https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D1%80%D1%83%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D1%91%D0%B7 2026-04-18T14:48:57Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D1%80%D1%83%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D1%91%D0%B7&diff=38911&oldid=prev 2025-04-25T18:14:47Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D1%80%D1%83%D1%86%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D1%91%D0%B7&diff=38910&oldid=prev 2015-03-24T22:53:55Z

<p>Removing Link FA template (<a href="/index.php?title=D:Wikidata:Development_plan&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="D:Wikidata:Development plan (мұндай бет жоқ)">handled by wikidata</a>)</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Бруцеллёз (мальта қызбасы).''' Бұл ауру осы аурумен ауыратын малдың сүтін ішуден болады. Ол сондай-ақ терідегі жырындылар мен [[жара]]лар арқылы [[организм]]ге тарайды, бұл жағдай [[ауру]] малдарды күтіп-бағатын адамдарда жиі кездеседі, сонымен қатар [[ауру]] зақымданған ауамен демалған кезде тыныс жолдары арқылы да денеге түседі.<br /> Бруцеллез-бруцеллалармен шақырылатын қоздырғышы әртүрлі механизммен берілетін , клиникасында созылмалы қызбамен, қимыл-қозғалыс аппаратының, жүйке жүйесінің, жүрек-қан тамыр жүйесінің, зәр шығару жүйесінің және т.б жүйелердің зақымдалуымен жүретін, созылмалыға ауысуға бейім, инфекция-аллергиялық, зоонозды инфекциялық ауру.<br /> [[Сурет:Patient with Brucellosis.jpg|thumb|Бруцеллёзбен ауыратын науқас]]<br /> '''Бруцеллёз''' қазақша: Сарып&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;“Қазақ Энциклопедиясы”,II-том&lt;/ref&gt;<br /> ==Этиологиясы==<br /> Brucella тұқымына 6 түр кіреді:<br /> Br.melitensis- Қазақстанда жиі кездеседі<br /> Br.abertus<br /> Br.suis<br /> Br.cauris<br /> Br.neotomae<br /> Шар тәрізді, грам «-», эндотоксин бөліп шығарады, S-форма түзеді, сыртқы ортаға кең төзімді.<br /> [[Сурет:Brucella spp.JPG|thumb|Бруцеллёз қоздырғышы]]<br /> ==Эпидемиологиясы==<br /> Барлық жерде кең таралған. Инфекция көзі: ұсақ мүйізді, ірі қара мал, шошқалар, маралдар және адамдар. Таралу механизмі: фекальды-оральды. Берілу жолдары: қатынас арқылы (зақымдалған тері)<br /> *алиментарлық<br /> *ауа-шаң (аэрогенді)<br /> Көбінесе малшылар, шопандар, ауыл тұрғындары ауырады.<br /> [[Сурет:Flock of sheep.jpg|thumb|Инфекцияның мүмкін болатын көздері]]<br /> ==Патогенезі==<br /> Бруцеллалар ағзаға тері немесе шырышты қабаттар арқылы енеді, сосын макрофактормен ұсталып, сол жерде көбейеді де, лимфа ағынымен регионарлық лимфа түйіндеріне енеді. Содан соң қан тамырлар арқылы бүкіл ағзаға жайылады.<br /> Патогенезінде инфекцияның дамуы бес фазадан өтеді:<br /> #лимфогенді фаза<br /> #гематогенді фаза<br /> #көп ошақты себу жайылу фазасы<br /> #экзоошақты себу фазасы<br /> #метомффоз фазасы<br /> Әр фазаның көрінуі және олардың дамуы организмнің индивидуальды ерекшелігіне байланысты, кіру жеріне, түріне қоздырғыш дозасына және зақымдану шартына байланысты.<br /> ==Патоморфологиясы==<br /> Бруцелледегі негізгі зақымдану тамыр жүйесі жағынан болғандықтан (энда, - пери,- панваскулиттер, тромбоваскулиттер) поли ошақтық ағзалардың патологиясы байқалады.<br /> ==Клиникасы==<br /> * Ол [[ыстық]] көтеріліп, қалтырап дірілдеуден басталуы мүмкін, бірақ әдетте бірте-бірте, тез шаршау, әлсіздіқ асқа тәбеттің болмауы, [[бас]]тың [[асқазан]]ның [[буын]]дардың ауыруы формасында өрбиді.<br /> * Ыстықтың көтерілуі жеңіл және ауыр формада болуы мүмкін. Түстен кейін қалтырап-дірілдеу және ертеңгісін малшынып терлеп қалу бұл ауруға тән белгі. Созылмалы бруцеллёзде ыстық бірнеше күн басылады да сосын қайта көтеріледі. Тиісті ем қолданбаса, бірнеше жылға созылуы мүмкін.<br /> * Мойында, қолтықтың астында, шапта ісінген [[лимфа]] түйіндері пайда болуы мүмкін.<br /> Клиникалық симптомдары орташа алғанда 2-3 апта өтуімен сипатталады. Жіктелуі: <br /> #Ағымы бойынша:<br /> ##жеңіл<br /> ##орташа<br /> ##ауыр<br /> ##латентті<br /> #Ұзақтығы бойынша:<br /> ##жедел (3 айға дейін)<br /> ##жеделдеу (6 айға дейін)<br /> ##созылмалы (6 айдан кейін)<br /> ##ирезидуальды<br /> Жедел бруцеллездегі симптомдар:<br /> *Әр түрлі сипаттағы қызба (толқын тәріздес, ремиттирлеуші, субфебрильді) 1-2 аптадан 2-3 айға дейін.