Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:31:01Z

1 түзету

Kasymov: /* Будапешт университетінің атақты ұстаздары мен түлектері */

2016-04-30T20:01:08Z

‎Будапешт университетінің атақты ұстаздары мен түлектері

Жаңа бет

{{Университет
|Аты = Будапешт университеті
|Сурет = [[File:Фффвсыыа.jpg|thumb|400x400px|Будапешт университеті]]
|Халықаралық атауы = Eötvös Loránd Tudományegyetem<ref>[http://en.study-hungary.com/universities/elte Study in Hungary: ELTE]</ref>
|Ұраны =
|Құрылған жылы = [[1635]]
|Түрі =
|Бюджет =
|Президенті =
|Мамандар =
|Бакалавриат =
|Магистратура =
|Аспирантура =
|Орналасқан жері = [[Будапешт]]
|Кампус =
|Сайты = http://www.elte.hu/
}}

[[Сурет:ELTE,_Lágymányosi_Campus.jpg|thumb|right|400px|Дунай бойындағы университет корпустары]]
[[Сурет:BudapestDSCN3712.JPG|thumb|right|400px|Құқық және саяси ғылымдар факультетінің корпусы]]
'''Будапешт университеті''' немесе '''Лоранд Этвёш атындағы университет''' ([[Мажар тілі|маж]]. Eötvös Loránd Tudományegyetem) — [[Мажарстан|Мажарстанның]] ірі университеті. «Утрехт желісі» қауымдастығына кіреді.

== Тарихы ==
[[1635 жыл|1635 жылы]] Трнава қаласында (қазіргі [[Словакия]]) Петер Пазмань екі: еркін өнер және [[теология]] факультеттері бар -университеттің негізін қалады. [[1667 жыл|1667 жылы]] заң факультеті ашылды. [[1777 жыл|1777 жылы]] университет Трнавадан [[Буда|Будаға]] көшірілді, ал [[1784 жыл|1784]] жылы — Пештке.[[1844 жыл| 1844 жылға]] дейін оқыту латын тілінде жүргізілген. [[1895 жыл|1895 жылдан]] бастап әйелдер де Будапешт университетінде оқу мүмкіндігіне ие болды. 1921—1950 жылдары университет өзінің қалаушысының құрметіне Петер Пазмань университеті болып аталған, ал 1950 жылы Лоранд Этвеш физигінің құрметіне жаңа атау алды.

Қазіргі кезде университетте 1500 оқытушы мен 30 000 студент бар.

Университеттің атаулары:
{| class="wikitable cx-linter-disallow cx-linter-warn" style="margin-bottom;"

!Жыл
!Атауы
!Түпнұсқалық аты ([[Мажар тілі|маж]].)
|-
| 1769-1777
| Трнав университеті / Надьсомбат университеті
| Nagyszombati Egyetem
|-
| 1777-1784
| Буданың корольдік университеті
| Budai Királyi Egyetem
|-
| 1784-1848
|Венгр корольдік университеті
| Magyar Királyi Egyetem
|-
| 1848-1849
| Венгр университеті
| Magyar Egyetem
|-
| 1849-1861
|Пештаның империялық және корольдік университеті
| Császári és Királyi Pesti Egyetem
|-
| 1861-1873
|Венгр корольдік ғылыми университеті 
| Magyar Királyi Tudományegyetem
|-
| 1873-1918
|Будапешттің корольдік венгр ғылыми университеті 
| Budapesti Királyi Magyar Tudományegyetem
|-
| 1918-1919
| Будапешттің венгр ғылыми университеті
| Budapesti Magyar Tudományegyetem
|-
| 1919-1921
| Будапешттің корольдік венгр ғылыми университеті
| Budapesti Királyi Magyar Tudományegyetem
|-
| 1921-1945
|Петер Пазмань атындағы будапешттік корольдік венгр ғылыми университет
| Budapesti Királyi Magyar Pázmány Péter Tudományegyetem
|-
| 1945-1950
|Петер Пазмань атындағы ғылыми университет 
| Pázmány Péter Tudományegyetem
|-
| 1950-
|Лоранд Этвёш атындағы ғылыми университет 
| Eötvös Loránd Tudományegyetem (ELTE)
|}

== Университет құрылымы ==
Қазіргі кезде университетте 8 факультет бар:
* Құқық және саяси ғылымдар факультеті
* Саяси ғылымдар факультеті
* Гуманитарлық ғылымдар факультеті
* Жаратылыстану ғылымдар факультеті 
* Информатика факультеті
* Арнайы оқу факультеті
* Педагогика және психология факультеті
* Бастауыш мектеп педагогикасы факультеті
Алдында [[1950 жыл|1950 жылы]] болған [[теология]] факультеті Петер Пазмань атындағы [[католик]] университетіне берілді.

