https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%94%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D1%83%D0%BB_%D1%89%D1%8B%D0%BBДыр бул щыл - Түзету тарихы2026-04-18T14:49:17ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D1%83%D0%BB_%D1%89%D1%8B%D0%BB&diff=66881&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T19:05:02Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:05, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D1%8B%D1%80_%D0%B1%D1%83%D0%BB_%D1%89%D1%8B%D0%BB&diff=66880&oldid=prev17:43, 2015 ж. ақпанның 19 кезіндегі Kaiyr деген2015-02-19T17:43:38Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Дыр бул щыл''' ({{lang-ru|Дыр бул щыл}}) — орыстың ақыны Алексей Елисеевич Кручёныхтың «заумь» тілін қолданып жазған өлеңі. Шығарма авторының айтуынша, бұл өлеңде [[Александр Сергеевич Пушкин|Пушкиннің]] бүкіл поэзиясымен салыстырғанда «орыстығы» көбірек екен<ref>{{кітап|авторы=Кручёных А., Хлебников Вл.|тақырыбы=Слово как таковое|орны=М|жыл=1913|беттері=9}}</ref>.<br />
<br />
Өлең [[1912 жыл]]дың желтоқсан айында жазылған. Бұл күнді автор артынан «онымен шығарманың тек кей бөліктері емес (өлеңнің қайырмасы, дыбыстық әшекейлеу және т. б.), бүтін әрі дербес туындылар жазылатын заумь тілінің (яғни, қосалқы мағынасы жоқ тіл) құбылыс ретінде пайда болу уақыты» деп атаған<ref>{{кітап|авторы=Кручёных А.|тақырыбы=Фонетика театра: Книга 123|орны=М|жыл=1923|беттері=38}}</ref>. «Белгісіз сөздерден» тұратын туындыны жазудың бастамашысы Давид Бурлюк еді<ref>{{кітап|авторы=Харджиев Н. И.|тақырыбы=Судьба Крученых // Харджиев Н. И. Статьи об авангарде|орны=М|жыл=1997|томы=1|беттері=301}}</ref>. Ең алғаш рет «Дыр бул щыл» өлеңі Крученыхтың «Помада» кітабындағы «3 өлең» топтамасында жарық көрген<ref>{{кітап|тақырыбы=История русской литературы XX века. Первая половина. Книга 1: Общие вопросы|сілтеме=https://books.google.kz/books?id=YzZ7AwAAQBAJ|басылымы=2-е изд. перераб.|орны=М|баспасы=Флинта|жыл=2014|беттері=133|isbn=9785457594845}}</ref>. Крученыхтың пікірінше, уақыт өте бұл өлең өз авторынан да танымал болып кеткен екен<ref>{{кітап|тақырыбы=Автобиография дичайшего, Крученых Алексей // Наш выход: К истории русского футуризма|орны=М|жыл=1996|беттері=17}}</ref>.<br />
<br />
Крученых пен Велимир Хлебниковтың бірлескен «Слово как таковое» декларациясында «Дыр бул щыл» өлеңі «өзгеше дыбыс пен сөз тіркесінің» бірінші үлгісі ретінде жарияланды. Сол декларацияда «Дыр бул щыл» өлеңі «рухани диссонанстың» кесірінен пайда болған «құлаққа жағымсыз» шешілмеген диссонанстың үлгісі ретінде келтірілген<ref>{{кітап|авторы=Левинтон Г. А.|тақырыбы=[https://books.google.kz/books?id=8etkAAAAQBAJ&pg=PA161&hl=ru&source=gbs_toc_r&cad=3 Заметки о зауми. 1. Дыр, бул, щыл] // [https://books.google.kz/books?id=8etkAAAAQBAJ Антропология культуры. Выпуск 3]|орны=М|жыл=2005|isbn=9785457369290}}</ref>.<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
[[Санат:Орыс әдебиеті]]</div>Kaiyr