https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%B8%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96 2026-04-20T10:00:18Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B8%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96&diff=30323&oldid=prev 2025-04-25T18:08:51Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B8%D1%96%D0%BA%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D1%83%D0%BB%D1%96%D0%B3%D1%96&diff=30322&oldid=prev 2014-05-29T14:23:03Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Биіктік белдеулігі''' , тік белдемдік – [[тау]] биіктігіне байланысты табиғат құбылыстарының белгілі заңдылықпен өзгеруі. [[Биіктік]] артқан сайын күн [[радиация]]сы күшейеді, бірақ ауа температурасы (1 км биіктікте 5 – 6°С-қа) мен қысымы (11 – 15 м биіктікте 1 мм-ге) төмендеп, құрамы өзгереді; белгілі бір биіктікке (жауын-шашынның ең көп түсетін белдеуі) дейін [[ылғалдылық]] көбейе береді де, одан жоғары қайтадан азая бастайды. Климаттық белдеуге байланысты таудағы [[топырақ]], өсімдік, [[жануарлар]], жиналатын судың мөлшері, тіпті [[жер бедері]], яғни бүкіл ландшафт өзгереді. Таудың ең төменгі белдеуінің ландшафтысы сол тау жатқан ендік бағыттағы белдемге сәйкес болады. Мысалы, [[Орта Азия]]дағы таудың етегінде шөлді [[ландшафт]], одан жоғарыда шөбі шүйгін дала, одан әрі орманды белдеу, бұлардан жоғары альпі шалғыны, ең жоғарыда көп жылдық [[қар]] мен [[мұздық]]тың нивальдық белдеуі жатады. Көптеген жергілікті жағдайларға, тау беткейлерінің экспозициясына және желдердің соғуына байланысты Биіктік белдеулігі әр түрлі биіктікке сәйкес келеді. Биіктік белдеулігі [[Қазақстан]] тауларының барлығында дерлік тараған және ол солтүстіктен (Алтайдан) оңтүстікке қарай (Тянь-Шань тауларына дейін) әр түрлі Биіктік белдеулігі құрып отырады. Егер таулық [[орман]] белдеуі [[Алтай]]да 700 – 900 м биіктікте болса, [[Жетісу]] (Жоңғар) Алатауында 900 – 1100 м, [[Іле Алатауы]]нда 1200 м биіктіктен басталады. [[Қазақстан]]да [[Іле]] өзені аңғарынан (400 м) басталып, [[Талғар]] шыңына дейін созылып жатқан [[Іле Алатауы]]ның Биіктік белдеулігінде [[Жер]] бетіндегі табиғат белдеулері түгел кездеседі. 200 км-ге созылған табиғаттың ғажап Биіктік белдеулігі үлгісі Р.И. Аболиннің [[1930]]ж. шыққан «[[Балқаш]] өңірінің шөл даласынан [[Хантәңірі]] қарлы шыңына дейін» атты еңбегінде баяндалған. <br /> &lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;Қазақ Энциклопедиясы&lt;/ref&gt;<br /> == Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан табиғаты]]<br /> [[Санат:Табиғи құбылыстар]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

ArystanbekBot