Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:40:35Z

1 түзету

TheNomadEditor: /* Эпидемиологиясы */

2026-01-16T05:18:41Z

‎Эпидемиологиясы

Жаңа бет

{{Ауру|Name=Гемобластоздар|Image=Plasmacytoma ultramini1.jpg|Caption=|ICD10={{ICD10|C|81}}-{{ICD10|C|96}}|ICD9={{ICD9|200}}-{{ICD9|208}}|ICDO=9590-9999|MeshID=D019337}}

'''Гемобластоздар''' ({{Lang-la|haemoblastosis}}; {{Lang-grc|αἷμα + βλαστός -osis}} — «қан» — «өскін, ұрық») — қан түзуші және лимфалық тіннің ісіктік (неопластикалық) аурулары.

Гемобластоздар жүйелік ауруларға — [[лейкоз]]дарғы, аймақтық ауруларға — лимфомаларға бөлінеді.

Лейкоздар мен лимфомалар арасындағы айырмашылықтар зақымданудың жүйелілігінің бар-жоғына ғана байланысты емес. Лимфомалар терминалдық сатысында кең көлемді метастаздар береді, оның ішінде [[Сүйек майы|сүйек кемігіне]] де таралады. Лейкоздарда сүйек кемігі бастапқыда зақымдалады, лимфомаларда — метастаздану нәтижесінде екіншілік зақымданады. Лейкоздарда ісік жасушалары, әдетте, қанда анықталады, сондықтан әдебиетте лейкоздарды белгілеу үшін Р. Вирхов ұсынған «[[Лейкоз|лейкемия]]» термині қолданылады.

== Этиологиясы ==
Хромосомалық [[транслокация]]лар гематологиялық қатерлі ісіктердің негізгі этиологиялық факторларының бірі болып табылады.<ref name = Valikhani2021>{{cite journal | vauthors = Valikhani M, Rahimian E, Ahmadi SE, Chegeni R, Safa M | title = Involvement of classic and alternative non-homologous end joining pathways in hematologic malignancies: targeting strategies for treatment | journal = Experimental Hematology & Oncology | volume = 10 | issue = 1 | article-number = 51 | date = November 2021 | pmid = 34732266 | pmc = 8564991 | doi = 10.1186/s40164-021-00242-1 | doi-access = free }}</ref> Мұндай транслокациялар әдетте жасушаларда ДНҚ-ның қос тізбекті үзілістерін дәл емес жөндеу процестерінің, мысалы, гомологиясыз ұштарды қосу нәтижесінде пайда болады.<ref name = Valikhani2021/> [[Созылмалы миелолейкоз]]дағы хромосомалық тұрақсыздық ДНҚ-ның тотығу арқылы зақымдануымен қатар, генетикалық бақылаудың бұзылуына байланысты, қателікке бейім әрі дәл емес ДНҚ жөндеуіне әкелуі мүмкін.<ref>{{cite journal | vauthors = Senapati J, Sasaki K | title = Chromosomal Instability in Chronic Myeloid Leukemia: Mechanistic Insights and Effects | journal = Cancers | volume = 14 | issue = 10 | date = May 2022 | page = 2533 | pmid = 35626137 | pmc = 9140097 | doi = 10.3390/cancers14102533 | doi-access = free }}</ref>

== Эпидемиологиясы ==
Қан түзуші және лимфоидты тіннің ісіктері — адамда ең жиі кездесетін бес ісіктің қатарына жатады. Өмірінің алғашқы 5 жылындағы балалардағы ісіктердің ішінде олардың үлесіне жағдайлардың 30%-ы тиесілі.

Жалпы алғанда, гематологиялық қатерлі ісіктер АҚШ-та қатерлі ісіктің жаңа диагноздарының 9,5%-ын құрайды,<ref>{{cite web |url = http://www.leukemia-lymphoma.org/all_page?item_id=12486 |title = Facts & Statistics |publisher = [[The Leukemia and Lymphoma Society]] |accessdate = 3 November 2009 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100527053144/http://www.leukemia-lymphoma.org/all_page?item_id=12486 |archivedate = 27 May 2010}}</ref> Ұлыбританияда жыл сайын 30 000 науқасқа осы диагноз қойылады.<ref>{{cite web|url=http://leukaemialymphomaresearch.org.uk/patient-information/facts-blood-cancers|title=Facts about blood cancers|publisher=[[Leukaemia & Lymphoma Research]]|accessdate=24 September 2013|archivedate=1 August 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150801204552/https://leukaemialymphomaresearch.org.uk/patient-information/facts-blood-cancers}}</ref> Бұл санаттың ішінде лимфомалар лейкоздарға қарағанда жиі кездеседі.

