https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F 2026-04-18T20:22:38Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F&diff=94725&oldid=prev 2025-04-25T19:32:09Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:32, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F&diff=94724&oldid=prev 2015-10-31T06:49:47Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:20051129 northlake-il5.jpg|нобай|Дискриминация]]<br /> [[Сурет:ApartheidSignEnglishAfrikaans.jpg|нобай|Тақтайша «Тек қана ақтарға» [[ОАР]]]]<br /> '''Дискриминация''' - [ {{lang-la|Discriminatio}} - алалау, болектеу ] - [[нәсіл]]дік, [[этника]]лық, [[жыныс]]тық, [[жастық]] және басқа да белгілеріне немесе субмәдени топ мүшесі болғанына қарай азаматтарды құқынан айырып, мүмкіндіктерін шектеу процесі.&lt;ref name=a1&gt;Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: «ЭКО» ҒӨФ. [[2006]]. – 569 б. ISBN 9965-808-89-9&lt;/ref&gt; Дискриминацияның психологиялық алғышарты болып өзге топқа жатырқаушылықпен қарау саналады, ал ол жеке [[тұлға]] ([[Адорно Теодор|Т. Адорноның]] классикалық зерттеулерінде бұл тұлға авторитарлы деп те аталады) дискриминациялық әрекеттерге тікелей қатыспауы да мүмкін.<br /> <br /> ==Дискриминацияның түрлері:==<br /> <br /> * [[сегрегация]];<br /> * [[геноцид]].&lt;ref name=a1/&gt;<br /> <br /> Дискриминацияны заңдастыру арнайы [[идеология]]ларды ([[расизм]]ді, [[сексизм]]ді, [[эйджизм]]ді, [[национализм]]ді) ойластыру арқылы жүзеге асырылады. Бұл идеологиялар [[философ]]тардың, [[ғалым]]дардың, саясаткерлердің [[биология]]лық, [[патерналист]]ік, [[экономика]]лық мазмұндағы дәлелдердің кәмегімен ұзақ жылдар бойы құрған еңбегінің жемісі. Үстемдік және алалау идеологияларын құруда мәдени дәйектер аса маңызды рөл атқарады. [[Алалау идеология]]ларының міндеті - кемсіту әрекеттерінің қалыптылығын ақтау және құрылымдандыруға жағдай туғызу.<br /> <br /> Алалаудың тікелей (&quot;'''ашық'''&quot;), '''жанама''' және '''жасырын''' (&quot;'''жабық'''&quot;) түрлері анықталған. <br /> * Ашық алалаудың негізінде нақтылы бір топтардың мүшелеріне қолдау көрсетіп немесе оларға ашықтан-ашық құқай көрсетіп, кемсітеді. <br /> * Жанама алалау ресми түрде тең қатынастар іс жүзінде әртүрлі топтардың өкілдерін кемсіту шаралары болып табылады. Алалаудың жасырын түрінде үстемдік етуші топтардың санасында, мінез-құлқында алалауға ұшыраушыларға қаталдықпен, мойындамаушылықпен стереотипті ойлаудан көрініс табады. Егер алалау осы топқа жататындардың бәріне бірдей таралатын болса, онда ол - категория бойынша '''дискриминация'''.<br /> <br /> Дискриминация төменгі болып танылатын саяси және [[экономика]]лық тұрғыда үнемі құқай көретін топтарды қалыптастырады. Көптеген [[батыс]]тық зерттеушілердің пікірінше, '''дискриминация''' аса маңызды экономикалық саладағы теңсіздікті зандастыруға бағытталған. Осылайша, [[Валлерстайн|И. Валлерстайнның]] пікірінше, '''дискриминация''' - модерн заманында пайда болған әлемдік империяныц негізі, ал [[расизм]] мен [[сексизм]] - алалаудың тек [[ғалам]]дық жүйелері ғана емес, сонымен қатар, әлемдік еңбек бөлінісіндегі құрылымды [[иерархия]] болып табылады. Алалауға ұшырайтын топтар (әйелдер, &quot;ақ нәсілге&quot; жатпайтындар өкілдері, ұлттық мемлекет құрамындағы этникалық азшылықтар) үстемдік құрушы топтардың гүлденуіне жағдай туғызады. Дискриминацияны жою әлемдік жүйенің болашағы үшін жаңа идеологияны қалыптастыру және [[эгалитарлы]] [[институционалды]] және заңнамалық [[аппарат]]ты қалыптастыру барысында ғана мүмкін болмақ.&lt;ref&gt;Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Тағы қараныз==<br /> * [[Расизм]]<br /> * [[Сексизм]]<br /> * [[Национализм]]<br /> * [[Антисемитизм]]<br /> * [[Армянофобия]]<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> {{Stub}}<br /> <br /> [[Санат:Социология]]<br /> [[Санат:Дискриминация]]</div>

186.126.8.51