Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:14:14Z

1 түзету

Sibom: clean up, replaced: мая → мамыр using AWB

2016-07-26T11:53:58Z

clean up, replaced: мая → мамыр using AWB

Жаңа бет

{{Музыкант
|Есімі = Гектор Берлиоз
|Атауы =
|Сурет = Берлиоз.jpg
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон =
|Туылған кездегі есімі =
|Толық аты =
|Туылған күні = 11.12.1803
|Туылған жері ={{FRA}}, Кот-Сен-Андре
|Қайтыс болған күні = 08.03.1869
|Қайтыс болған жері = {{FRA}}, Париж
|Белсенділік жылдары =
|Мемлекет = [[Франция]]
|Мамандықтары = әйгілі [[француз]] [[сазгер]]і, [[шабыт]]ты [[дирижер]], музыкалық [[сыншы]]-ағартушы
|Дауыс түрі =
|Аспаптары = [[гитара]], [[флейта]], [[флажолет]]
|Жанрлары = [[романтизм]]
|Лақап аты =
|Ұжымдары =
|Қызметтес болған =
|Лейблдері =
|Марапаттары =
|Сайты =
}}
'''Гектор Берлиоз'''([[1803]]-[[1869]])<ref>Гектор Берлиоз. Избранные статьи перевод с французского. Государственное издательство. Москва. 1956.</ref> - [[XIX ғасыр]]дағы әйгілі [[француз]] [[сазгер]]і, [[шабыт]]ты [[дирижер]], "бүкіл әлемдік музыкалық бағдарламаны құрушы және оның атасы", жалынды музыкалық [[сыншы]]-ағартушы.

== Өмірбаяны ==
* [[1803]] жылы [[11 желтоқсан]]да [[Франция]]ның оңтүстігіндегі шағын [[қала]] - Кот-Сен-Андреде туған. Әкесі - дәрігер, анасы - [[католик]] дінін ұстанушы болған. Әкесінің арқасында Берлиоз жақсы [[білім]] алады: көне және классикалық [[әдебиет]]пен тыңғылықты танысады.
* 12 жасынан музыкамен айналыса бастайды.
* [[1821]] жылы [[Париж]]де дәрігерлік мектепте оқиды, бірақ дәрігер болу пікірінен бас тартып музыкаға ден қояды. Оқып жүріп француздық [[парламент]] жұмысының жағдайына көңіл бөле бастайды. [[1822]] жылы дәрігер-студенттер бастаған өкіметке қарсы бүліншілік манифестацияға қатысады. [[1826]] жылы құрған "Греческая революция" - вокальдық-оркестрлік көрінісі осы оқиғаға үн қосуы болды.
* [[1823]] жылы франуцздық сазгер Лесюэраның оқушысы болып Париж [[консерватория]]сына түсуге дайындалады, [[1826]] жылы оған түсіп, Лесюэра класында оқитын болады. Консерваторияда оқып жүрген кездерінде ([[1827]], [[1828]], [[1829]] жылдары) Римдік сыйлықты алу үшін үш рет академиялық байқауға түсіп, үш рет сәтсіздікке ұшырайды.
* [[1828]] жылы алғаш рет Бетховеннің [[симфония]]сын тыңдайды, оның өнері Берлиозге музыкалық мәдениетті бағалаудың өлшемі болады.
* [[1830]] жылы "Фантастическая симфония" шығармасынан бастап оның шығармашылық кемелденуі басталады.

