https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%B3%D1%96Бірқалыпты түзусызықты қозғалыс графигі - Түзету тарихы2026-04-20T11:16:17ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%B3%D1%96&diff=31369&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:10:39Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:10, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D1%96%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D1%82%D1%8B_%D1%82%D2%AF%D0%B7%D1%83%D1%81%D1%8B%D0%B7%D1%8B%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D1%81_%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D0%B3%D1%96&diff=31368&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: емле2014-07-11T04:31:51Z<p>емле</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Бірқалыпты түзусызықты қозғалыс графигі''' - [[көрнекілік]] үшін қозғалысты график көмегімен сипаттауға болады.<br /><br />
Бірқалыпты түзусызықты қозғалысты график түрінде бейнелеу тәсілін қарастырайық.<br /><br />
Бастапқы t<small>0</small>=0 болған мезетте дененің координатасы х<small>0</small>, ал кез келген t [[уақыт]] мезетіндегі координатасы х болсын. Сонда орын ауыстыру 1=х-х<small>0</small> болады. Ал бірқалыпты қозғалыс кезіндегі орын ауыстыру l=v-t екені белгілі. Мұндағы жылдамдық тұрақты шама болғандықтан, бірқалыпты қозғалатын дененің орын ауыстыруы қозғалыс уақытына тура пропорционал. Осы екі өрнекті салыстыра отырып, былай жазуға болады: x-x<small>Q</small>=vt. Өрнектегі х<small>0</small> -ді теңдіктің оң жағына шығарып, былай өрнектей аламыз: х= x<small>0</small>+vt. <br />
Бұл өрнек бірқалыпты түзусызықты қозғалатын дененің немесе материялық нүктенің қозғалыс теңдеуі деп аталады. Осы теңдеуді қолдана отырып, дененің кез келген [[уақыт]] мезетіндегі координатасын табуға болады.<br />
Айталық, [[дене]] бірқалыпты қозғала отырып, әрбір секунд сайын 3 м аралықты жүріп өтсін. [[уақыт]] қозғалыс басталған мезеттен есептеледі. Бұл жағдай үшін [[дене]] координатасының [[Уақыт]] қа тәуелділігі төмендегідей кесте түрінде беріледі:<br />
Мұндай кесте арқылы біз дененің кез келген [[уақыт]] мезетіндегі орнын, яғни координатасын және оның қандай да бір орын ауыстыруға жіберген Уақытын анықтай аламыз.<br />
Енді осы [[кесте]]дегі мәліметтерді пайдаланып, [[дене]] қозғалысының графигін сызайық. Ол үшін горизонталь оське (абсциссалар осіне) өткен Уақытты, ал вертикаль оське (ординаталар осіне) [[дене]] координатасының мәндерін сәйкес масштабпен саламыз. Сонда Бұл қозғалыстың графигі түзу сызық болып шығады. Бұл бірқалыпты қозғалатын [[дене]] координатасының [[Уақыт]] қа сызықтық тәуелді екенін білдіреді. Сөйтіп, бірқалыпты тузусызықты қозғалатын дененің немесе материялық нүктенің координатасы уақыттың сызықтық функциясы болып табылады деген тұжырым жасауға болады.<br /><br />
[[Дене]] координатасының [[Уақыт]] қа тәуелділігі графигін дененің қозғалыс траекториясымен шатастыруға болмайды.<br />
Координатаның уакытқа тәуелділігі графигінің кескініне қарап, қозғалыс жылдамдығы туралы да айтуға болады. График кескіні неғұрлым тік болса, жылдамдықтың да соғұрлым үлкен болатынын білдіреді.<ref>Физика және астрономия. - Алматы: Атамұра,2007.ISBN 9965-34-634-8</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Физика]]<br />
[[Санат:Астрономия]]<br />
<br />
<br />
{{Phys-stub}}</div>Нұрлан Рахымжанов