Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:04:33Z

1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, таужыныс → тау жынысы (6) using AWB

2014-04-23T10:58:30Z

clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, таужыныс → тау жынысы (6) using AWB

Жаңа бет

Геологияның салалары арасында ғылыми пәндер жер қыртысының заттық құрамын, оның құрылысын, геологиялық процестер мен олардың тарихи реттілігін зерттейтін, сондай-ақ қолданбалы ғылымдар түріне бөлінеді.
[[Сурет:Geo geo.jpg|thumb|700px|center]]
* ''[[Геохимия]]'' - [[химиялық элементтер]]дің жер қыртысында және тұтастай алғанда Жерде таралуы мен жылыстау процестері туралы ғылым.
* ''[[Кристаллография]]'' — кристалдардың ішкі құрылысын, сыртқы пішіні мен физикалық қасиеттерін зерттейді. Ол геологиямен және физикамен шектеседі.
* ''[[Минералогия]]'' — минералдар (табиғи химиялық қосылыстар) туралы ғылым ретінде олардың құрамын, қасиеттерін, жаралу жағдайлары мен өзгерістерін зерттейді.
* ''[[Петрография]], [[петрология]]'' және ''[[литология]]'' — [[Тау жыныстары|тау жынысытар]] туралы ғылым болғандықтан олардың құрылымын, бітімін, құрамын, жаралу заңдылықтарын, жатыс пішіндері мен таралуын жан-жақты тұрғыдан қарастырады. Литология - шөгінді тау жынысытар туралы ілім.
* ''[[Геотектоника]]'' - жер қыртысы және Жердің құрылысы мен эволюциясы туралы ғылым. Ол Жердің жаһандық құрылымдарын зерттейді.
* ''[[Геодинамика]]'' — Жердің жоғарғы қабықтарын тектоникалық қозғалыстар мен өзгерістерге түсіретін процестерді зерттеумен айналысады.
* ''[[Құрылымдық Геология|Құрылымдық геология]]'' — геотектониканың бөлімі ретінде тау жынысытардың жатыс пішіндерін, жер қыртысындағы оның құрылымын анықтайтын әр-түрлі тау жынысытардың сипатын, орналасу және өзара қатынас заңдылықтарын зерттейді.
* ''[[Вулканология]]'' — [[жанартау]]лардың атқылау процестерін, құрылысын, дамуын және жаралу себептерін, шығарған өнімдерінің құрамын зерттейтін ғылым.
* ''[[Сейсмология]]'' - жерсілкіну ([[зілзала]]) пайда болуы мен білінуінің геологиялық жағдайлары туралы ғылым.
* ''[[Геоморфология]]'' - жер беті бедер пішіндерінің жаралуы мен дамуы туралы ғылым.
* ''[[Палеонтология]]'' — өлген жануарлар мен өсімдіктер калдықтарын зерттеу негізінде тау жынысытардың салыстырмалы жасын анықтайды және бір уақытта пайда болған әркелкі шегінді жаралымдар катқабаттарын салыстыруға мүмкіндік береді.
* ''[[Стратиграфия]]'' - шөгінді тау жынысы қатқабаттары мен қабаттарының орналасу реттілігін қарастырады және палеонтология деректері бойынша олардың жасын анықтайды, соңғы кезде геофизика деректерін пайдалануда.
* ''[[Тарихи геология]]'' геологиялық процестердің тарихи реттілігін зерттейді, яғни таужаралу, [[вулканизм]], теңіз тасулары мен қайтулары, физикалық-географиялық жағдайлар, т.б. құбылыстарды калпына келтіретін геологиялық жылнама.
* ''[[Палеогеография]]'' өткён замандардың физикалық-географиялық жағдайларын анықтайды және әр-түрлі геологиялық кезеңдердегі жер беті сипатын қалпына келтіреді.
* ''[[Аймақтық геология]]'' жекелеген аймақтардың геологиялық құрылысы мен даму мәселелерін зерттеумен айналысады.
* ''[[Планеталық геология]]'' - планета денелерінің геологиясымен айналысатын планетологияның саласы. Геологияның бұл бағыты Жердің қатты [[қойнауқат]]тары (ішкі қабыкгары) дамуының, қозғалысының және Жер пішіні өзгерісінің планетальгқ заңдылықтары мен астрономиялық факторларын зерттейді.
* ''[[Пайдалы қазбалар туралы ілім]]'' — геологиялық білімнің өте көне саласы, ол экономикаға кажет барлық табиғи минералдық жаралымдарды зерттейді. Пайдалы қазбалардың әр-түрлілігі мен олардың өте маңыздылығы бұл ғылымның көптеген жеке бөлімдерінің жіктелуіне әкелді. Мәселен: руда кенорындары туралы ілім, бейруда кенорындары туралы ілім, мұнай геологиясы, көмір геологиясы, радиобелсенді элементтер геологиясы, т. б.
* ''[[Гидрогеология]]'' - жерасты суының жаралуы, физикалық пен химиялық касиеттері, козғалысы мен жату жағдайлары және жер бетінде білінуі туралы ғылым.
* ''[[Инженерлік геология]]'' — инженерлік құрылыстарды (ұңғыма, шахта, ғимарат, құбыр, жол, т.б.) тұрғызу мен пайдаланудың геологиялық жағдайлары туралы ғылым, яғни геологияны инженерлік іске қолдану жақтары мен мәселелерін зерттейді.
* ''[[Мұнай кеніштік және кен-өнеркәсіптік геология]]'' — мұнай мен кен кәсіпорындарын (шахта, кеніш, карьер, ұңғыма) жобалау, салу, пайдалану және жою кезінде геологиялық сүйемелдеу мен қамсыздандыруды зерттейді.
* ''[[Экологиялық геология]]'' - [[литосфера]]ның биота мекендеп, тіршілік ететін горизонттарын жоғары деңгейде ұйымдаскан экожүйелер компоненті ретінде карастырып, зерттейді. Бұл сала литосфераны бірінші кезекте адамның кең ауқымды (әр-түрлі заттар мен энергетика көзі ретінде) игеруі нәтижесінде туындаған.<ref>Жалпы геология (Жер динамикасы): Оқулық. Алматы: ҚазҰТУ, 2008 ISBN 987-601-228-001-2</ref>

==Дереккөздер==
<references/>
{{wikify}}

[[Санат:Геология]]

← Ескі түзетулер	18:04, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Геологиялық цикл ғылымдары - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, таужыныс → тау жынысы (6) using AWB