https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F 2026-04-18T19:42:49Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F&diff=30997&oldid=prev 2025-04-25T18:10:35Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:10, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%93%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F&diff=30996&oldid=prev 2015-08-02T15:45:26Z

<p>«<a href="/index.php?title=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82:%D0%93%D0%B5%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F_%D1%8E%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B0.JPG&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Сурет:География юрского периода.JPG (мұндай бет жоқ)">География_юрского_периода.JPG»</a> дегенді аластады, бұны <a href="/index.php?title=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Ортаққор (мұндай бет жоқ)">Ортаққордың</a> қатысушысы <a href="https://commons.wikimedia.org/wiki/User:Ellin_Beltz" class="extiw" title="commons:User:Ellin Beltz">Ellin Beltz</a> [[co</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''ГЕЛИОБИОЛОГИЯ''' (грек. helіos — Күн және биология) — [[Күн]] әсерінен [[Жер]] биосферасында болатын табиғи құбылыстарды зерттейтін биофизиканың бір саласы. Күн сәулесі активтілігінің тірі организмдерге әсері бар екендігін және оның маңызын бірінші рет швед [[физик]]-химигі [[С. Аррениус]] (1859 — 1927) дәлелдеген. 1915 ж. Г-ның негізін қалаған ғалымдардың бірі А.Л. Чижевскийдің (Ресей) алғашқы еңбегі жарық көрді. Күннің тірі организмдерге әсері тікелей ([[атмосфера]]ның оптикалық және радиожиілік “мөлдір терезесінде” электромагниттік сәуле тарауы және Күн сәулесінің шағылуынан пайда болатын жоғ. энергиялық протондар арқылы) немесе жанама жолмен [[Күн]] радиациясы Жердің [[ионосфера]]сына, магнитосферасына және атмосферасына ықпал жасау арқылы берілуі мүмкін. ГЕЛИОБИОЛОГИЯ осы факторлардың биол. жүйелер дамуындағы рөлін анықтайды, олардың сандық заңдылықтары мен әрекет механизмін зерттейді. Күн сәулесінің адамның ауруға шалдығуына және олардың жүйке жүйесінің қызметіне, жануарлардың кенеттен өсіп-өніп көбеюіне (әсіресе, [[шыбын]]-шіркей мен [[құрт]]-[[құмырсқа]]лардың кең таралуына), олардың миграциясына және т.б. биол. процестерге ықпалының зор екені анықталды. Табиғатта бұл құбылыстар белгілі бір ырғақпен немесе нақты кезеңсіз де қайталануы мүмкін. Бұл құбылыстардың пайда болуы, үдемелі қарқындылығы және кеңістікке таралуы гелиогеофиз. [[факторлар]]мен тығыз байланысты. Мыс., биол. процестердің белгілі бір уақытта қайталануы Күн әсерінің 11 жылдық циклында, Күннің өз осін 27 тәулікте бір айналып шығуына байланысты екені ашылды. Күннің кейбір бөліктерінде ұзақ уақыт болып тұратын активті процестер [[Жер]] бетіндегі әр түрлі құбылыстардың тууына әкеліп соқтырады. Кезеңсіз болатын өзгерістер Күн сәулесінің шағылысуынан пайда болатын геомагниттік дауылдың әсеріне байланысты. Гелиофиз. факторлар бір жағынан тіршілік әрекетінің (фотосинтез, биол. ритм және тағы басқа да процестердің) дұрыс жүруіне жағдай туғызса, ал екінші жағынан, [[биосфера]]да болатын келеңсіз құбылыстардың тууына себепкер де болады. Табиғаттағы гелиогеофиз. құбылыстарды зерттеу мен оларды болжаудың [[экология]]да, [[ғарыш]]тық [[биология]]да, [[медицина]]да, а.ш-нда маңызы өте жоғары.<br /> <br /> == Дереккөздер==<br /> &lt;ref&gt;Қазақ энциклопедиясы&lt;/ref&gt;<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Табиғат]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

CommonsDelinker