https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%93%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F 2026-04-18T12:59:38Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%93%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F&diff=87399&oldid=prev 2025-04-25T19:23:50Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:23, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%93%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%8F&diff=87398&oldid=prev 2015-03-25T13:27:08Z

<p>Removing Link GA template (<a href="/index.php?title=D:Wikidata:Development_plan&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="D:Wikidata:Development plan (мұндай бет жоқ)">handled by wikidata</a>)</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Гипертония''' — [[жүрек]] [[қан]]<br /> тамырлары жүйесінің ең көп тараған ауруларының бірі. Оның белгісі — [[тамыр]] тонусы<br /> реттелуінің бұзылуынан туған [[артерия]]лық<br /> қысымның (гипертензия) көтерілуі. Гипертония ауруы жүйке жүйесіне ұдайы күш түсуінен,<br /> [[психика]]лық зақымданудан, шамадан тыс<br /> артық тамақтанудан, жүріс-тұрыстың, жалпы'<br /> қимылдың аздығынан болады. Ол әдетте 40<br /> жастан кейін дамиды, бірақ жас кезде де<br /> кездесе береді.<br /> <br /> Гипертония ауруының бастапқы сатысында<br /> артериялық қысымның уақытша көтерілуі<br /> үстіне бастық оқтын-оқтын ауруы, жүректің<br /> жиі соғуы, кейде жүрек тұсының ауруы,<br /> желке тұстан ауырлық сезінуі мүмкін. Одан<br /> әрі — [[ба]]с айналады, қолдың саусақтары мен<br /> аяқ бақайлары ұйып, баста [[қан]] тасу сезімі,<br /> көз алдында «шіркейлердің ұшып жүруі»<br /> байқалғандай болады. Науқас тез шаршайды,<br /> ұйқы бұзылады.<br /> <br /> Гипертония ауруы асқыну мүмкіндігімен<br /> (миокард инфаркті, инсульт, бүйрек сырқаты)<br /> қатерлі және ұзақ уақыт бойы табандылықпен<br /> емдеуді талап етеді, ал емнің қонуы аурудың<br /> сатысына, науқастық құлқына байланысты.<br /> Науқас дәрігерге неғұрлым ерте көрінсе,<br /> дәрігердің ақыл-кеңесін неғұрлым қалтқысыз<br /> орындаса, емдеу соғұрлым тез пайда береді.<br /> Режимнің зор маңызы бар: науқас денеге<br /> және әсіресе жүйкеге күш түсуінен мүмкіндігінше аулақ болғаны, еңбек ету мен тынығу<br /> режимін қатаң сақтағаны, темекі мен спирт<br /> ішімдіктерінен бас тартқаны жөн; күніне<br /> кемінде 8 сағат ұйықтау керек.<br /> <br /> Артериялық қысымның көтерілуі бүйректің<br /> хлорлы натрийді бөлуінің азаюымен тікелей<br /> байланысты болғандықтан, гипертония ауруы<br /> үдеуінің алдын алатын және науқастық жаіікүйін жақсартатын маңызды шаралар қатарына мыналар жатады: тамақ рациойында<br /> тұзды шектеу, тұзды тағамдарды, маринад<br /> тарды рационнан шығарыл тастау, солдай-ақ<br /> дәрігердің тағайындауы бойынша организмнен тұздық бөлінуін ұлғайтатын, несеп айдайтын дәрі-дәрмектер ішу. Қозғалыс белсенділігін. жаяу серуен, спорттық жеңіл түрлері,<br /> дене еңбегі гипертония ауруының үдеуінен<br /> сақтайды және оның алдын алатын маңызды<br /> фактор болып табылады. Дәрігер тағайындаған емдеу комплексі, оның ішінде артериялық<br /> қысымды түсіретін дәрі-дәрмектер ішу науқастық жай-күйін тез жақсарта алады. Алайда, бұл уақытша әсер, ол аурудан жазылғандық<br /> емес, сондықтан дәрігердің айтқандарының<br /> бәрін орындау қажет. Емдеу ді негізсіз үзіп<br /> тастау, режимді бұзу, психиялық-қызбалық<br /> жасау аурудың барысын нашарлатуы, гипертония асқынуына — [[ми]]ды, бірсыпыра реттерде басқа да органдарды қанмен жабдықтаудың бұзылуына т. б. әкеліп соғуы мүмкін.<br /> Науқастық жағдайы қатты нашарласа, дереу<br /> дәрігер шақыру керек. Ол келгенге дейін<br /> науқас төсекте немесе ыңғайлы креслода<br /> жантайып отыруы қажет. Табаны мен тізесін<br /> қыздырып, ([[грелка]] қойып, орап тастау),<br /> 30—35 тамшы корвалол немесе валокордин<br /> ішу, сондай-ақ, бұрын тағайындалған, қысымды түсіретін дәріні ішу керек. Тамақ ішпеу<br /> қажет. Кеуде ауырса, тілдің астына нитроглицерин салған жөн.<br /> <br /> Гипертония ауруымен сырқаттанғандар диспансерлік байқауда болады. Көп жылғы<br /> тәжірибеге қарағанда үнемі емделіп, режимді<br /> дұрыс сақтаған жағдайда науқас ұзақ жылдар<br /> бойы жұмыс қабілеттілігін сақтайтыны<br /> дәлелдейді&lt;ref&gt;Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Жүрек аурулары]]</div>

Dexbot