https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%94%D0%B0%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96Дат тілі - Түзету тарихы2026-04-18T10:59:18ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%B0%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96&diff=74265&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T19:08:08Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%94%D0%B0%D1%82_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96&diff=74264&oldid=prev04:35, 2015 ж. қарашаның 15 кезіндегі Ismukhammed деген2015-11-15T04:35:16Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Тіл<br />
| Тіл = Дат тілі ''(dansk)''<br />
| Елдер = [[Дания]], [[Швеция]], [[Норвегия]], [[Канада]], [[Аргентина]], [[АҚШ]]<br />
| Сөйлеушілер = 5,7 млн. (2005)<br />
| Класификация = <br />
*[[Үндіеуропа тілдері|Үндіеуропа жанұясы]]<br />
*:[[Герман тілдері|Герман бұтағы]]<br />
*::[[Скандинавия тілдері|Скандинавиялық топ]]<br />
*:::Шығыс скандинавиялық топша<br />
| Ресми тіл = {{DNK}} <small>(де-факто)</small><br />{{flagcountry|Greenland}}<br />{{flagcountry|Faroe Islands}}<br />{{EU}}<br /><br />
| Азшылық ұлттар тілі = {{DEU}}<br />
|ISO1=da<br />
|ISO2=dan<br />
|ISO3=dan<br />
}}<br />
'''Дат тілі''' ({{lang-da|dansk}}) — [[даттықтар|даттықтардың]] [[тіл]]і, [[Скандинавия тілдері|скандинавиялық тілдердің]] бірі. Негізінде [[Дания]]да және солтүстік [[Германия]]да тараған. Сөйлеушілердің жалпы саны — шамамен 5,7 млн адам.<br />
<br />
== Ресми мәртебе ==<br />
[[Дания Корольдігі]]нің ресми тілі; [[15 ғ.|XV]] — [[19 ғ.|XIX ғасырдың]] басында [[Норвегия]]ның ресми тілі болған, XIX ғ. ортасына дейін — [[Шлезвиг-Гольштейн]]нің.<br />
<br />
== Таралу аймағы және сөйлеушілер саны ==<br />
Дат тілі келесі елдерде тараған:<br />
* [[Дания]] — барлығы 5 425 420 адам, соның ішінде 461 614 иммигрант, олардың жартысы датша сөйлей алмайды (2005<ref>[http://www.dst.dk/asp2xml/external/external.asp?title=Nyt%20fra%20Danmarks%20Statistik:%C2%A0Nr.%20478,%208.%20november%202005&ancestor=Gratis%20statistik&file=/asp2xml/PUK/udgivelser/get_file.asp?id=8062&show=pdf Danmarks Statistik]</ref>).<br />
* [[Гренландия]] — 6,8 мың (2005, сарап) этникалық даттықтар арасында тараған және көптеген гренландтықтардың екінші тілі болып табылады.<br />
* [[Фарер аралдары]] — [[фарер тілі|фарер тілімен]] (түгелге жуық ферерлықтар шет тілдей сияқты дат тілін жақсы біледі) қатар ресми аясында қолданылады, бірақ Фарер аралдарында этникалық даттықтардың саны аса көп емес.<br />
* [[Германия]] — [[Шлезвиг-Гольштейн]]<ref>[http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/805.0.html National minorities]</ref>; жерінде тұратын 50 мың даттықтар үшін ана тілі болып табылады.<br />
<br />
;Эмигранттар арасында<br />
* [[Швеция]] — статистикалық кеңсенің ақпараты бойынша Швециядағы тұратын 42 602 даттықтар дат тілінде сөйлейді (2005<ref>[http://www.scb.se/statistik/_publikationer/BE0101_2005A01_BR_BE0106TAB.pdf]</ref>).<br />
* [[АҚШ]] — [[2000 жыл]]дың санағы бойынша 33 395 адам датша үйде ғана сөйлейді<ref>The [http://www.euroamericans.net/dane.htm# 2000 American census]</ref>.<br />
* [[Канада]] — [[2001 жыл]]дың санағы бойынша 5295 адам датша үйде ғана сөйлейді.<br />
* [[Австралия]]<br />
* [[Аргентина]]<br />
<br />
== Диалекттер ==<br />
<br />
«Стандартты» дат тілінде (Rigsdansk) [[Копенгаген]]де және жақын жердегі аймақтарда сөйлейді, сонымен қатар, әрбір аралдың өзіндік диалекті бар. Диалекттер 3 топқа бөлінеді:<br />
* батыс (ютландтық, юттық) — [[Ютландия]] түбегі, оңтүстік-, батыс- және шығыс-ютландтық деп бөлінеді;<br />
* аралдық — [[Зеландия]], [[Фюн]] және оңтүстік дат аралдары;<br />
* шығыс — [[Борнхольм]] аралының диалекті; <br />
<br />
Әдеби дат тілі зеланд диалекттердің негізінде [[18 ғ.|XVIII ғ.]] пайда болды.<br />
<br />
== Негізгі сөздік ==<br />
* "даттық": ''dansk'' {{IPA|[d̥ænsg̊]}} <br />
* "сәлем": ''hej'' {{IPA|[hɑɪ̯]}}<br />
* "хош бол": ''farvel'' {{IPA|[fɑ:ˈʋɛl]}}<br />
* "рақым етіңіз": ''vær så venlig'' {{IPA|[ʋɛɐ̯ sʌ ˈʋænli]}}<br />
* "рақмет": ''tak'' {{IPA|[tˢɑg̊]}}<br />
* "бұл": ''denne'' {{IPA|[ˈd̥ɛnə]}}<br />
* "не?": ''hvor meget?'' {{IPA|[ʋɔ:ˀ ˈmɑ:ð̞̩]}}<br />
* "иә": ''ja'' {{IPA|[jæ]}}<br />
* "жоқ": ''nej'' {{IPA|[nɑɪ̯]}}<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
<references/><br />
<br />
{{Germanic Philology|collapsed}}<br />
<br />
[[Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер]]<br />
[[Санат:Тілдер]]</div>Ismukhammed