== Шығармашылық жолдары ==
[[1830]] жылдар Берлиоз үшін айрықша болады:
* [[1830]] жылы жаңа байқауға "Сарданапал" [[кантата]]сын аяқтап, үш жыл [[Италия]] мен [[Германия]]да болу мүмкіндігін беретін үлкен Римдік сыйлықты жеңіп алады.
* Үлкен [[хор]] мен [[оркестр]]ге ыңғайланған "Марсельезы" жазылады.
* Көп ұзамай [[1834]] жылы екінші бағдарламалық симфония "Гарольд в Италии" шығармасы шығады.
* [[1837]] жылы адамдар тағдыры туралы бейнеленген "Реквием" шығармасы, [[1838]] жылы бірінші [[опера]] ретінде жазылған "Бенвенуто Челлини" шығармалары өмірге келеді.
* [[1840]] жылы [[революция]] құрбандарының [[мәйіт]]терін шығару кезінде "Траурно-триумфальной симфонии" шығармасы орындалады.
* [[1842]] жылдан гастрольдік іс-сапарларға шығады, [[Германия]], [[Австрия]], [[Венгрия]], [[Россия]]да болады. [[Будапешт]]е венгерлік тыңдаушылар Берлиозге алғашқы орындалған "Ракоци-марша" симфониялық өңдеуі үшін ыстық лебізден қошамет көрсетеді. Сапар барысында скептицизм элементтері бар "Осуждением Фауста" шығармасын қолына алып, оны [[1846]] жылы бітіреді.

== Еңбектері ==
* [[1823]]-[[1864]] жылдар аралығында 40 жылдан астам "Парижской музыкальной газете" және "Журналь де Доба" басылымдарына көптеген музыкалық [[мақала]]лар мен [[фельетон]]дар жазады.
* [[1844]] жылы "Музыкальное путешествие в Германию и Италию" екі томдық кітабы шығады. Мұнда оның Бетховенге, Глюкке, Веберге арналған және де басқа да жалпы музыкалық, [[эстетика]]лық сұрақтарға арналған мақалалары жинақталады. Кейнірек очерктер мен фельетондарының үш жинағы шығады:
** [[1853]] жылы "Вечера в оркестре"
** [[1859]] жылы "Музыкальные гротески"
** [[1862]] жылы "Среди песен"
** [[1903]] жылы "Музыканты и музыка".
* [[1870]] жылы "Мемуары" (2 томдық, [[Париж]], 1870), "Трактат об инструментовке".

