https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%94%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%8B
Доңғал қонысы - Түзету тарихы
2026-09-06T06:46:49Z
Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы
MediaWiki 1.23.3
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%8B&diff=127427&oldid=prev
Moderator: 1 түзету
2026-07-12T14:47:44Z
<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>
Moderator
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%8B&diff=127426&oldid=prev
Салиха: /* Орналасқан жері */
2026-02-06T11:49:10Z
<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Орналасқан жері</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">11:49, 2026 ж. ақпанның 6 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">Жол нөмірі 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">Жол нөмірі 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Доңғал <del class="diffchange diffchange-inline">қоныш</del>''' <del class="diffchange diffchange-inline">- </del>[[қола дәуірі]]нен сақталған қоныс орны<del class="diffchange diffchange-inline">. </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">Қарқаралы]]дан шығысқа қарай 30 км жерде Қызылқеніш сайының іргесінде, Доңғал тауының етегінде орналасқан. 1982 - 83 жылдары В.Г.Ломан қазба жұмыстарын жүргізген. 1998 жылдан "Сарыарқа" археологиялық экспедици (жетекшілері А.Бейсенов, Ломан) кешенді зерттеулер жүргізуде. Доңғал қоныш -"кент ықшамауданын" құрайтын қола дәуірі </del>ескерткіштерінің <del class="diffchange diffchange-inline">аса маңыздыларының бірі. 1000 м<sup>2</sup>-ден астам аумагы қазылды. Заттай деректер қатарында қыш ыдыстар, тас, ішінара қола құралдар мен бүйымдар табылды. Доңғал қоныш [[қыш ыдыстар</del>]]<del class="diffchange diffchange-inline">ының архитектуралық-планиграфиялық сипаты бойынша басқа қола дәуірі қоныстарынан оқшауланып тұрады. Кенттегі үйлер арасы өте жақын, бір жерге үймелене шоғырланған. Едені терең қазылмаған, іргелері саяз, тас қабырғалары түгелдей жер бетінен көтерілген</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''Доңғал <ins class="diffchange diffchange-inline">қонысы</ins>''' <ins class="diffchange diffchange-inline">– </ins>[[қола дәуірі]]нен сақталған қоныс орны<ins class="diffchange diffchange-inline">, </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет </ins>ескерткіштерінің <ins class="diffchange diffchange-inline">мемлекеттік тізімі</ins>]]<ins class="diffchange diffchange-inline">не енген археология ескерткіші</ins>.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">Үйлер тік-бұрыш пішіндес</del>, <del class="diffchange diffchange-inline">ортала ұзынша жөне қырынан қойылған тас тақ</del>-<del class="diffchange diffchange-inline">ташалардан жасалған алты бұрышты ошақ орналасқан</del>, <del class="diffchange diffchange-inline">ал есігі "Г" әрпіне ұқсас ұзынша дәліз бей-несінде шығарылған. Үй төбесін көптеген бағана-тіреулер ұстап тұр. Шаруашылық мақсатында қазылған ұра-шұңқырлар, әдетте іргеге таяу </del>орналасқан<del class="diffchange diffchange-inline">. Доңғал қоныш қыш ыдыстары ғылымға'' "Сарғара", "Беғазы" қыш-тарына қосымша, "Доңғал қышы"'' деген жеке атпен енді. Олардың негізгі айырмашылығы - ерте кезеңдерге тән геом. оюлар мүлдем жойылып, оюдың басты түрі шымшып түсірілген іздерге, ыдыстың ішінен басылған дөңгелек маржандарға, т.б. ауысады</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== Орналасқан жері ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[Қарқаралы ауданы]]</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[Кент (Қарағанды облысы)|Кент]] ауылынан оңтүстік</ins>-<ins class="diffchange diffchange-inline">шығысқа қарай 2 км жерде Қызылкеніш сайының іргесінде</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[Доңғал]] тауының етегінде </ins>орналасқан.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">Мұндай ыдыстар ерте сақ кезеңіне тән. доңғал қоныш типтес қыш ыдыс Орталық Қазақстан аймағында, ең алдымен Қарқаралы, Шет, Баянауыл өңірлеріне таралғаны байқалып отыр. </del>[[<del class="diffchange diffchange-inline">Шығыс Қазақстан</del>]]<del class="diffchange diffchange-inline">, Жетісу қыштарының кейбірінен осы доңғал қоныш дәстүрінен ауысқан ерекшеліктер сезіледі. Мәдени мазмұны бойынша доңғал қоныш қола дәуірініц соңғы кезеңі мен ерте сақ заманының ортасында "өтпелі сатыға" жатады. Доңғал қоныш тұрақты мекен</del>-<del class="diffchange diffchange-inline">жайдан гөрі уақытша, маусымдық қоныстың сипатын білдіреді</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">Ғалымдар арасында Д</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">қ</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">б</del>.