Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:14:03Z

1 түзету

09:47, 2016 ж. тамыздың 17 кезіндегі Kasymov деген

2016-08-17T09:47:41Z

Жаңа бет

[[Сурет:ReligijneSymbole.svg|thumb|Діни рәміздері]]
'''Дін''' – адамзат қоғамындағы аса күрделі де маңызды әлеуметтік-мәдени сана. Діннің басты мақсаты – адамның рухани жетілуі және оның Жаратушы [[Құдай]]ға сенімі.

[[Ислам]] философиясының түсіндіруінше, '''дін''' дегеніміз – [[әлем]]ді байланыстыратын күш [[Алла]]ның барлығына сенім. [[Ислам]] тұжырымдамасы бойынша, рухани жетілу сатысының бірінші деңгейінде тұрған адамның алғашқы махаббаты, таза құлшылығы, қорқынышы [[Алла]]ға арналады. Сөйтіп,шынайы [[діндар]] болып, жас кезінен [[Алла]]ның ғана бұйрығын орындаушы болып өседі. Барлық тіршілік құбылыстары Алла Тағаланың қолында екеніне және күнәлі істері үшін оның қарғысына ұшырайтынына [[мұсылман]] кәміл сенеді. Осы сенім – оны жаман істерден тежеуші және [[дұрыстық]]тан, [[имандылық]]тан шықпауына себепші. [[Иман]]ын жоғалту адамның дінін жоғалтуына алып келеді. Діни тұрғыдан, дін – бүкіл болмыстың түпкі себебі барын, дүние-болмыстың жаратылу мақсатын, оның сыр-сипатын түсіндіріп, танып-білуге және адамның рухани жетілуіне мүмкіндік жасайтын әдіс-әрекеттер мен бүкіл [[дүние]]танымды болмысты, толық қамтитын өте кең, [[ауқым]]ды [[ұғым]]. Қазіргі ғылымның зерттеулері бойынша дін қырық – елу мың [[жыл]] бұрынғы [[палеолит]] кезеңінде шыққан. Аталмыш кезеңнің мәдениет [[ескерткіш]]тері [[жан-жануарлар]] культі мен [[аңшы]]лыққа қолданған сиқыршылық белгілерін сақтаған. Сондай-ақ діни наным-[[сенім]]дердің болғандығын сол ежелгі дәуірлердегі өлген адамды еңбек құралдары және әшекей бұйымдармен бірге жерлеу [[дәстүр]]інің белгілері де дәлелдеді. Діннің неғұрлым ертедегі көріністері – [[сиқыршылық]], [[тотемизм]], [[ғұрыптық]] жерлеу культі және [[шамандық]] болып табылады. [[Құдай]]ды тұлғалық Бастау ретінде мойындау қазіргі діндерден [[ислам]], [[христиан]], [[иудаизм]] діндеріне тән, ал [[будда]], [[даосизм]] діндеріне тән емес. Халықты қамтуы жөнінен діннің тайпалық-халықтық (мысалы, [[иудаизм]]) және ұлтаралық немесе әлемдік ([[будда діні]], [[христиандық]], [[ислам]]) түрлері белгілі. [[Әлем]]дік діндердің әрқайсысы түрлі ағымдар мен [[конфессиялар]]ға бөлінеді. Мысалы, [[ислам]] дінінің [[сүнниттік]], [[шииттік]] ағымдары, [[христиан]] дінінің [[католиктік]], [[православие]] және [[протестанттық]] конфессиялары бар. Дүние жүзі халқының дені, негізінен, [[әлем]]дік үш дінді ([[ислам]], [[христиандық]], [[будда]]) ұстанады. Сонымен қатар, маркстік [[атеизм]] және бүкіл дін атаулыны теріске шығаратын басқа да көзқарастар жүйесі ғылымда кейде шартты түрде теріс таңбалы діндер деп аталынады.<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3</ref><ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1</ref><ref>Биекенов К., Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007. — 344 бет. ISBN 9965-822-10-7</ref>

== Дін және ғылымның айырмашылығы ==
Ғылымның діннен басты айырмашылығы, ғылым кез келген аксиомаларға, теорияларға күмәнмен қарай алады. Яғни күмәннан қорғалған ештеңе жоқ. Сондықтан да, ғылым тарихында бұрын дұрыс деп келген кез келген теорияның қате болғандығын көрсете алады. Дін, өз кезегінде, күмән келтіре алмайтын, тексеріле алмайтын, адамның санасына түсініксіз, тек жоғары күштерге белгілі, догмаларға негізделеді. Дін ақиқатқа толықтай монополия орнатады, зерттеп немесе тексеруге мүмкіндік бермейді. Ғылымның табиғаты динамикалық, яғни үнемі қозғалыста болып келеді. Қоғам мен табиғатты зерттеуде бірге дамып отырады. Ал енді дін болса консервативті, статикалық болып табылады. Яғни қоғаммен бірге даму емес, бұрын қалай болса, солай қалдыру, Қоғам даму барысында сәйкессіздіктер болса, оны адасқандық деп жариялайды. Ғылым үнемі ізденіс үстінде, дәлелденген факттерге де күмәнданып, қайта қарастыра алады. Дінде бұлай жасауға мүлдем тиым салынған. Егер бір мәселеге күмәндансаңыз адасқан немесе діннің жауы деп айыпталуыңыз әбден мүмкін. Ғылым үнемі ізеністі, оқуды талап етеді. Сондықтан да ғылыммен айналысу көпшілікке шектеулі. Ал дін кез келген адамға тиімді, тек сенім болса жеткілікті.

== Дін және мәдениет ==
Тарихи жадыға тиеселі адамзат тарихының өн бойына көз жүгіртер болсақ, онда діндарлықтың адамзат тарихын басынан аяғына дейін толық қамтып жатқандығын көреміз. Қаншама рет діннің ақыры келді деген сөз айтылса да ол қазірдің өзінде әлемдік өмірдің негізгі қалыптастырушы факторларының бірі болып табылады. Діннің халықтар өміріндегі алатын орнының зорлығы соншалықты діндердің негізін түсінбей жатып сол діндерді ұстанатын халықтардың мәдениеті туралы толық көзқарас қалыптастыру мүмкін емес. Дінді сипаттау оңай жұмыс емес. Біздің ойымызша, діннің анықтауыш қызметі оның әлеуметтілікті қалыптастыруында, яғни адамдар қарым-қатынасын реттеуде болса керек. Өйткені тіпті «религия», сөзінің этимологиялық бастапқы мәнінің өзі де «біріктіру», «байланыстыру», «қатынасты қалыптастыру» дегенді білдіреді. Дін адамдардың бірлестігін және ұйымдастығын қалыптастырушы идеологиялық механизм. Діннің мазмұны әлеуметтік мәні бар негізгі құндылықтарды қасиетті деп танудан тұрады.

Мәдениеттегі діннің рөлін әрбір мәдениеттің жүйе құрастырушы факторы деп анықтауға болады.

== Тағы қараныз ==
* [[Буддизм]]
* [[Діни бірлестіктер]]
* [[Діни демократия]]
* [[Ислам]]
* [[Даосизм]]
* [[Христиандық]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Дін| ]]

← Ескі түзетулер	18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Дін - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

09:47, 2016 ж. тамыздың 17 кезіндегі Kasymov деген