https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%93%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BCГидростатикалық қысым - Түзету тарихы2026-04-19T04:47:10ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%93%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BC&diff=34123&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:14:14Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%93%D0%B8%D0%B4%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D1%8B%D1%81%D1%8B%D0%BC&diff=34122&oldid=prevBoehm: typog2015-11-25T13:18:11Z<p>typog</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div><br />
'''Гидростатикалық қысым''' – су бағанасының өз табанына тигізер әсерімен сипатталатын қысым; мөлшерлік көрсеткіші метрмен өлшенген су бағанасының биіктігімен немесе [[атмосфера]] бірлігімен өрнектеледі. <ref> Н. Сенатов, А. Абдулин. Геология терминдерінің сөздігі.– Алматы: Қазақстан, 1996, 368 бет. ISBN 5-615-01738-4 </ref> Синонимі – [[гидростатикалық арын]].<br />
<br />
<br />
'''Гидростатикалық қысым''' — тыныштықтағы сұйықтықтың берілген нүктесіндегі сығымдаушы тегеурін. Оның шамасы:<br />
:<math>P = \lim\left(\frac{\Delta P}{\Delta \omega}\right)\Delta\omega</math> → <big><big><math>0 (P)</math></big></big> және оның әсер ету бағытына тәуелсіз.<br />
<br />
Гидростатикалық қысым тегеуріннің өлшем бірлігімен өлшенеді (күштің ауданға қатынасы): кг/см<sup>2</sup>, т/м<sup>2</sup>, кг/м.сек<sup>2</sup> немесе 1 атм. 1кг/см<sup>2</sup>-қа тең гидростатикалық қысымға және 10 м су бағанасының биіктігіне сәйкес келеді. Ауырлық күшінің әсерінен туындайтын гидростатикалық қысым:<br />
:<big><big><math>P = P_\mathrm{0} + xh</math></big></big> , мұндағы <big><big><math>P_\mathrm{0}</math></big></big> — бастапқы гидростатикалық қысым деп аталатын сұйықтықтың бет қабатына түсірілетін қысым; <big><big><math>xh</math></big></big> — артық гидростатикалық қысым деп аталатын сұйықтықтың бір өлшемді салмағының сұйықтық қарастырылып отырған нүктесінің батырылу терендігіне көбейтіндісі.<br />
[[Сурет:P gl gew y.gif|thumb|right]]<br />
[[Идеал сұйықтық]] гидростатикалық қысымы нақты, бірақ тұтқырлығы аз сұйықтықтарға да қолдануға болатын өзіне тән мынадай үш қасиетке ие:<br />
: 1) Гидростатикалық қысым — оны қабылдайтын ауданға, сұйықтық [[көлем]]інің ішіне тікелей бағытталып әсер етеді;<br />
: 2) сұйықтықтың кез келген нүктесіндегі гидростатикалық қысым әсер ететін ауданның орналасу бағытына тәуелсіз, яғни гидростатикалық қысым барлық бағытта бірдей әсер етеді. <big><big><math>P_\mathrm{x} = P_\mathrm{y} = P_\mathrm{z}</math></big></big> теңдігі гидростатикалық қысымның екінші қасиетін өрнектейді;<br />
: 3) нүктедегі гидростатикалық қысым оның кеңістіктегі [[координаттар]]ына тәуелді, өйткені нүктелердің бату тереңдігі артқан сайын оның қысымы өсіп отырады және бүған керісінше, батырылу терендігі азайған сайын — қысым кемиді.<br />
Гидростатикалық қысымның үш қасиеті мына формуламен көрсетіледі: <big><big><math>P = </math>ƒ<math>(x, y, z)</math></big></big>.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, «Мектеп» баспасы, 2002 жыл.</ref><ref>Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0</ref><br />
<br />
==Дереккөздер== <br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Ғылым]]<br />
[[Санат:Су шаруашылығы]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>Boehm