https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0Доминика - Түзету тарихы2026-04-18T11:15:15ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0&diff=17817&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T17:59:59Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:59, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0&diff=17816&oldid=prev10:35, 2015 ж. тамыздың 9 кезіндегі Маржан Жұмаділова деген2015-08-09T10:35:21Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{мағына|}}<br />
{{Мемлекет<br />
|Қазақша атауы = Доминика Достастығы<br />
|Шынайы атауы = Commonwealth of Dominica<br />
|Атау септігі = Доминика<br />
|Елтаңба =Dominica-arms.PNG<br />
|Байрақ = Flag of Dominica.svg <br />
<br />
|Ұраны = Après le Bondie, C'est la Ter ([[патуа]] , Құдайдан кейін Жерді сүйеміз<br />
|Әнұранның аты = Isle of Beauty, Isle of Splendour<br /><!--|Аудио=--><br />
|Аудио = <br />
|lat_dir =N |lat_deg =15 |lat_min =25 |lat_sec = 24<br />
|lon_dir =W |lon_deg =61 |lon_min =20 |lon_sec = 18<br />
|region = DM<br />
|CoordScale =250000<br />
|Картада = LocationDominica.png<br />
|Үкімет түрі = [[Парламенттік республика]]<br />
|Тәуелсіздік күні = [[3 қараша]] [[1978]]<br />
|Тәуелсіздігін алды = [[Ұлыбритания|Ұлыбританиядан]]<br />
|Тілі = [[Ағылшын тілі|ағылшын]]<br />
<br />
|Астанасы = [[Розо]]<br />
<br />
<!-- |Ірі қаласы = -->[[Розо]]<br />
|Басшы қызметі = [[Доминика Президенті|Президент]]<br />[[Доминика Премьер-министрі|Премьер-министр]]<br />
|Басшылары = [[Саварин, Чарльз|Чарльз Саварин]]<br />[[Рузвельт Скеррит]]<br />
|Жер аумағы = 754<br />
|Жер аумағы бойынша орны = 172<br />
|Судың үлесі = 1,6<br />
<br />
|Халық саны бойынша орны = 184<br />
|Сарап жылы = <br />
|Санақ бойынша халық саны =72512 <br />
|Санақ жылы = 2008<br />
|Халық тығыздығы = 93<br />
|Тығыздық бойынша орны = <br />
|ЖІӨ = 384 млн.<br />
|ЖІӨ сараптаған жылы = 2005<br />
|ЖІӨ бойынша орны = 209<br />
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ = 5970<br />
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны = <br />
|ЖІӨ (АҚТ) = <br />
|ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы = 2013<br />
|Валютасы = [[Шығыс кариб доллары]] ([[Общероссийский классификатор валют|XCD, код 951]])<br />
|Интернет үйшігі = [[.dm]]<br />
<!-- |Интернет үйшіктері = --><br />
|ISO = <br />
|Телефон коды = 1-767<br />
|Уақыт белдеуі = 4<br />
<!-- |Уақыт белдеулері = --><br />
|Түсініктемелер = <br />
<!-- |Тусыз және елтаңбасыз =* --><br />
<!-- |Әнұрансыз =* --><br />
}}<br />
<br />
'''Доминика''', '''Доминика Достастығы''' - [[Кариб теңізі]]ндегі [[Кіші Антиль]] аралдар тобындағы [[Доминика аралы]]нда орналасқан мемлекет. Доминиканың солтүстік-батысында [[Гваделупа]], ал оңтүстік-шығысында [[Мартиника]] орналасқан. Аумағы 754 км² болатын аралдағы тұрғындар саны - 72500. Астанасы - [[Розо]] қаласы.<br />
<br />
== Географиясы ==<br />
{{Main|Доминика Географиясы}}<br />
<br />
Доминика - жанартаулық арал. Ол таулы, аумағында бірнеше жанартаулары бар. Ең биігі - [[Дьяблотен]] (1447 м) жанартауы аралдың ең биік нүктесі болып табылады. Қазіргі кезде Доминикада сөнбеген жанартаулар жоқ, бірақ жанартаулық іс-әрекетті гейзерлер, ыстық бұлақтар, қайнаулы суы бар шағын көлдерден байқауға болады. Жағалаулары - қара және сары құмды жағажайлар.<br />
Доминиканы кейде "Кариб теңізі табиғатының аралы" деп аталуынан-ақ, оның табиғи сұлулығын байқауға болады. Доминика - Кіші Антиль аралдар тобындағы жанартаулық іс-әрекеттен пайда болған аралдардың ішіндегі ең жасы. Аралда кейбір сирек кездесетін [[эндемик]]тердің, құстар мен жануарлардың үйі болып саналатын табиғаты алуан түрлі тропикалық ормандар бар. Аралдық ұлттық құсы - Sisserou попугайы ел байрағында белгіленген.<br />
Доминика экономикасы, көбінше, ауыл шаруашылығы мен туризм салаларына тәуелді. <br />
Христофор Колумб аралды оны ашқан күннің құрметіне, жексенбі ({{lang-la|Dominicus}}) [[3 қараша]] [[1493 жыл]]ы деп атаған. Келесі ғасырлар бойы Доминика қалған әлемнен шеттетілген күйінде қала берді. Арал аумағында өз билігін жариялаған Франция [[1763 жыл]]ы иелікті Біріккен Корольдікке берді. Біріккен Корольдік Доминиканы [[1805 жыл]]ы толықтай коллонияға айналдырды.<br />
