимия]]лық талдауды окып-үйренуге аса<br />
көңіл аударылмауы.<br />
<br />
Аналитикалық химияның күрделі мәселелерін шешуде химиялық <br />
тұрғыдан бұл әдістерді ой-електен өткізу қажет-ақ.<ref>Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық . II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Химия]]</div>ArystanbekBot