<del class="diffchange diffchange-inline">з</del>.<del class="diffchange diffchange-inline">б</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">9</del>-<del class="diffchange diffchange-inline">8 ғасырлардағы қысқы тұрақ болуы мүмкін деген пікір бар</del>.<<del class="diffchange diffchange-inline">ref</del>><del class="diffchange diffchange-inline">Қазақ мәдениеті</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">Энциклопедиялық анықтамалық</del>. <del class="diffchange diffchange-inline">Алматы: “Аруна Ltd</del>.<del class="diffchange diffchange-inline">” ЖШС</del>, <del class="diffchange diffchange-inline">2005 ISBN 9965-26-095-8</ref></del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== Сипаты ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">1982 жыл|1982</ins>]]-<ins class="diffchange diffchange-inline">[[1983 жыл|83]] жылдары В</ins>.<ins class="diffchange diffchange-inline">Г</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">Ломан қазба жұмыстарын жүргізген</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[1998 жыл|1998]] жылдан Сарыарқа археологиялық экспедициясы (жетекшілері А</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">Бейсенов, В</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">Ломан) кешенді зерттеулер жүргізуде</ins>.<ins class="diffchange diffchange-inline"><br></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">Доңғал қонысы </ins>- <ins class="diffchange diffchange-inline">кент ықшам ауданын құрайтын қола дәуірі ескерткіштерінің аса маңыздыларының бірі</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">1000 м</ins><<ins class="diffchange diffchange-inline">sup</ins>><ins class="diffchange diffchange-inline">2</sup>-ден астам аумағы қазылды</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">Заттай деректер қатарында қыш ыдыстар, тас, ішінара қола құралдар мен бұйымдар табылды</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">Доңғал қонысы қыш ыдыстарының архитектуралық-планиграфиялық сипаты бойынша басқа қола дәуірі қоныстарынан оқшауланып тұрады</ins>. <ins class="diffchange diffchange-inline">Кенттегі үйлер арасы өте жақын</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">бір жерге үймелене шоғырланған. Едені терең қазылмаған, іргелері саяз, тас қабырғалары түгелдей жер бетінен көтерілген.</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<del class="diffchange diffchange-inline">Дереккөздер</del>==</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==<ins class="diffchange diffchange-inline">= Үйлер пішіні =</ins>==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline"><references/></del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">Үйлер тікбұрыш пішіндес, ортада ұзынша жөне қырынан қойылған тас тақташалардан жасалған алты бұрышты ошақ орналасқан, ал есігі "Г" әрпіне ұқсас ұзынша дәліз бейнесінде шығарылған. Үй төбесін көптеген бағана-тіреулер ұстап тұр. Шаруашылық мақсатында қазылған ұра-шұңқырлар, әдетте іргеге таяу орналасқан.</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">{{Stub:Қазақ мәдениеті}}</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">{{wikify}}</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">{{Суретсіз мақала}}</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">=== Қыш ыдыстары ===</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">Доңғал қонысы қыш ыдыстары ғылымға "Сарғара" , "Беғазы" қыштарына қосымша, "Доңғал қышы" деген жеке атпен енді. Олардың негізгі айырмашылығы - ерте кезеңдерге тән геометриялық оюлар мүлдем жойылып, оюдың басты түрі шымшып түсірілген іздерге, ыдыстың ішінен басылған дөңгелек маржандарға, т.б. ауысады. Мұндай ыдыстар ерте сақ кезеңіне тән.<br></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">Доңғал қонысы типтес қыш ыдыс [[Орталық Қазақстан]] аймағында, ең алдымен Қарқаралы, Шет, Баянауыл өңірлеріне таралғаны байқалып отыр. [[Шығыс Қазақстан]], Жетісу қыштарының кейбірінен осы доңғал қоныш дәстүрінен ауысқан ерекшеліктер сезіледі. Мәдени мазмұны бойынша доңғал қонысы қола дәуірінің соңғы кезеңі мен ерте сақ заманының ортасында "өтпелі сатыға" жатады. Доңғал қонысы тұрақты мекен-жайдан гөрі уақытша, маусымдық қоныстың сипатын білдіреді. Ғалымдар арасында оңғал қонысы б.