https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96 2026-09-07T19:52:19Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96&diff=127357&oldid=prev 2026-07-12T14:47:43Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D1%8B%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D2%9B_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%96&diff=127356&oldid=prev 2026-01-06T08:31:14Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Зерттелуі, сипаты</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Былқылдақ ескерткіштері''' – [[Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]не енген [[қола дәуірі]]нде [[Орталық Қазақстан]]ды қоныстанған тайпалардан қалған ескерткіштер кешені.<br /> <br /> == Орналасқан жері ==<br /> [[Шет ауданы]] [[Қызылтау (Ақшоқы ауылдық округі)|Қызылтау]] ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 7 км жердегі [[Талды (өзен)|Талды]], [[Нұра]] өзендері бастауында, Қарашоқы тауының етегінде.<br /> <br /> == Зерттелуі, сипаты ==<br /> [[1951 жыл|1951]], [[1955 жыл|1955]] жылдары [[Орталық Қазақстан археологиялық экспедициясы]] (жетекшісі [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан|Ә. Марғұлан]]) зерттеген.&lt;br&gt;<br /> Былқылдақ кешенінің үш тобы да [[Андроново мәдениеті]]нің әр түрлі кезеңдеріне жатады. Бірінші топта 70-тен аса, екіншісінде 60, алғашқысы деп есептелетін үшінші топта 70 қоршау-қабір, оларға ғибадат орнын, сынтастарды, т.б. қосқанда барлығы 200-ге жуық ескерткіш бар. 20 қоршау зерттелген. Барлығы қола дәуірінің екінші [[Атасу кезеңі]]не жатады. Қоршаулар [[дөңгелек]], [[шеңбер]], [[төртбұрыш]], [[шаршы]] пішімде. Іргелері қырынан ойылған үлкен қақпа тастардан тұрғызылған, биіктігі 15 — 80 см. Қоршаудың ішіндегі қабір-жәшіктердің саны төртеуден онға дейін жетеді, негізінен төртбұрышты, трапеция пішінде, ұзындығы 1,5-2,5 м, ені 0,8-1 м, тереңдігі 0,6-1 м.&lt;br&gt;<br /> [[Мәйіт]]ті сол кездегі дәстүр бойынша, сол жақ қырынан, екі тізесін бауырына бүгіп, басын батысқа не оңтүстік-батысқа қаратып жерлеген. Бас жағынан 1-4 қыш ыдыс, маңайынан қой, жылқы сүйектері алынды. 7-қоршаудағы мәйіттің бел тұсынан қызғылт бояумен боялған, ұзақ уақыт пайдаланғандықтан жұқарып, қажалған жауырын табылды. Бұл ертедегі сәуегей-жауырыншының мәйіті болса керек.&lt;br&gt;<br /> Әйелдерді тас, сүйек, қола моншағымен, қола білезігімен, алтын сырғасымен жерлеген. Әшекейлерден басқа қоладан жасалған қару-жарақ, әр түрлі өрнекті қыш ыдыстар, мыс, қола моншақтар, жапсырмалар, ине, біз екі жүзді қанжар-пышақ, алтын салпыншақтар, жыртқыштардың азу тістерінен жасалған алқа, т.б. көп алынды. Заттай деректер қола дәуірі тұрғындарының тұрмысының, әдет-ғұрпы дамуының қарапайым кезінен күрделі дәрежеге жеткенге дейінгі кезеңдерінен мол мағлұмат береді.<br /> &lt;ref name = &quot;source1&quot;&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]]<br /> [[Санат:Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]</div>

Салиха