== Негізгі музыкалық шығармалары ==
* "Араб и его конь", жуан дауысқа (бас) арналған [[кантата]] (сөзі А.Мильвуа, [[1822]]-[[1823]]).
* "Беверлей, или Игрок", оркестр мен жуан дауысқа арналған сахналық көрініс (Б.Сореннің аттас драмасы бойынша, [[1823]]).
* "Переход через Чермное море", [[оратория]] ([[1823]]).
* "Торжественная месса" ([[1825]], жаңа [[редакция]]сы - [[1827]]).
* [[Романс]]тар мен [[ән]]дер ([[1825]]-[[1827]]): "Досада пастушки", "Изгнанный горец" және "Ты, что любила меня" (сөзі А.Дюбуа), "Ревнивый мавр" және "Плачь, бедняжка Колетта" (сөзі Бержери), "Рыбак" (А.Дюбуа қайта өңдеген И.В.Гете туралы баллада) және т.б.
* "Греческая революция", хор арқылы жасалынған көрініс (сөзі Э.Феррана, [[1826]]).
* "Смерть Орфея", консерваториялық байқауға жазылған кантанта ([[1827]]).
* "Уоверли", симфониялық оркестрге арналған увертюра (В.Скоттың аттас романы бойынша [[1827]]).
* "Тайные судьи" симфониялық оркестрге арналған увертюра ([[1827]]-[[1828]]).
* Сегіз көріністен тұратын "Фауст" Гете қойылымы ([[1828]]).
* Оркестрмен екі дауыста айтылатын "Эрминия и Танкред" Т.Тассоның поэмасы бойынша) ([[1828]]).
* Хорға арналған көлеңкелер балеті (сөзі А.Дюбуа).
* Бір және екі дауысқа арналған тоғыз ирландық әуен (сөзі Т.Мура, [[1829]]): "Заход солнца", "Елена", "Волшебная песня", "Прекрасная путешственница", "Застольная песня", "Священная песня", "Рождение арфы", "Прощание Бесси", "Элегия".
* "Клеопатра после битвы при Акциуме", кантата ([[1829]]).
* Қос хорға және симфониялық оркестрге арналған "Марсельеза" ([[1830]]).
* "Последняя ночь Сарданапала", кантата ([[1830]]), Римдік сыйлықпен марапатталған.
* 5 [[бөлім]]нен тұратын фантастикалық симфония ([[1830]]-[[1831]]).
* "Король Лир"- симфониялық оркестрге арналған увертюра (В.[[Шекспир]]дің трагедиясы бойынша, [[1831]]).
* "Корсар" - симфониялық оркестрге арналған увертюра (Дж.Г. [[Байрон]]ның поэмасы бойынша, [[1831]]),
* "Роб-Рой" - симфониялық оркестрге арналған увертюра (В.Скоттың романы бойынша, [[1831]]-[[1832]]).
* Лирикалық монодрама - "Лелио, или Возвращение к жизни" ([[1832]]).
* Оркестрмен [[әйел]] дауысына арналған - "Пленница" ([[1832]]).
* "Пятое мая", жеке дауысқа, хор мен оркестрге арналған кантата (сөзі П.Ж.Беранже, [[1832]]).
* 4 бөлімнен тұратын симфония "Гарольд в Италии" ([[1834]]).
* "Бенвенуто Челлини", опера ([[1834]]-[[1837]]).
* Реквием ([[1937]]).
* "Мечты и каприз" - скрипка мен оркестр ([[1839]]).
* "Ромео и Джульетта" - жеке дауысқа, хор және оркестрге арналған [[драма]]лық симфония (В.Шекспир бойынша, французша сөзі Э.Дешан, [[1839]]).
* "Летние ночи"- Т.Готьенің сөздеріне жазылған романстар ([[1840]]): "Вилланела", "Призрак розы", "На лагунах", "Разлука", "На кладбище", "Неведомый остров".
* "Окровавленная монахиня" операсының [[нобай]]ы (М.Льюиса романы бойынша, [[1841]]-[[1847]]).
* "Римский карнавал" - "Бенвенуто Челлини" операсына арналған жаңа увертюра (1843).
* "Гимн Франции" (сөзі О.Барбье, [[1844]]).
* "Прекрасная Изабо" - әйел дауысқа арналған ән(сөзі А.Дюма(әкесі), [[1844]]).
* "Датский охотник" - [[еркек]] дауысқа арналған ән ( сөзі А.де Левен, [[1845]]).
* "Занда" - балеро (сөзі Р.де Бовуара, [[1845]]).
* "Осуждение Фауста", 4 бөлімнен тұратын драмалық [[аңыз]] (И.В.Гете бойынша ([[1846]]), сөзі сазгердің өзінікі және А.Гондоньердікі).
* "Похоронный марш" - В.Шекспирдің "[[Гамлет]]" [[трагедия]]сының соңғы көрінісіне арналған шығарма ([[1847]]).
* "Смерть Офелии" ([[1847]]).
* "Цветы ландов"- жеке дауысқа, хор мен [[фортепиано]]ға арналған ([[1848]]-[[1849]]).
* "Te Deum" - үштік хорға, оркестр мен органға арналған ([[1849]]).
* "Марш франков" және "Глас народа" ("Угроза франков", "Гимн Франции") - хор мен оркестр ([[1851]]).
* "Детство Христа", 3 бөлімді жеке дауыстарға, хор мен оркестрге арналған [[оратория]] ([[1854]]).
* "Троянцы" - Вергилияның "Энеидесі" бойынша жазылған лирикалық диология, сөзі сазгердің өзінікі ([[1856]]-1[[858]]).
* "Всемирный храм", кантата (сөзі Ж.Боден, [[1860]]).
* "Беатриче и Бенедикт" 2 көріністі күлкілі опера (В.Шекспирдің "Много шуму из ничего" [[комедия]]сы бойынша, [[либретто]] сазгердің өзінікі, [[1860]]-[[1862]]).<ref>В.Обрам. Гектор Берлиоз. 1803-1869. Краткий очерк жизни и творчесвта. Издательство "Музыка". Ленинград - 1964.</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

[[Санат:Сазгерлер]]

← Ескі түзетулер	19:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Гектор Берлиоз - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Sibom: clean up, replaced: мая → мамыр using AWB