https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%94%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B8Дманиси - Түзету тарихы2026-09-08T00:07:47ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B8&diff=113776&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-26T06:25:33Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%B8&diff=113775&oldid=prev12:19, 2026 ж. наурыздың 20 кезіндегі TalgatSnow деген2026-03-20T12:19:29Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Елді мекен<br />
|статусы = қала<br />
|қазақша атауы = Дманиси<br />
|шынайы атауы = {{lang-ka|დმანისი}}<br />
|сурет = დმანისის პარკი.JPG<br />
|сурет атауы = <br />
|жағдайы = <br />
|ел = Грузия<br />
|елтаңба = Dmanisi COA.svg<br />
|ту = Flag of Dmanisi Municipality.svg <br />
|елтаңба сипаттамасы = <br />
|ту сипаттамасы = <br />
|елтаңба ені = <br />
|ту ені = <br />
|lat_dir = N|lat_deg =41 |lat_min =19 |lat_sec =08 <br />
|lon_dir =E |lon_deg =44 |lon_min =12 |lon_sec =45 <br />
|CoordAddon = <br />
|CoordScale = <br />
|аймақ түрі = Аймақ<br />
|аймағы = Квемо-Картли аймағы<br />
|кестедегі аймақ = <br />
|аудан түрі = Муниципалитет<br />
|ауданы = Дманиси муниципалитеті<br />
|кестедегі аудан = <br />
|қауым округі түрі = <br />
|қауым округі = <br />
|кестедегі қауым округі = <br />
|қауым түрі = <br />
|қауым = <br />
|кестедегі қауым = <br />
|ішкі бөлінісі = <br />
|басшының түрi = <br />
|басшысы = <br />
|құрылған уақыты = <br />
|алғашқы дерек = <br />
|бұрынғы атаулары = Башкичет, Баш-Кечид, Башкичети<br />
|статус алуы = 1981<br />
|жер аумағы = <br />
|биiктiктiң түрi = <br />
|орталығының биiктігі = 1250<br />
|климаты = <br />
|ресми тілі = <br />
|тұрғыны = 2 661<br />
|санақ жылы = 2026<br />
|тығыздығы = <br />
|шоғырлануы = <br />
|ұлттық құрамы = <br />
|конфессионалдық құрамы = <br />
|этнохороним = <br />
|уақыт белдеуі = +4:00<br />
|DST = <br />
|телефон коды = +995 360<br />
|пошта индексі = <br />
|пошта индекстері = <br />
|автомобиль коды = <br />
|идентификатор түрі = <br />
|сандық идентификаторы = <br />
|ортаққордағы санаты = <br />
|сайты = <br />
|сайт тілі = <br />
}}<br />
<br />
'''Дманиси''' ({{lang-ka|დმანისი}}) — [[Грузия]]дағы [[Дманиси муниципалитеті]]ндегі қала.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/3278-goroda-i-regiony-gruzii.html|title=Города и регионы Грузии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-2|lang=}}</ref><br />
Дманиси халқының саны 2026 жылы 2 661 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/ge/population-of-dmanisi-10805.html|title=Население Дманиси|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-2|lang=}}</ref><br />
<br />
== Географиялық сипаттамасы ==<br />
Машавара өзенінің бойында, Казрети теміржол стансасынан оңтүстік-батысқа қарай 30 км жерде, теңіз деңгейінен 1250 м биіктікте орналасқан. [[Тбилиси]]ден 102 км қашықтықта.<ref>{{citeweb|url=https://bse.sci-lib.com/article030016.html|title=Дманиси|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-2|lang=}}</ref><br />
<br />
== Тарихы ==<br />
Дманиси аумағы қола дәуірінен бұрын да мекендеген. VI-VIII ғасырларда Дманиси епископтық соборы орналасқан шағын елді мекен болған. Ол алғаш рет IX ғасырдағы арабтарға тиесілі болған кездегі дереккөздерде қала ретінде айтылады. 1080 жылдардан бастап ол селжүктердің бақылауында болды, 1123 жылы IV Давид Құрылысшы азат етті, содан кейін қайтадан жау қолына түсті. 1125 жылы Дманисиді I Деметр басып алды, содан кейін ол патшаның тікелей бақылауына өтті. Дманиси әсіресе XII-XIII ғасырларда дамыды, сауда мен қолөнер гүлденді, қалада ақша сарайы жұмыс істеді. XIV ғасырдың соңында Дманисиге Темір, ал 1486 жылы Якуб ханның әскерлері шабуыл жасады. XVI ғасырдан бастап қала құлдырауға ұшырады. XVI ғасырдың соңында Дманисиді қысқа мерзімге Осман империясы, ал XVII ғасырдың басында Парсы басып алды, ал XVIII ғасырдың ортасында ол қаңырап бос қалды.<br />
<br />
Кеңес заманында Квемо Картли аудан орталықтарының біріне айналды. 1947 жылға дейін Башкичети деп аталды. 1959 жылы Дманиси қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. 1981 жылы қала болып жарияланды.<ref>{{citeweb|url=https://www.kavkaz-uzel.eu/articles/151938?ysclid=ml4qe8xfaj544360064|title=Дманиси. Кавказский Узел|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-2|lang=}}</ref><br />
<br />
== Экономикасы және инфрақұрылымы ==<br />
Мал шаруашылығы фермасы, ірімшік фабрикасы, киім фабрикасы және әртүрлі шағын бизнестер болды. Дманиси маңында, шығысқа қарай 10 шақырым жерде, ортағасырлық ірі бекініс қаласы Дманисидің қирандылары орналасқан. Қазба жұмыстары 1936 жылдан бері жалғасып келеді. 2007 жылдың 24 қазанынан бастап Дманиси археологиялық орындары ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.<br />
<br />
== Галерея ==<br />
<gallery mode="packed" heights="145"><br />
Cesko Dmanisi.jpg|Әкімшішік кеңсесі<br />
დმანისის სიონი 02.jpg|Дманиси Сиони соборы<br />
National Food Agency in Dmanisi, Georgia.jpg|Ұлттық азық-түлік агенттігі<br />
Dmanisi. Western outskirts of the town (Photo A. Muhranoff, 2011).jpg|Машавера өзенінің арғы бетінен Дманисидің көрінісі.<br />
</gallery><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
{{Грузия қалалары}}<br />
[[Санат:Грузия қалалары]]</div>TalgatSnow