Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:14:43Z

1 түзету

Sibom: clean up using AWB

2015-04-25T18:39:34Z

clean up using AWB

Жаңа бет

[[Сурет:Human Immunodeficency Virus - stylized rendering.jpg‎|thumb| right| alt=A.| ''[[Вирус]]''.]]
'''Вирусология''' (лат. vіrus – у және грек. logos – ілім), [[вирология]], [[инфрамикробиология]] – [[вирус]]тар туралы [[ғылым]]. Жалпы, В. вирустардың [[табиғат]]ын, олардың құрылысын, көбеюін, [[биохимия]]сын, [[генетика]]сын зерттейді. Мед., ветеринарлық, а. ш. В-сы [[патогенді вирустарды]], олардың инфекциялық қасиеттерін зерттейді, олар тудыратын аурулардан сақтану шараларын, диагностикасын және емдеу жұмыстарын қарастырады. В. вирустардың тұқым қуалаушылық қасиеттерін зерттейтін ғылым – [[молекула]]лық генетикамен тығыз байланысты. В-лық зерттеулер [[Қазақстан]]да Қазақ эпидемиол., микробиол. және гигиена ғылыми-зертттеу [[институт]]ында (қазіргі Гигиена және эпидемиол. ғылыми-зертттеу орталығы) [[вирус-риккетсия лабораториясы]] (1954ж.) және Қазақстан Ғылыми Академиясының [[Микробиология]] және вирусология институтында жалпы вирусология лабораториясы (1956ж.) ашылғаннан кейін басталды. Кейін В. саласындағы зерттеулер көлемі жағынан едәуір ұлғайтылды: аталған 2 институттың құрамында 7 арнайы лаборатория жұмыс жасайды. Тұмау штаммдары бөліп алынып, жеке-жеке зерттелді, олардың антигендік құрылымы картаға түсірілді, тұмауға эпидемиол. және экол. тұрғыдан сипаттама беріліп, вакцина егу арқылы сақтану әдістері табылды ([[Х.Жұматов]], [[Г.Г.Михайлов]], [[А.Ысмағұлов]], [[Е.Шұратов]], [[М.Саятов]]). Тұмау вирусының молек. биологиясы, генетикасы жайлы жаңа мағлұматтар алынды ([[Жұматов]], [[Е.Исаева]], [[Н.Ахматуллина]], [[З.Шуақова]], [[В.Э.Березин]], [[Қ.Мұстафин]], [[К.Жұматов]]). Полиомиелит эпидемиологиясы, осы аурудан вакцина егу арқылы сақтану мәселелері егжей-тегжейлі зерттелді (Жұматов, [[С.Ақбердин]], [[К.А.Костина]], т.б.). Жүкті әйелдерді жұқпалы ауруға шалдықтыратын [[энтеровирустар]] мен [[ротавирустар]]дың рөлі анықталды ([[Р.Әспетов]], [[С.Ержанов]], [[Н.Н.Соколова]], [[Ж.Күмісбаева]]). Ротавирусты анықтайтын диагностикум жасалды ([[У.Әбенова]], т.б.) Құтыруға қарсы егілетін сарысу (сыворотка) алу тәсілі табылды ([[Б.Сансызбаев]]). А және Б гепатиттерінің эпидемиологиясы зерттеліп, оларды анықтау, өзара ажырату әдістері жетілдірілді (Жұматов, Ж.Темірбеков, т.б.). С, Д, Е және G [[гепатит]]терінің таралу жолдары зерттеліп (Шұратов), олардың клиник. ерекшеліктері анықталды ([[Р.Ідірісова]], [[К.Құрманова]]). [[СПИД]] (жүре пайда болатын иммундық тапшылық синдромы) ауруының таралу жолдары, диагноз қою тәсілдері және оның алдын алу шаралары зерттелді ([[Шұратов]], [[М.Сапарбеков]], т.б.). Кене арқылы жұғатын [[энцефалит]], қырым қанталау қызбасының, т.б. арбовирустық аурулардың табиғи ошақтары табылып, эпидемиол. ерекшеліктері сипатталды; арбовирустардың ғылымға беймәлім жаңа 3 түрі ашылып, олар тудыратын ауруларды анықтау әдістері табылды (Жұматов, Темірбеков, [[С.Кәрімов]], [[Т.В.Кирющенко]], т.б.). Қызылша эпидемиологиясы, қызылшаға қарсы жаппай егу, оның тиімділігін арттыру жөнінде бағалы ұсыныстар жасалды ([[Н.Жайықбаев]]). Кейбір вирустық ауруларға тән клетка тізбектерін (линияларын) және [[орган]]дардың тіндік эксплантаттарын алу әдістері табылды ([[М.Байжомартов]], [[Н.Соколова]], [[Ж.Қарағұлова]]). Жеке вирустардың иммунол. кейпі, биохим., физика-химикалық қасиеттері анықталып, адам (Шұратов), [[жануарлар]] мен [[құстар]] (Шұратов, [[М.Бисенова]], [[Р.Бейсенбаева]]) денесінде вирустық ауруларға қарсы тұратын [[ингибиторлар]] мен [[антиденелер]] ([[қармауыш денелер]]) түзілуіндегі заңдылықтар зерттеліп, түзілу барысында олардың комплементтік байланыста болатыны дәлелденді ([[Бисенова]], т.б.). Иммундық интерферонның қалай түзілетіні анықталып, оның индукторы ұсынылды (Әспетов, Шұратов), вирустық ауруларды иммундық жолмен анықтау, олардан сақтану, оларды емдеу әдістері жетілдірілді ([[Шұратов]], [[Жұматов]], [[Н.Л.Чертенко]]). Республикада В-лық зерттеулерді ҚР Денсаулық сақтау министрлігі жанындағы проблемалық комиссия мен Қазақстан эпидемиологтар, микробиологтар мен паразитологтар ассоциациясы үйлестіріп отырады.
<ref name="source1">Қазақ Энциклопедиясы</ref>
== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Вирусология]]
[[Санат:Ғылым]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Вирусология - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Sibom: clean up using AWB