https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80 2026-04-18T12:08:37Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80&diff=30677&oldid=prev 2025-04-25T18:08:53Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80&diff=30676&oldid=prev 2016-01-13T16:38:06Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Қазақстанда галофиттердің таралымы</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Limonium_angustifolium.jpg|thumb|right|200px|]]<br /> [[Сурет:Salt-marsh_Chidham_5.2.2003.jpg|thumb|right|200px|]]<br /> [[Сурет:Honckenya_peploides_detail.jpeg|thumb|right|200px|]]<br /> '''Галофиттер''' немесе '''Сортаң өсімдіктер''' ( {{lang-grc|ἅλς}} — ''тұз '' және {{lang-grc|φυτόν}} — ''өсімдік'') — [[сор]] және [[сортаң]] [[топырақ]]та [[тіршілік]] етуге бейімделген [[өсімдіктер]] (мысалы, жусанның кейбір турлері, жыңғыл, солерос, тағы басқа). Түзсүйгіш [[өсімдіктер]] [[шөл]]дерде және шолейттерде, [[мұхит]]тың кейбір жағалауларында кең таралған. Түзсүйгіш [[өсімдіктер]] сортаңданған [[топырақ]]та [[тіршілік]] етуге арнайы [[физиология]]лық бейімделгіштігімен ерекшеленеді. [[Топырақ]] ерітіндісіндегі концентрациясы жоғары тұзға тезу өсімдіктің су режимімен байланысты және төзгіштер стратегиясын көрсетеді. Тұздың концентрациясы жоғары ерітіндіден суды сіңіру үшін өсімдік жасуша шырынының осмостық қысымын көтеруі мүмкін немесе су тұтынуды шырын есебінен (яғни, шырынды жапырақтарда және сабақтарда ылғалдық жиналуы, мысалы, солерос) тұздың артық мөлшерін арнайы лептесіктер арқылы жапырақ бетіне шығарып, азайтуы мүмкін. Түзсүйгіш [[өсімдіктер]] түрлері далалық белдемде қара топырақты жерді суарудан немесе жолдағы қарды еріту үшін үнемі тұз пайдаланудан болатын топырақтың сортандану процесінің көрсеткіші ретінде қолданылады.&lt;ref&gt;Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын – Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0&lt;/ref&gt;[[топырақ]]тарда өсетін [[өсімдік]]тер.<br /> <br /> ==Биологиялық сипаты==<br /> Олар суккулентті, яғни шырынды болып келеді, сондықтан жер бетінде су жинай алады. Кейбір түрлері бойындағы тұзын тікелей жапырағының бетіне шығара алады. Бұлардың жапырақтары түнге қарай ұдайы дымқылданып тұрады. Ал күндіз суы буға айналып ұшып кетеді де жапырақ бетіне қақ тұз жинала келеді. Сортаң өсімдіктер құнарлы мал азығы, индикатор третінде сор сортаң жерлерді ажыратуға мүмкіндік береді.<br /> <br /> Галофиттер 3 топқа бөлінеді: <br /> # ''эвгалофиттер'' немесе ''тығыз галофиттер'' – бұлардың [[клетка]]ларындағы протоплазмасы тұздылығы жоғары ортаға бейімделген өсімдіктер ([[жапырақ]]тары етжеңді, сабақтары жуан болады);<br /> # ''криногалофиттер'' – жапырағы мен сабағына жиналып қалған тұзды сыртқа шығаратын арнайы [бездері бар өсімдіктер (мыс., [[кермек]], [[жыңғыл]], т.б.);<br /> # ''гликогалофиттер'' – тамырлары тұзды аз өткізуге бейімделген өсімдіктер (мыс., [[жусан]]ның кейбір түрлері).<br /> <br /> Галофиттер топырақтың сорға айналуында көрсеткіші болып есептеледі&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;Қазақ Энциклопедиясы&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==Қазақстанда галофиттердің таралымы==<br /> Қазақстанда шамамен 180 түрі бар&lt;ref&gt;Қазақ ССР қысқаша энциклопедиялық-2 том-Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы-Алматы,1987-&lt;/ref&gt;. <br /> Қазақстанда бұл өсімдіктер түрі көбінесе Каспий маңы ойпаты, Маңғышлақ, Үстірт, Арал маңына тараған. Қазақстанда олардың сарсазан, қарабарақ, шағыр, қара сексеуіл, сараң, жыңғыл, иттабан, реомерия, гололах секілді түрлері кездеседі.<br /> <br /> == Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> == Тағы қараңыз ==<br /> * [[Галофилдер]]<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан табиғаты]]<br /> [[Санат:Өсімдіктер]]<br /> [[Санат:Галофиттер]]</div>

GanS NIS