https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D1%80%D0%B8%D0%B7 2026-04-18T09:22:03Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D1%80%D0%B8%D0%B7&diff=13589&oldid=prev 2025-04-25T17:55:38Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:55, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D1%80%D0%B8%D0%B7&diff=13588&oldid=prev 2016-11-30T11:01:16Z

<p>«<a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%96%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Желдер (мұндай бет жоқ)">Желдер»</a> деген санатты аластады; «<a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%96%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D0%BB%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96_%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%80&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Жергілікті желдер (мұндай бет жоқ)">Жергілікті желдер»</a> деген санатты қосты (<a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%9F:HOTCAT&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="УП:HOTCAT (мұндай бет жоқ)">HotCat</a> құралын...</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Image:Diagrama de formacion de la brisa-breeze.png|thumb|320px| A: Теңіздік бриз: B: Жер бризі]]<br /> '''Бриз''' ({{lang-fr|brise}} — жел) — [[теңіз]]дердің, [[көл]]дердің (''кейде ірі өзендердің'') жағасында тәулік ішінде өз бағытын карама-қарсы жаққа өзгертіп соғатын жел. <br /> <br /> <br /> [[Күндізгі Бриз]] теңізден (''көлден'') құрлыққа карай соқса, ал [[түнгі Бриз]] құрлықтан теңізге (''көлге'') қарай соғады.&lt;ref&gt;Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі. Су шарушылығы. – [[Алматы]], Мектеп, 2002.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Құрлық пен судың бірдей жылынбауы салдарынан беткі [[ауа]] қабаттарындағы [[атмосфералық қысым]]да айырма пайда болады да, ауаның қозғалысы басталады. Күндізгі Бриз (теңіздік) теңізден қызған құрлық бетіне (жағалауға), ал түнгі Бриз (жағалық) салқындаған құрлық бетінен теңізге қарай соғады. Бұл табиғи құбылыс негізінен [[жаз]] айларына тән. Себебі, жазда құрлық пен теңіз үстіндегі тәуліктік ауа темп-расының айырмасы 20ӘС-қа дейін жетеді.Бриз [[жер]] бетінен жүздеген метр (кейде 1 км-ден астам) биіктікке дейінгі ауа қабатын қамтиды, ондаған қашықтыққа дейін соғады. Теңіздік Бриздің жылд. 7 м/с-қа дейін жетеді.&lt;ref&gt;“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9&lt;/ref&gt;<br /> Бриздер теңіздер мен үлкен көлдердің жағалауында байқапады. Олар су айдындары мен құрлық арасындағы тәулік ішіндегі температура мен қысым айырмашылығынан пайда болады. Күндіз жел теңізден жағалауға (теңіздік бриз), ал түнде жағалаудан теңізге (жағалық бриз) бағытталады. Бриздердің жылдамдығы, әдетте, 3—5 м/с, тропиктерде бұл көрсеткіш әлдеқайда жоғары. Теңіздік бриз құрлықта ауа температурасын төмендетіп, салыстырмалы ылғалдылығын арттырады. Мәселен, [[Үндістан]]дағы Мадраста теңіздік бриз әсерінен ауа температурасы 2—3°С-қа төмендеп, ылғалдылық 10—20%-ға жоғарылайды, ал Батыс Африкада бұл көрсеткіштер тиісінше 10°С пен 40%-ды құрайды.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:География]]<br /> [[Санат:Жергілікті желдер]]<br /> <br /> {{Geo-stub}}<br /> <br /> [[de:Seewind]]</div>

Нұрлан Рахымжанов