https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%94%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B8_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83%D1%96Дитеричи теңдеуі - Түзету тарихы2026-04-18T19:41:03ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B8_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83%D1%96&diff=48963&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:26:11Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:26, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B8_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83%D1%96&diff=48962&oldid=prevNErnur98: «Күй теңдеуі» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)2015-04-13T18:28:15Z<p>«<a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%9A%D2%AF%D0%B9_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D0%B4%D0%B5%D1%83%D1%96&action=edit&redlink=1" class="new" title="Санат:Күй теңдеуі (мұндай бет жоқ)">Күй теңдеуі»</a> деген санатты қосты (<a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%9F:HOTCAT&action=edit&redlink=1" class="new" title="УП:HOTCAT (мұндай бет жоқ)">HotCat</a> құралының көмегімен)</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>Дитеричи теңдеуі - газдағы басты термодинамикалық шамаларды байланыстыратын күй теңдеуі. Бұдан жиірек қолданылатын Ван-дер-Ваальс теңдеуімен салыстырғанда, бұл теңдеу нақты өлшемдері бар және бір-бірімен өзара әрекеттесетін бөлшектерден тұратын [[Нақты газдар|нақты газдарды]] сипаттауға пайдаланылады. Ұсынып, теориялық негіздемесін жасаған - неміс ғалымы [[Конрад Дитеричи]] (нем. Conrad Dieterici). Бір моль газ үшін теңдеудің екі түрі бар:<br />
<br />
<math>p=\frac{RT}{V-b}\exp\left(-\frac{a}{RTV}\right)\qquad (I)</math><br />
<br />
немесе<br />
<br />
<math>p=\frac{RT}{V-b}-\frac{a}{V^{5/3}},\qquad (II)</math><br />
<br />
Бұл формулалардағы<br />
* <math>p</math> - [[қысым]],<br />
* <math>V</math> - [[молярлық көлем]],<br />
* <math>T</math> - [[абсолют температура]],<br />
* <math>R</math> - [[универсал газ тұрақтысы]],<br />
* <math>a</math> - тұрақты шама (екі зат үшін әртүрлі), молекулалардың өзара тартылыс күшін сипаттайды,<br />
* <math>b</math> - тұрақты шама (екі зат үшін әртүрлі), [[молекулалардың]] өзара тебіліс күшін сипаттайды, олардың мөлшерлеріне байланысты. <br />
Екі теңдеу де жартылайэмпирикалық болып табылады. Молярлық көлемнің үлкен мәндерінде олар [[идеал газ |идеал газдың күй теңдеуіне]] өтеді. Дитеричидің бірінші теңдеуі төмен қысым жағдайларында Ван-дер-Ваальс теңдеуінен анағұрлым дәл бола отырып, жүйеге жоғары қысым әрекет еткенде жарамсыз болады. <br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
* В. В. Еремин, С. И. Каргов, Н. Е. Кузьменко. Задачи по физической химии. Часть 1. Химическая термодинамика. — Москва, 2000. <br />
* Сивухин Д. В. Общий курс физики. — Издание 3-е, исправленное и дополненное. — М.: Наука, 1990. — Т. II. Термодинамика и молекулярная физика. — 592 с. — ISBN 5-02-014187-9..<br />
<br />
[[Санат:Физика]]<br />
[[Санат:Термодинамика]]<br />
[[Санат:Күй теңдеуі]]</div>NErnur98