з.б. IX-VIII ғасырлардағы қысқы тұрақ болуы мүмкін деген пікір бар.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background-color: #f9f9f9; color: #333333; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #e6e6e6; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Санат:<del class="diffchange diffchange-inline">Мәдениет</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== Әдебиет ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* Ломан В.Г., Донгальский тип керамики. Вопросы периодизаций археологических памятников Центрального и Северного Казахстана, Караганда, 1987; </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* Бейсенов А.З., Ломан В.Г., Орталық Қазақстанның соңғы қола кезеңінің қоныстарын зерттеу жұмыстары, "Известия АН РК, Серия общественных наук", 1999, №1.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">== Дереккөздер ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">{{дереккөздер}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[Санат:<ins class="diffchange diffchange-inline">Қазақстан археологиялық ескерткіштері]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[Санат:Қазақстан қоныстары]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="color:black; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[Санат:Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері</ins>]]</div></td></tr>
</table>
Салиха
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%8B&diff=77303&oldid=prev
Moderator: 1 түзету
2025-04-25T19:14:48Z
<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>
Moderator
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%B0%D0%BB_%D2%9B%D0%BE%D0%BD%D1%8B%D1%81%D1%8B&diff=77302&oldid=prev
ArystanbekBot: /* top */clean up, replaced: түрады → тұрады using AWB
2016-02-25T11:38:08Z
<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: түрады → тұрады using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Доңғал қоныш''' - [[қола дәуірі]]нен сақталған қоныс орны. [[Қарқаралы]]дан шығысқа қарай 30 км жерде Қызылқеніш сайының іргесінде, Доңғал тауының етегінде орналасқан. 1982 - 83 жылдары В.Г.Ломан қазба жұмыстарын жүргізген. 1998 жылдан "Сарыарқа" археологиялық экспедици (жетекшілері А.Бейсенов, Ломан) кешенді зерттеулер жүргізуде. Доңғал қоныш -"кент ықшамауданын" құрайтын қола дәуірі ескерткіштерінің аса маңыздыларының бірі. 1000 м<sup>2</sup>-ден астам аумагы қазылды. Заттай деректер қатарында қыш ыдыстар, тас, ішінара қола құралдар мен бүйымдар табылды. Доңғал қоныш [[қыш ыдыстар]]ының архитектуралық-планиграфиялық сипаты бойынша басқа қола дәуірі қоныстарынан оқшауланып тұрады. Кенттегі үйлер арасы өте жақын, бір жерге үймелене шоғырланған. Едені терең қазылмаған, іргелері саяз, тас қабырғалары түгелдей жер бетінен көтерілген.<br />
<br />
Үйлер тік-бұрыш пішіндес, ортала ұзынша жөне қырынан қойылған тас тақ-ташалардан жасалған алты бұрышты ошақ орналасқан, ал есігі "Г" әрпіне ұқсас ұзынша дәліз бей-несінде шығарылған. Үй төбесін көптеген бағана-тіреулер ұстап тұр. Шаруашылық мақсатында қазылған ұра-шұңқырлар, әдетте іргеге таяу орналасқан. Доңғал қоныш қыш ыдыстары ғылымға'' "Сарғара", "Беғазы" қыш-тарына қосымша, "Доңғал қышы"'' деген жеке атпен енді. Олардың негізгі айырмашылығы - ерте кезеңдерге тән геом. оюлар мүлдем жойылып, оюдың басты түрі шымшып түсірілген іздерге, ыдыстың ішінен басылған дөңгелек маржандарға, т.б. ауысады.<br />
<br />
Мұндай ыдыстар ерте сақ кезеңіне тән. доңғал қоныш типтес қыш ыдыс Орталық Қазақстан аймағында, ең алдымен Қарқаралы, Шет, Баянауыл өңірлеріне таралғаны байқалып отыр. [[Шығыс Қазақстан]], Жетісу қыштарының кейбірінен осы доңғал қоныш дәстүрінен ауысқан ерекшеліктер сезіледі. Мәдени мазмұны бойынша доңғал қоныш қола дәуірініц соңғы кезеңі мен ерте сақ заманының ортасында "өтпелі сатыға" жатады. Доңғал қоныш тұрақты мекен-жайдан гөрі уақытша, маусымдық қоныстың сипатын білдіреді. Ғалымдар арасында Д. қ. б.з.б. 9-8 ғасырлардағы қысқы тұрақ болуы мүмкін деген пікір бар.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
{{Stub:Қазақ мәдениеті}}<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Мәдениет]]</div>
ArystanbekBot