https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%94%D0%BE%D0%B4%D0%B0Дода - Түзету тарихы2026-04-18T17:53:25ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%BE%D0%B4%D0%B0&diff=79693&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T19:15:06Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:15, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%BE%D0%B4%D0%B0&diff=79692&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */2016-01-03T10:51:30Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Кіріспе бөлімін өңдеді</span></span></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Дода.XIX ғ. соңы.jpg|500 px|Дода.XIX ғ. соңы|нобай]]<br />
'''Дода'''— [[ат]] үстінде көкпарға таласып, үймеленген көкпаршылар тобы, көкпар тартысы.<br />
<br />
<br />
'''Дода''' – [[көкпар]]ға салынған [[серке]]ні тартып алып [[тақым]]ға басу үшін [[көкпаршы]]лардың тартысқа түсуі. Серкенің Д.-ға түсуі көкпар ойынының [[шарықтау шегі]] болып табылады. Д. кезінде жүйелі жəне тұрақты [[тəртіп]] сақталмайды. Д. [[көкпар]] тартудың бір түріне жатады. Өйткені, көкпар жаппай [[тартыс]] жəне дода тартыс болып екі түрге бөлінеді. [[Жаппай тартыс]]та əркім серкеге өзі ие болуға күш салады. Ал дода тартыста бірдей бөлінген екі топ күш сынасады. [[Жік]]ке бөлінген [[топ]]тар тұтас сайысқа түседі. Кейде жерде мұны [[марта тарту]] деп те атайды. Д.-ға түсу үшін сайыс алаңы белгіленеді. [[Қарсы жақ]]тар Д.-ға өздерінің белді атқа мінген мықты [[азамат]]тарын салады. [[Ер]]дің [[қайрат]]ы, аттың қабырғалысы осы Д. үстінде айқындалады. Мұндайда оза шауып, есе бермеген ерге, топты жарып өткен атқа [[Мадақ өлең|мадақ]] айтылып, ел аузында қалған. Д.-ға кірген көкпаршыны додаға түсті, ал көкпарға тартылған серкені додаға салды дейді. Көкпарға тартылатын серке алдын ала дайындалады, жеңіл əрі мықты болуы үшін ішек-қарнын алып, тұзды суға салып қояды, терісін қайта тігеді. Егер ойын кезінде тері шыдамай жыртылса, оны біреудің есігінің алдына немесе үйдің уығының үстіне қарай лақтырып тастайды. Д. тартыста жеңіске жеткен көкпаршылар көкпарын көбінесе ру ақсақалдарының, балаға зар боп жүрген үйдің алдына əкеліп тастап, «көгерт, көгерт, көгерт!» деп айғайлайтын болған. Балалы үйге бағы жанып, үбірлі-шүбірлі болсын, баласы жоққа маңдайы кере қарыс ұл берсін деп тілек айтқан. Үй иесі [[шабандоз]]дың жолы деп үстіне [[шапан]] жауып, бір тартар ақ [[орамал]] ұсынған. Көкпар тиген үй көптің тақымынан шыққан [[ет]], [[жан]]ға – [[дəру]], [[тəн]]ге – [[шипа]] болады деп [[Ырым-жырым|ырым]] етіп, серке етін қалдырмай түгел асып, бөлісіп жеген.<ref> Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2 </ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
{{stub}}<br />
[[Санат:Мәдениет]]<br />
[[Санат:Терминология]]</div>Нұрлан Рахымжанов