https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%B0%D2%9B 2026-04-18T07:51:06Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%B0%D2%9B&diff=67467&oldid=prev 2025-04-25T19:05:07Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:05, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%B0%D2%9B&diff=67466&oldid=prev 2014-05-12T15:46:35Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, Бес жүз бес сөз.—Алматы → Бес жүз бес сөз.— Алматы, Рауан, 1994. → Рауан, 1994 жы using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Түсіндірме сөздік]]тегі мағынасы — бақытсыз, сорлы қалпында берілген. '''«— Пәтшағар, бетпақ секеңдемей басылсаңшы,— деп молдекең Гүлсімге зекіп тастады»'''.<br /> <br /> Сөз төркінін жүйесі басқа тіл, дәлірек айтсақ [[парсы тілі]]нен ''«бетбақ»'' сөзі парсының ''«бәдбэхт»'' тұлғасынан туғанын және соңғыны екі сөзден деп қарап, ''«бәд»'' түбірінің мағынасын ''«жаман, нашар»'', ал ''«бәхт»''— біздегі ''«бақыт»'' сөзінің түпкі төркіні екендігін айтады. Дәл осындай деректі [[Бекмұхаметов|Е. Бекмұхаметов]] еңбегінен де кездестіреміз («Қазақ тіліндегі араб-парсы сөздері», [[Алматы]], 1977, 47). Мұның бәрін теріс дей алмаймыз. Өйткені, ертедегі түркі жазба ескерткіштерінде де осы біріккен бұл сөздің алғашқысы (''бәд'') ''«бат», «бад»'' тұлғаларында ұшырасып, ''«жаман»'', ''«нашар»'' мағынасын беретіндігі және екеуі де, (''бат, бад'') парсы тілінен ауысқандығы белгіленген. Осыған арқа сүйеп, оның (''бетпақтың'') түркі тілдеріне, оның ішінде [[қазақ тілі]]не өте ертеде ауысқанын заңды деп ұғып, «сөз төркіні парсы тілі» екендігіне сеніп, әңгімені доғаруға да болар еді.<br /> <br /> Кейбір түркі тілдерінде, әсіресе, [[араб тілі|араб]], парсы тілдерінің әсері жоқтың қасы [[тува тілі|тува]], қала берді [[якут тілі|якут тілдерін]]: де ''«жаман, нашар»'' мағыналарын берерліктей, тұлғасы жағынан ''«бетбақ»'' сөзіне өте ұқсас тұлғалар табылады. Мысалы тува тілінде ''«пат»'' және ''«бак»'' сөзінің екеуі де ''«жаман, нашар»'' мағыналарын бере алса, якут тілінде: ''быдьар'' — жаман ({{lang-ru|скверный}}). Осыларды еске алсақ, тіліміздегі ''«бетбақ»'' сөзінің төркіні түркі тілдерінің өзі деуге де боларлық. Әсіресе, тува тіліндегі ''«пат»'', ''«бак»'' сөздері қосарлана айтылып, кейін келе бірігіп кеткендігін теріске шығару да қиын: ''пат + бак =&gt; петбақ =&gt; бетпақ''. Әрине, сөз төркінін әлі де іздестіре түскен жөн.&lt;ref&gt;Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-қ2459-6&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Бұл негізінен &quot;бетбақтырмау&quot; сөзінен шыққан болуы да мүмкін<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Сөздік]]<br /> [[Санат:Әдебиет]]</div>

ArystanbekBot