https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D1%96%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5 2026-04-18T09:28:58Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D1%96%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5&diff=33507&oldid=prev 2025-04-25T18:14:10Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D1%96%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5&diff=33506&oldid=prev 2014-05-25T02:47:19Z

<p>clean up, replaced: – Алматы, Мектеп, 2002 → – Алматы, «Мектеп» баспасы, 2002 жыл using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Бітеме''' ''([[француз тілі|французша]]: colmage, [[Италиян тілі|италиянша]] colmata — толу, үйінді)'' — <br /> # лайлану; <br /> # тұнбалы немесе ұсақ тозаңды бөлшектердің тау жыныстардың қуыстарын табиғи немесе жасанды жолмен жабуы (толтыруы).<br /> <br /> Нәтижесінде [[тау жынысы]]тардың ылғал сыйымдылығы мен су өткізгіштігі нашарлайды; [[грунт]]тар мен [[сүзгі]]лердің (ішкі К.) немесе олардың беттері (беттік К.) қуыстарының сүзілу процесі әкелген ұсақ бөлшектер мен химиялық қосылыстармен бітеліп қалуы. Бұл әдетте грунттар мен сүзгілердің су өткізгіштігін азайтады. Кәріз тұнбалануының, оның әрекеті тиімділігінің жеткіліксіздігіне немесе толық істен шығуына әсер ететін негізгі себептердің бірі. Кольматаждың механикалық (грунттар мен сүзгілердің қуыстарына немесе олардың беттеріне ыза су немесе жер беті су ағындары әкелген грунттың үсақ бөлшектерінің шөгуі), химиялық (грунттар мен сүзгілердің қуыстарын немесе олардың беттерін темірдің, марганецтің, аллюминийдің химиялық қосылыстарының бітеп қалуы), биологиялық (грунтгар мен сүзгілердің қуыстарына немесе олардың беттеріне балдырлардың биологиялық массаларының, [[микроорганизм]]дердің немесе олардың тіршілік әрекетгері енімдерінің шөгуі (кольматаж) деп аталатын түрлері бар.<br /> <br /> Кольматажды пайдалы және бұған кері факторға жатқызуға болады. Судағы жүзбе тасындылардың өзендердің, каналдардың және бөгендердің түбіне шөгуі барысында арна табанының кольматажы орын алады да, сүзілуге жұмсалатын су шығыны азаяды (пайдалы құбьлыс). Көктемде, қар ерігенде және жазғы нөсер кезінде суөткізгіштігі нашар топырақта жердің біршама еңістігі жағдайында ағыңды грунтты жуып-шаяды және ұсақ белшектерді ойыс жерлерге тасымалдайды. Бөлшектердің шөгуіне байланысты ойыстардағы топырақ беті кольматажға ұшырайды. Кольматаждалған қабат арқылы астыңғы қабатгарға судың сүзілуі іс жүзінде тоқтайды да, ойыстардағы су түрып қалады, осыньң саддарынан егістік суға тұншығады (кері әсер). Жасанды кольматажды (грунт қуыстарын сазды бөлшектермен бітеу) канал табанының су өткізгіштігін төмендету үшін оны қаптауға пайдаланады.&lt;ref&gt;Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – Алматы, «Мектеп» баспасы, 2002 жыл.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер== <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Ғылым]]<br /> [[Санат:Су шаруашылығы]]<br /> <br /> <br /> {{Stub}}</div>

ArystanbekBot