[[1838 жыл]]ы Доминика алғаш британдық карибтік коллонияға айналды. 1958-1962 жылдар аралығында Доминика ғұмыры ұзақ болмаған [[Вест-Индия Федерациясы]]ның құрамдас бөлігі болды. [[1978 жыл]]ы Доминика Достастығы толықтай тәуелсіз мемлекет болды.<br />
<br />
== Саяси құрылымы ==<br />
=== Мемлекеттік құрылым ===<br />
Республика, [[президент]]ті [[парламент]] таңдайды. Парламент 32 депутаттан құралады, оның ішінде 21-і жалпыхалықтық сайлау арқылы таңдалады, 9-ы тағайындалады, және 2-ерекше қызмет.<br />
Негізгі саяси партиялары:<br />
* [[Доминика Еңбек Партиясы]] (солшылдар) - 18 депутат<br />
* [[Біріккен Жұмысшылар Партиясы]] (центристтер) - 3 депутат<br />
<br />
Тағы да парламентке енбеген [[Доминика Еркіндік Партиясы]], [[Доминика Халықтық қозғалысы]] сияқты партиялар бар. <br />
[[2008 жыл]]ы Доминика [[ALBA (Alternativa Bolivariana para las Americas)]] ұйымына кірді. Ол ұйымға бұрынырақ қатаң антиамерикалық саясат ұстанатын [[Венесуэла]], [[Куба]], [[Боливия]], [[Гондурас]] және [[Никарагуа]] кірген болатын.<br />
<br />
== Әкімшілік бөлініс ==<br />
[[Сурет:Dominica parishes numbered.png|оңға|Доминика иеліктері]]<br />
Доминика он иелікке бөлінген:<br />
# Сент-Эндрю<br />
# Сент-Дэвид<br />
# Сент-Джордж<br />
# Сент-Джон<br />
# Сент-Джозеф<br />
# Сент-Люк<br />
# Сент-Марк<br />
# Сент-Патрик<br />
# Сент-Пол<br />
# Сент-Питер<br />
<br />
== Халқы ==<br />
Халық саны — 72,8 мың (2010 жыл, шілде). Жылдық өсу пайызы — 0,2 % . Орташа өмір сүру ұзақтығы — ер адамдарда 73 жас, әйелдерде 79 жас. Қала тұрғындары — 74 %. Ересек тұрғындардың сауаттылығы — 94 % ( 2003). Ұлттық-нәсілдік құрамы: негрлер — 86,8 %, мулаттар — 8,9 %, үнді-кариб — 2,9 %, ақтар — 0,8 %, басқалары — 0,7 % ( 2001 жылғы жазбалар бойынша).<br /><br />
Діндер: католиктер — 61,4 %, жетінші күн адвентисттері — 6 %, елуліктер — 5,6 %, баптисттер — 4,1 %, методисттер — 3,7 %, Құдай шіркеуі — 1,2 %, Иегова— 1,2 % , өзге христиандықтар — 7,7 %, растафариандықтар — 1,3 %, басқалары — 1,6 %, атеисттер — 6,1 % (2001 жылғы жазбалар бойынша).<br />
<br />
Мемлекеттік тіл - ағылшын тілі, француз тіліне ұқсас жергілікті [[патуа тілі]] де кең таралған. <br />
== Табиғат жағдайы ==<br />
Елдің жер бедері таулы. Аралда бірнеше сөнбеген жанартау бар. [[Дьяблотен жанартауы]] (1147 м) — Доминиканың ең биік нүктесі. Аралда ыстық көлдер бар. Тау бөктерлерінен ұсақ өзендер мен бұлақтар ағып жатыр. <br /><br />
Доминика тропиктік, пассаты, өте ылғалыды климаттық белдеуде жатыр. Жылдық орташа температура +25°С — +28°С. Шілдеден қазанға дейін жаңбырлы маусым, жылдық жауын шашын мөлшері 1500-2000 м.<br /><br />
Аралдың табиғи ресурстары: қыш, пемза (кеуек тас), әк.<br />
== Экономикасы ==<br />
Доминика экономикасының негізін ауыл шаруашылығы құрайды. Ауыл шаруашылығының негңзгі дақылдары: какао, сабын, банан, цитрусты жемістер. <br /><br />
Импорт: көлік құралдары, электр құралдары, минералды жанармай, өнеркәсіп өнімдері, халақ тұтынатын тауарлар, азық-түлік.<br /><br />
Негізгі экономикалық әріптестері: [[АҚШ]], [[Ұлыбритания]], [[ Бельгия]], [[Нидерланды]], [[Жапония]], [[Оңтүстік Корея]], [[Тринидад]], [[Тобаго]] және т.б.<br /><br />
Ақша бірлігі — ''шығыс кариб доллары''.<br />
<br />
== Білім беру жүйесі ==<br />
<br />
Аралдың Клифтон Дупинг Колледжі деп аталатын өз мемлекеттік колледжі бар. Кейбір доминиктіктер жоғарғы білімді [[Куба]]да алады. Басқалары жоғарғы білімді Вест-Индия немесе Біріккен Корольдік, [[Біріккен Штаттар]]ында немесе сапалы жоғарғы білім бере алатын басқа елдерде оқиды. Росса Университеті, әскери-медициналық мектеп, [[Портсмут]]те орналасқан. Доминикада білімге байланысты арнайы мейрам да бар: ұлттық сауаттылық күні<ref> [http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2013_EN_complete.pdf United Nations Development Programme]</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
<br />
== Сыртқы сілтемелер ==<br />
* {{dmoz|World/Russian/Страны_и_регионы/Карибский_бассейн/Доминика/}}<br />
<br />
[[Санат:Доминика]]<br />
[[Санат:Аралда орналасқан елдер]]<br />
[[Санат:Унитарлы елдер]]<br />
[[Санат:Кариб елдері]]</div>Маржан Жұмаділова