<br /> *Қалтырау және тершеңдік<br /> *Жалпы интоксикациялық синдром (бас ауру, әлсіздік)<br /> *Микрополиаденит<br /> *Гепатомиенальдық синдром<br /> *Қысқа мерзімдік әлсіз немесе айқын түрдегі артралгия, миалгиялар.<br /> Жеделдеу бруцеллезге тән симптомдар:<br /> #айқын интоксикация<br /> #ағзалар мен жүйелер зақымдану симптомдары:<br /> *полиартрит, бруссит, спондилоартриттер, спондиметтер<br /> *менингит, менингоэнцефалит, миелит, энцефалит<br /> *эндокардит, миокардит, перикардит<br /> *нефриттер, нефроздар<br /> *түсіктер, бедеулік, жатыр түтікшелерінің қабынуы, менистризация циклінің бұзылуы<br /> *орхит<br /> Созылмалы бруцеллезге тән симптомдар:<br /> *Висцеральды түрі:<br /> **жүрек-қантамыр жүйесі<br /> **тыныс алу жүйесі<br /> **гепателиенальды синдромдармен жүреді<br /> *Сүйек буын түрі:<br /> **буындар<br /> **сүйектер<br /> **жұмсақ тіндер <br /> **аралас түрде зақымдану<br /> *Нервтік түрі:<br /> **орталық жүйке жүйесі<br /> **перифериялық жүйке жүйесінің зақымдалуы<br /> **психобруцеллез<br /> *Урогенитальді түрі<br /> *Клиникалық араласқан түрі<br /> ==Балалардағы бруцеллездің клиникалық ерекшеліктері==<br /> #Негізгі жұғу жолы: алиментарлы (қайнатылмаған сүт арқылы)<br /> #Ауру біртіндеп басталады<br /> #Көбінесе қызба болмайды, субфибрильді болады<br /> #Терісі бозғылт, эрт. бөртпелер байқалады, 9-15%<br /> #Лимфа түйіндері сирек үлкейеді<br /> #Тірек-қимыл жүйесі жағынан әлсіз өзгерістер байқалады<br /> #Перифериялық-жүйке жүйесі, зәр шығару жүйесі сирек зақымданады.<br /> #Негізгі аяқталуы- сауығу.<br /> <br /> ==Диагностикасы==<br /> #бактериологиялық: гемакультура жұлын сұйықтығы, синовиальды сұйықтықты қолдану<br /> #биологиялық (теңіз шошқаларын зақымдау)<br /> #иммунды ферментті анализді антиген, антидене табу үшін<br /> #агрегатгемаглютинация әдісі (АГАР)<br /> #серологиялық әдіс: комплемент байланыстыру реакциясы (КБР)<br /> #аллергиялық әдіс (ГЗТ)-Бюрне сынамасы<br /> <br /> ====Диф.диагностикасы====<br /> Іш сүзегімен, Қу-қызбамен, грипп, безгек, эпидемиялық бөртпе сүзегімен, Бриль ауруымен жүргізіледі.<br /> <br /> == Емдеу жолдары ==<br /> Этиотропты: рифампицин, доксициклин, тетрациклин<br /> *қабылдауға қарсы: вольтарен, напроксен<br /> *дезинтокциялық: тек ауыр түрінде<br /> *антигистаминді<br /> *иммунды жүйені қалыптастыру: левамизол, тимамен<br /> *витаминтерапия<br /> *физио және симптомдық<br /> *санаторлы-курортық<br /> * Бруцеллёзден сезіктенсеңіз дәрігерден кеңес алыңыз, өйткені көп жағдайда бұл [[ауру]]-мен басқа аурупарды шатастырады, ал емдеу үшін көп [[уақыт]] та, [[қаржы]] да шығын болады.<br /> * [[Тетрациклин]]мен емдеңіз: ересектер: 250 миллиграмдық капсулды күніне 4 рет екі түйірден үш апта ішу керек. Сақтану шараларын орындаңыз. Немесе [[ко-тримоксазол]] ішіңіз.<br /> ==Диспансеризация==<br /> Жедел және жеделдеу түрінде 3 жыл. Созылмалы түрінде әр 3 ай сайын тексерілуі керек.<br /> <br /> == Алдын алу ==<br /> * Қайнатылған немесе пастерленген [[сүт]]ті ішіңіз. Бруцеллёз тараған жерлерде қайнатыпмаған сүттен дайындалған [[ірімшік]]ті жеуден тартынған жөн.<br /> * Ауру малдарды бағып-күткен кезде аса сақ бопыңыз, әсіресе сіздің денеңізде жы-рылған немесе тілінген жер болса.<br /> * [[Ветеринария]] қызметкерлерімен кеңесіңіз, қолыңыздағы малдың денсаулығын қадағалап отырыңыз.<br /> <br /> == Дереккөздер&lt;/span&gt; ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> * '''Вернер, Дэвид'''. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: &quot;Демалыс&quot;, &quot;Қазақстан&quot;, 1994— 506 бет.<br /> ISBN 5-615-01453-9<br /> *Harrison’s Principles of Internal Medicine, 14th Edition, McGraw-Hill, Health Professions Division<br /> *ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΑΠΘ, ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ-ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΕΥ/ΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Μ.ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ<br /> *Справочник по инфекционным болезням, проф. Л. А. Тришкова, доц. С. А. Богатырёва<br /> <br /> Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. '''Сол үшін оларға көп-көп рақмет!'''<br /> <br /> [[Санат:Алғашқы көмек]]<br /> [[Санат:Медицина]]</div>

Dexbot