https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%83 2026-07-03T02:18:16Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%83&diff=67477&oldid=prev 2025-04-25T19:05:07Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:05, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D3%A9%D0%BA%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%83&diff=67476&oldid=prev 2014-05-12T16:08:59Z

<p>clean up, replaced: Бес жүз бес сөз.—Алматы → Бес жүз бес сөз.— Алматы, Рауан, 1994. → Рауан, 1994 жыл. using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>Белгілі бір затты [[қанжыға]]ға байлау түсінігін беретіні әр кімге аян. ''«Газеттерді бір буда, бөктеріп ап жөнелдің»''.<br /> <br /> Тіліміздегі ''«қанжыға»'' сөзі [[моңғол тілі]]мен ортақ тұлға. моңғолша — ''ганзга''. Дегенмен, кейбір түркі тілдерінде, атап айтсақ, [[қырғыз тілі]]нде ''«қанжыга»'' тұлғасымен қатар, ''«бөктөргө»'' сөзі де қолданылады. ''«Бөктеру»'' етістігінің осы сөзбен байланысты туғандығы анық. [[Хакас тілі]]нде: ''тиргі'' — қанжыға. Бұл деректі тілге тиек етсек, қырғыз тіліндегі ''«бөктерге»''—екі түбір қосындысы. Олар: ''«бөк»'' және ''«тергө»''. Енді осы сөздерді түркі тілдерінен іздестіргенде мынадай деректерге тап боламыз. Хакас тілінде: ''поғ'' — байлау, байлап тастау; [[якут тілі]]нде: ''төргүү'' — жіңішке қайыс. Бұларды былай қойғанда, тунгус-маньчжур тілдерінде: ''туру'' - қайыс. Тұлға жағын (дыбыстық құрамын) былай қойғанда, бұл екі сөздің қосындысы ердің соңғы (артқы) қасына өткізілген заттың тегіне және атқаратын қызметіне<br /> де сәйкес келіп, беретін мағынасынан да бірлестік табамыз: ''поғ + төргүү''. Қосылған сөздер [[қазақ тілі]]ндегі заңдылыққа байланысты және соңғы сөздің алғашқы сөзге ықпалы нәтижесінде ''«бектергі»'' болып өзгеруі орынды құбылыс. Бұл сөзді қазіргі тұрғыдан қазақшаласақ — ''«байлау қайыс»'' түсінігі туады. Тілімізде ''«қанжыға»'' сөзі орныққаннан кейін, ''«бөктергі»'' сөзі қысқара түсіп (бөктер), етістік қалпында ғана сақталғандығы аңғарылады.&lt;ref&gt;Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-қ2459-6&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Сөздік]]<br /> [[Санат:Әдебиет]]</div>

ArystanbekBot