Moderator: 1 түзету

2026-07-12T19:22:34Z

1 түзету

Moderator: 1 түзету

2026-07-12T19:18:21Z

1 түзету

2019-07-17T07:18:42Z

Жаңа бет

[[Сурет:Сокольский Дмитрий.tif|thumb|right|200px|Дмитрий Владимирович Сокольский]]

'''Дмитрий Владимирович Сокольский''' (4.4.[[1910]], [[Пехлеви]] қаласы ([[Иран]]) – 1.3.[[1987]], [[Алматы]]) – [[ғалым]], [[профессор]] ([[1949]]). [[Қазақстан ҒА]]-ның академигі ([[1951]]), Қазақ КСР-інің ғылым қайраткері ([[1960]]). [[Социалистік Еңбек Ері]] ([[1969]]).

==Қызмет жолы==
* Қазақстандағы [[катализдік химия]] ғылымы мектебін ұйымдастырған ([[1945]] – [[1971]]).
* М.В. Ломоносов атындағы [[Мәскеу мемлекеттік университеті]]н ([[1934]]), [[аспирантура]]сын ([[1937]]) бітірген.
* [[1937]] – [[1942]] ж. қазіргі Қазақ ҰУ-де ғылыми қызметкер
* [[1945]] – [[1948]] ж. Қазақстан ғылым академиясының [[Химия ғылымдары институты]] директорының орынбасары,
* [[1951]] – [[1954]] ж. [[Қазақстан |ҒА]]-нда [[ғалым]]-хатшы
* [[1965]] – [[1973]] ж. [[Қазақстан ҒА]]-ның бірінші вице-президенті
* [[1969]] – [[1987]] жылдары [[Органикалық катализ және электрохимия институты]]ның директоры болды.

==Шығармалары==

Негізгі ғылыми еңбектері [[каталитикалық гидрогендеу теориясы]] мен тиімділігі жоғары [[гидрлеу]] [[катализатор]]ларын жасауға,[[гидратациялау]], [[тотықтыру]] және кіші [[молекулалар]] негізінде [[синтез]]деу процестеріне, іргелі және қолданбалы ғылымды ұштастыруға арналған. Оның басқаруымен күрделі органикалық заттарды ([[майлар]], хош иісті заттар, [[витаминдер]], т.б.) талғамдап гидрлейтін, автокөліктер мен көптеген өнеркәсіпте кеңінен қолданылатын өндірістік катализаторлар жасалды.

1800-ден астам ғылыми еңбектің авторы, оның ішінде 20 шетелдік [[патент]]і, 500-дей авторлық куәлігі және 18 [[монография]]сы бар.

* Гидрирование в растворах, А-А., 1962, 1979; Теория герерогенного катализа, А-А., 1968; Оптимальные катализаторы
* Гидрирование в растворах, А-А., 1970; Металлы-катализаторы гидрогенизаций, А-А., 1970; Катализ лигандами в водных растворах, А-А., 1972; Введение в теорию гетерогенного катализа, М., 1981.

==Марапаттары==
* [[Қазақ КСР-інің Мемлекеттік сыйлығы]]н алған ([[1974]]).
* Екі рет [[Еңбек Қызыл Ту]]
* [[Ленин]]
* [[Халықтар достығы]]
* [[Құрмет белгісі]] ордендерімен және медальдармен марапатталған.<ref>[[Қазақ энциклопедиясы|"Қазақ энциклопедиясы"]], 7 том</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

[[Санат:4 сәуірде туғандар]]
[[Санат:1910 жылы туғандар]]
[[Санат:Иранда туғандар]]
[[Санат:1 наурызда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1987 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]]
[[Санат:Социалистік еңбек ерлері]]
[[Санат:Мәскеу мемлекеттік университетінің химия факультеті түлектері]]
[[Санат:Химия ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Қазақ КСР ғылым академиясы академиктері]]
[[Санат:Ленин орденінің иегерлері]]
[[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Халықтар Достығы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Құрмет Белгісі орденінің иегерлері]]
[[Санат:Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:КСРО химиктері]]
[[Санат:Қазақстан химиктері]]
[[Санат:Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті оқытушылары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 7-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 8-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 9-шақырылымының депутаттары]]
[[Санат:Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан ғылым академиясының Химия ғылымдары институты қызметкерлері]]
[[Санат:Органикалық катализ және электрохимия институты директорлары]]
[[Санат:Қазақстан ғылым академиясының Химия ғылымдары институтының профессорлары]]

← Ескі түзетулер	19:22, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету
(Оң жақ жоғарыда көрсетілген қатысушының (бір ғана қатысушының) арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
(айырмашылығы жоқ)

← Ескі түзетулер	19:18, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

← Ескі түзетулер	07:18, 2019 ж. шілденің 17 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Дмитрий Владимирович Сокольский - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Moderator: 1 түзету