Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:01:57Z

1 түзету

Sibom: /* top */clean up, replaced: Алма-Ата → Алматы using AWB

2016-07-19T13:09:35Z

‎top: clean up, replaced: Алма-Ата → Алматы using AWB

Жаңа бет

[[Сурет:GRACE Amazon hydrology.jpg|thumb|alt=A.]]
'''Гидрология''' — [[су]] туралы ілім. Гидросфераның қасиетін, [[динамика]]сын және жердің географиялық қабығындағы басқа элементтермен өзара байланыстылыгын зерттейтін ғылым. Зерттейтін объектілері бойынша ол құрлық гидрологиясы және мұхиттар мен теңіздер ([[океанология]]) гидрологиясы болып екіге бөлінеді. [[Су]]мен қамтамасыз ету, электр қуатын алу, егін суару, көпірлер салу тағы басқалар. мәселелерді шешу жөнінде гидрологияның маңызы өте зор.<ref>*Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алматы, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.</ref> <br />
'''Гидрология'''(гидро... және грек. logos – ілім) – табиғи суларды, оларда өтіп жатқан процестерді, олардың [[атмосфера]]мен, литосферамен және биосферамен байланысын зерттейтін [[ғылым]]. Гидрологияның зерттеу нысандарына мұхиттар, теңіздер, өзендер мен көлдер, бөгендер, батпақтар, мұздықтар, топырақ және жер асты суларының [[физика]]-[[химия]] қасиеттері жатады. Жалпы Гидрология мұхиттар Гидрологиясына (мұхиттану) және құрлық Гидрологиясына жіктеледі. Құрлық Гидрологиясы зерттеу нысандары бойынша: өзендер Гидрологиясы; көлдер мен бөгендер Гидрологиясы ([[лимнология]]); батпақтар Гидрологиясы ([[гельматология]]); жер асты суларының Гидрологиясы (гидрогеология); мұздықтар Гидрологиясы ([[гляциология]]) болып, ал зерттеу бағыты мен әдіс-тәсілдеріне қарай жалпы Гидрология, гидрография, гидрометрия, инженер Гидрология және Гидрологиялық болжам салаларына жіктеледі. Мұхиттану немесе мұхиттар Гидрологиясы – дүниежүз. мұхитта өтіп жатқан физика, химия, геология және биология процестерді зерттейді. Мұхиттану [[мұхит]] физикасына (физ. мұхиттану, теңіз физикасы), [[мұхит]] биологиясы мен геологиясына, мұхит гидрографиясына, т.б. бөлінеді. Республика аумағындағы 85 мың өзен мен маусымдық жылғалар, 48 мыңнан астам көлдер, үлкенді-кішілі жүздеген бөгендер мен тоғандар, т.б. [[су]] объектілерінің Гидрологиялық жағдайы олардың география орнына, жер бедеріне және климатқа тығыз байланысты қалыптасқан. [[Қазақстан]] жерінің жазық бөлігінде жиналған қар жамылғысындағы су ресурстары, қардың еру режимі, қар түсу мен қар еру кездеріндегі метеорология жағдайлар мен топырақтың [[гидрофизика]] ахуалы, т.б. факторлар мен деректер әр жыл сайын шығатын гидрология жылнамаларда жарияланып отырады.<ref>Қазақ энциклопедиясы</ref><ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Геология — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2003.ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2</ref>

Гидрология — табиғи суларды және оларда болатын құбылыстар мен процестерді зерттейтін ғылым саласы. Жер туралы ғылымдар санатына жатады. [[Геофизика]]мен, [[география]]мен (көбіне физикалық географияның бөлігі деп қарастырылады), сондай-ақ [[геология]] және [[биология]] ғылымдарымен тығыз байланысты. Гидрология пәніне [[гидросфера]] суының барлық түрлері: мұхиттар, теңіздер, өзендер, көлдер, батпактар, топырақ және жер асты сулары, сондай-ақ [[атмосфера]] сулары жатады. Зерттейтін нысандары бойынша Гидрология құрлық гидрологиясы және мұхитзерттеу болып бөлінеді. Гидрология XVII ғасырда қалыптаса бастады.<ref>О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова
Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік.
Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Гидрология]]

{{Geology-stub}}

← Ескі түзетулер	18:01, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Гидрология - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Sibom: /* top */clean up, replaced: Алма-Ата → Алматы using AWB