https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5Бірмүше - Түзету тарихы2026-04-18T12:25:32ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5&diff=44443&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:25:08Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D1%96%D1%80%D0%BC%D2%AF%D1%88%D0%B5&diff=44442&oldid=prev05:33, 2017 ж. сәуірдің 4 кезіндегі Kasymov деген2017-04-04T05:33:34Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Бірмүше''' — [[алгебра]]да қарастырылатын қарапайым түрдегі [[алгебралық өрнек]]; [[көпмүшенің дербес жағдайы]]. [[Сан]]дар, [[айнымалы]]лар, айнымалылар [[дәреже]]лерінің [[көбейтінді]]сі бірмүше деп аталған. Сандар, айнымалылар және дәрежелері де бірмүше делінеді. Бірінші орында [[коэффициент]] деп аталатын сан ([[тұрақты шама]]) көбейтінді жазылған, ал бірдей айнымалылардың әрбір көбейтіндісі бұлардың дәрежелерімен өрнектелген көбейтінді бірмүшенің [[стандарт түрі]] деп аталған. <math>~+1</math> коэффициенті, әдетте, жазылмайды. Бірмүшенің мысалы, <math>~-5ax^3, a^3c^3xy, -7, x^3; -a.</math><ref>"Математикалық ойашар", "Қазақ энциклопедиясы" Алматы, 2009</ref><br />
<br />
Бірмүшелерді көбейткенде, олардың коэффициенттері көбейтілді. Бірдей айнымалылардың дәреже көрсеткіштері қосылады, ал бір көбейткіш құрамына ғана енетін айнымалылар сол қалпында қалтырылады, сөйтіп шыққан нәтежиелер бір-біріне көбейтіледі. Бірмүшені дәрежеге шығару үшін әрбір көбейткішті осы дәрежеге шығарып, нәтежиелерді көбейтсе, жеткілікті.<br />
<br />
== Мысалдар ==<br />
m - бірмүше, себебі әріп бір мүше болып саналады;<br />
-12 - бірмүше, себебі сан бірмүше болып саналады.<br />
a<sup>7</sup>·b<sup>4</sup> - бірмүше, себебі a<sup>7</sup> және b<sup>4</sup> бірмүше болып саналады, ал олардың көбейтіндісі де бірмүше;<br />
-2a<sup>7</sup>b<sup>4</sup>·6b - бірмүше, себебі бірнеше бірмүшелелердің көбейтіндісі де бірмүше болып саналады;<br />
-2a<sup>7</sup>b<sup>4</sup>-6b - бір мүше емес, себебі бірмүшелердің көбейтіндісі емес, бірмүшелердің айырымы.<ref>Оқушы анықтамасы: 5-11 сыныптар. 2-кітап - Астана: «Арман-ПВ» баспасы, 2008 ж. - 536 бет. ISBN 9965-861-72-2</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
{{wikify}}<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Математика]]<br />
[[Санат:Алгебра]]<br />
<br />
<br />
{{math-stub}}</div>Kasymov