== Емі ==
Емдеу кейде «байқаумен күтуді» (мысалы, [[Созылмалы лимфолейкоз|СЛЛ]]-де) немесе симптоматикалық емдеуді (мысалы, MDS-де [[Гемотрансфузия|қан құю]]) қамтуы мүмкін. Аурудың агрессивті түрлері [[химиотерапия]], [[Рентгенология|радиотерапия]], [[иммунотерапия]] және кейбір жағдайларда сүйек кемігін трансплантациялауды қажет етеді. Ритуксимаб қолдануы B-жасушадан шыққан қан ауруларын емдеуде белгіленген, оның ішінде фолликулярлық лимфома және диффузды үлкен B-жасушалы лимфома бар.<ref>{{cite journal | vauthors = Farber CM, Axelrod RC | title = The clinical and economic value of Rituximab for the treatment of hematologic malignancies. | journal = Contemporary Oncology | date = March 2011 | volume = 3 | issue = 1 |url=https://www.onclive.com/publications/contemporary-oncology/2011/spring-2011/the-clinical-and-economic-value-of-rituximab-for-the-treatment-of-hematologic-malignancies }}</ref>

Сауықтыруға бағытталған емдеуден бөлек, адамдар симптомдарды басқару үшін өзін-өзі күту тәсілдерінен де пайда көре алады. Мысалы, жүру сияқты аэробты жаттығулар қан аурулары бар адамдарда шаршауды және [[Депрессия (психология)|депрессиялық]] көңіл-күйді азайтуға көмектеседі.<ref>{{cite journal | vauthors = Knips L, Bergenthal N, Streckmann F, Monsef I, Elter T, Skoetz N | title = Aerobic physical exercise for adult patients with haematological malignancies | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 1 | issue = 1 | article-number = CD009075 | date = January 2019 | pmid = 30702150 | pmc = 6354325 | doi = 10.1002/14651858.CD009075.pub3 }}</ref>

=== Бақылау ===
Егер емдеу сәтті өткен болса («толық» немесе «ішінара ремиссия»), адам әдетте аурудың қайталануын анықтау және «екіншілік қатерлі ісікті» (кейбір химиотерапия және сәулелік терапия режимдерінің сирек жанама әсері — [[қатерлі ісік]]тің басқа түрінің пайда болуы) бақылау үшін белгілі бір уақыт аралықтарында тұрақты түрде қадағаланады. Алдын ала белгіленген тұрақты аралықтарда жүргізілетін бақылау кезінде жалпы анамнез толық қан талдауымен және сарысудағы лактатдегидрогеназа немесе тимидинкиназа деңгейін анықтаумен біріктіріледі. Гематологиялық қатерлі ісіктер, оларды емдеу көптеген ағзаларды зақымдайтын асқынулармен байланысты, олардың ішінде өкпе жиі зақымданады.<ref name="pmid25488532">{{cite journal | vauthors = Jose RJ, Faiz SA, Dickey BF, Brown JS | title = Non-infectious respiratory disease in non-HIV immunocompromised patients | journal = British Journal of Hospital Medicine | location = London, England | volume = 75 | issue = 12 | pages = 691–7 | date = December 2014 | pmid = 25488532 | doi = 10.12968/hmed.2014.75.12.691 }}</ref><ref name="pmid25488531">{{cite journal | vauthors = Jose RJ, Dickey BF, Brown JS | title = Infectious respiratory disease in non-HIV immunocompromised patients | journal = British Journal of Hospital Medicine | location = London, England | volume = 75 | issue = 12 | pages = 685–90 | date = December 2014 | pmid = 25488531 | doi = 10.12968/hmed.2014.75.12.685 }}</ref>

== Тағы қараңыз ==
* [[Лейкоз]]
* [[Ісік]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

== Сыртқы сілтемелер ==
{{Қан}}

[[Санат:Гемобластоздар]]

← Ескі түзетулер	06:40, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Гемобластоздар - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

TheNomadEditor: /* Эпидемиологиясы */