Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:08:39Z

1 түзету

Batyrbek.kz: clean up, replaced: энцклопедия → энциклопедия using AWB

2016-01-21T13:15:04Z

clean up, replaced: энцклопедия → энциклопедия using AWB

Жаңа бет

[[Сурет:Valvbåge.png|thumb|right|Тастан жасалған арка]]
'''Доға'''— атты [[арба]] не [[шана]]ға жеккенде, екі жақ шеті терте мен қамыттың құлақбауын ұстап, бекітіп тұратын ағаш сайман. Доғаны [[қайың]], [[тал]], [[үйеңкі]], [[емен]] сияқты мықты ағаштардан иіп жасайды. Ол үшін жұмыр ағаштың иілуге тиісті жерін шауып жұқартып алып, морға салып жұмсартады да, тез арқылы екі жақ басын иіп, қалыпқа салып кептіреді.

'''Доға''' кеуіп қалпына түскеннен кейін иілген жерінен шығыршық орнатады. Доғаның тертемен жалғасатын төменгі екі ұшының сыртқы бетін орнықты болу үшін шауып, ойық жасайды.<ref name="source1">Қазақ тілі терминдер сөздігі I том</ref>

'''Доға'''<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Механика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын — Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007 жыл.-29 1 б. ISBN 9965-08-234-0</ref> - қабырғадағы ашық қалдырылған ойықтарды немесе екі тіреудің арасын үстіңгі жағынан қосатын доғал маңдайшасы.

'''Арка ''' ({{lang-la|arcus}} — доға, иін, иілім)— қабырға немесе тірек аралықтарын ұштастыратын иін.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> Алғаш рет шығыс сәулет өнерінде қолданылған. Кейін ежелгі Рим архитектурасында кең қолданылды. Қазақстанда Баба ата кентіндегі медреседе (9-12 ғасыр), [[Айша бибі кесенесі|Айша бибі күмбезінде]] (11-12 ғасыр), [[Қожа Ахмет Ясауи кесенесі|Ахмет Ясауи кесенесінде]] (14 ғасырдың аяғы мен 15 ғасырдың басы) т.б. құрылыстарда кеңінен пайдаланылған. Аралық [[мөлшер]]іне, салмақ көтеру мүмкіндігіне, құрылымдық сипатына қарай арка тастан, металдан, ағаштан және [[темір]] бетоннан т.б. жасалады. Ежелгі сәулет өнерінде арка көбінесе тастан, қыштан қаланған. Арка пішініне қарай жартылай [[дөңгелек]], садақ тәріздес (готикада көп таралған), таға тәріздес (араб елдері, [[сәулет]] өнерінде жиі кездеседі), дулыға тәріздес, көп қалақшалы, киль т.б. тәріздес болып келеді. Арка бүгінгі заманғы [[құрылыс]]тарда да өз мәнін жоғалтқан жоқ. Ғимарат тұрғызуда, көпір салуда т.б. құрылыстарда арка негізгі құрылымдық бөлік ретінде қолданылады.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref>

'''Доға''' – қисық сызықтың бойындағы кез –келген екі нүкте аралығындағы бөлігі. Шеңбер бойындағы екі нүкте оны екі доғаға бөледі.

'''Арка''' ({{lang-la|arcus}} — доға)—[[қабырға]] ойығында (терезе, қақпа, есікке) доға тәрізді иіп өрген итарқа шатыр немесе екі тіреудің (бағаналардың, колонналардың, [[көпір]] тіреулерінің) үстіне орнатылған аркалық өткел.<ref>Өнердің ықшам тарихы—Антик өнері — Алматы, «Өнер» баспасы, 1988.—360 бет ISBN 5-89840-030-3</ref>

==Дереккөздер==
Математика әлемі

== Дереккөздер</span> ==
<references/>
{{wikify}}

[[Санат:Сөздік]]
[[Санат:Механика]]
[[Санат:Тарих]]
[[Санат:Өнер]]

← Ескі түзетулер	19:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Доға - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Batyrbek.kz: clean up, replaced: энцклопедия → энциклопедия using AWB