https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%88%D1%8B%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0 2026-09-06T06:30:56Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%88%D1%8B%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0&diff=115438&oldid=prev 2026-06-26T06:26:43Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D3%99%D1%80%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D1%88%D1%8B%D1%82%D1%8B%D1%80%D0%B0&diff=115437&oldid=prev 2021-05-18T09:20:03Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{taxobox<br /> |name = Дәрілік шытыра<br /> |image = Illustration Fumaria officinalis0.jpg<br /> |regnum = [[Өсімдіктер]]<br /> |unranked_divisio = <br /> |unranked_classis = [[Қос жарнақтылар]]<br /> |unranked_ordo = <br /> |ordo = <br /> |familia = [[Көкнәрлер тұқымдасы]]<br /> |genus = '''Шытыра''' (''Fumaria'')<br /> |species = '''''Дәрілік шытыра'''''<br /> |binomial = ''Fumaria officinalis''<br /> |binomial_authority = <br /> |}}<br /> <br /> '''Дәрілік шытыра''' ({{lang-la|Fumaria officinalis}}) - [[көкнәрлер тұқымдасы]] шытыра туысына жататын, көлбей өсетін, бір жылдық, шөп тектес өсімдік.<br /> <br /> === Ботаникалық сипаты ===<br /> [[Сурет:(MHNT) Fumaria officinalis - Habit.jpg|thumb|225px|]]<br /> <br /> * Биіктігі 15-20 см-ге жетеді.<br /> * Сабығының іші қуыс, сырты қырлы, түрі жасыл.<br /> * Жапырақтары кезектесіп орналасқан, екі-үш салалы, қауырсын тәрізді, екі бөлімді.<br /> * Гүлдерінің түсі қызыл, гүл сабақтары қысқа, бұтақтарының ұшында масақ тәрізденіп шоғырланып тұрады. Гүл жапырақшалары төртеу, олар гүл тостағаншасының бөліктерінен 3 есе ұзын болып келеді. <br /> * [[Мамыр]] айынан бастап күзге дейін гүлдейді. Ол арамшөптер тәрізді мәдени дақылдардың арасында, бұталары көп жерлерде, бақтардың ішінде кездесе береді.<br /> <br /> === Құрамы және емдік қасиеті ===<br /> Дәрілік мақсат үшін өсімдіктің жер бетіндегі бөлігін гүлдеген кезінде жинап алады. Құрамында фумарин, критокрпин, ауротепсин, ащы заттар бар. Халық медицинасында шытыраны кеңінен пайдаланады:<br /> * Сулы тұнбасын [[геморрой]] түйіндерін, бауыр ауруларын, [[өкпе туберкулезі]] мен [[шемен]] аурруын және [[сары ауру]]ды емдеу үшін қоланады. <br /> * Әйелдердің ақ етеккірі келгенде, өт қабынғанда және іш өткенде қолданылған жағдайларда шытырадан жасалған дәрілер аса шипалы болып табылады. <br /> * Бұл өсімдіктің қақырық түсіреті қасиеті бар. Осыған байланысты бронх қабынғанда да қолдануға болады. <br /> * Асқазанға жара түскенде, іш желденгенде емдеу үшін пайдаланады.<br /> <br /> === Дәріні дайындау және қолдану тәсілі ===<br /> * Ұнтақталған 15 грамм өсімдікті 300 мл қайнап тұрған суға салып, 20 минут тұндырады да, 1 ас қасықтан 3 мезгіл ішеді.<br /> * Спиртті тұнба: өсімдіктің ұнтақталған 25 грамын 100 мл спиртке салып, 8-10 күн тұндырады да, 30 тамшыдан 1 мезгіл ішеді.<br /> * Асқазанның қышқылы кемігенде өсімдіктің ұнтақталған 3 шай қасығын 2,5 стақан қайнап тұрған сыраға қосып 10 минут тұндырады да, жарты стақаннан күніне 5 рет ішеді.&lt;ref&gt;Қазақстанның дәрілік өсімдіктері. Іскендіров Әбіш. Алматы &quot;Қазақстан&quot; 1982, 188 бет.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> == Тағы қараңыз ==<br /> * [[Дәрілік өсімдіктер]]<br /> <br /> [[Санат:Дәрілік өсімдіктер]]<br /> [[Санат:Өсімдіктер]]<br /> [[Санат:Қазақстан флорасы]]<br /> [[Санат:Көкнәрлер]]</div>

Archaeodontosaurus