Алдында 1951 болған медицина факультетін Будапешт медициналық университетіне берілді.

== Будапешт университетінің атақты ұстаздары мен түлектері ==
* [[Ион Агырбичану]] — [[Румындар|румын]] жазушы
* [[Йожеф Антал]] — [[Мажарстан]] премьер-министрі ([[1990]]—[[1993]])
* [[Винсент Бабеш]] — румын жазушы, редактор, Румын Академиясының мүшесі.
* [[Бела Балаж]] — жазушы, драматург, кино теорияшылы
* [[Дьёрдь Бекеши]] — [[1961 жыл|1961 жылғы]] [[Физиология немесе медицина саласында Нобель сыйлығының лауреаттарының тізімі|физиология мен медицина саласында Нобель сыйлығы]]ның иегері.
* [[Андраш Бозоки]] — мемлекеттік және саяси қайраткер, политолог, социолог. [[Пулитцеров сыйлығы]]ның лауреаты ([[1993]]).
* [[Иван Бойничич-Книнский]] — [[Хорватия|хорват]] тарихшысы
* Арпад Гёнц — [[Мажарстан]] президенті ([[1990]]—[[2000]])
* [[Ласло Детре]] — астроном
* [[Зольтан Кодай]] — композитор
* [[Кальман Кертес]] ([[1867]]—[[1922]]) — энтомолог
* [[Дьёрдь Лукач]] — [[философ]]
* [[Ференц Мадл]] — [[Мажарстан]] президенті ([[2000]]—[[2005]])
* [[Карл Маннгейм]] — философ, социолог
* [[Дьюла Моравчик]] — тарихшы, филолог
* [[Джон фон Нейман]] — атақты математик
* [[Виктор Орбан]] — Мажарстан премьер-министрі (1998—[[2002]] және [[2010]] жылдан бастап)
* [[Карл Поланьи]] — экономист, социолог
* [[Вильмош Прёле]] — [[Мажарлар|венгр]] тюркітанушы
* [[Ладислав Салай]] — [[Мажарлар|венгр]] мемлекеттік қайраткер, тарихшы, заңгер, журналис. Венгр ғылымдар академиясының мүшесі.
* [[Альберт Сент-Дьерди]]— [[Сурет:Nobel_prize_medal.svg|20x20px]] 1937 жылғы физиология мен медицина саласында Нобель сыйлығы
* [[Янош Сентаготаи]] — [[Мажарлар|венгр]] анатом және физиологы, функционалды нейрогистология мектебінің қалаушысы
* [[Иван Стодола]] — [[Словактар|словак]] жазушы және драматург
* [[Матиас Фабер]] (1587—1653) — діни жазушы, иезуит, католиктік дін қызметшісі
* Джон (Янош) Харсаньи — [[Сурет:Nobel_prize_medal.svg|20x20px]] [[1994 жыл|1994 жылғы]] [[экономика саласында Нобель сыйлығы]]ның иегері
* [[Дьёрдь Хевеши]] — [[Сурет:Nobel_prize_medal.svg|20x20px]] [[1943 жыл]]<nowiki/>ғы [[Химия саласындағы Нобель сыйлығы]]ның иегері
* [[Иштван Хиллер]] — [[Мажарлар|венгр]] саяси және мемлекеттік қайраткер
* [[Лайош Юраний]] — [[Ботаника|ботаник]]
* [[Паул Ердёш|Пол (Пал) Эрдёш]] — атақты математик
* [[Лоранд Этвёш]] — атақты физик.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Алфавит бойынша университеттер]]
[[Санат:Мажарстан білімі]]

← Ескі түзетулер	19:31, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Будапешт университеті - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Kasymov: /* Будапешт университетінің атақты ұстаздары мен түлектері */