https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B5_%28%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%29 2026-04-19T06:38:28Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B5_(%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0)&diff=79193&oldid=prev 2025-04-25T19:15:03Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:15, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%B5_(%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0)&diff=79192&oldid=prev 2012-08-16T18:13:41Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Белдеме''' - [[мал]] денесіндегі арқа (жота) [[омыртқа|омыртқадан]] кейінгі бөлік; малдың жөн арқасының етті, қыртысты сүбелі бөлігі. Дәстүрлі ас-тағам жүйесінде [[кәде|кәделі]] [[сыбаға|сыбағаға]] қосылып, қосымша мүше ретінде сый табақтарға тартылады. Соғым сойғаннан кейін кәделі асқа - бас-сираққа, шекеге шақыру ғұрпы жасалады. Шекеге шақыру, мүшеге шақыру ғұрпын кей өңірлерде омыртқаға шақыру деп те атайды, яғни ірі қара малдың белдемесі кәделі сыбағалы мүше ретінде саналған.<br /> <br /> Дәстүрлі орта «Қара өлеңіндегі» «Қаре нар жүк көтермес, бел кеткен соң» деген жолдар белдеменің малдың жұлын-тұтасы мен омыртқа жігінің ең жуанды бөлігі әрі салмақ пен қысым түсетін тұсы екендігін аңғартады. Осы тұстан құрсақ бөлігі мен белге қарай ақ тамырлар таралады.<br /> <br /> Тышқаншық болған бұзау белдемесінің қалың етінің 4-5 елі төменгі тұсына бізді 3 елі тереңге тік сұғып, талақ ауруына ұшыраған атты осы әдіспен бұл қарама-қарсы, яғни қамшылар жағына жасап емдеген. Tөpт түліктің мінез-құлқы, сүйек қаңқасы, дене мүшелері туралы таным түсінікті балаға ұқтырып, дәстүрлі шаруашылық қыр- сырларын үйреткен. Тәрбиелік мәні бар аңыз-әңгімелерге арқау етіп, өлең, жырға қосқан.<br /> <br /> Омыртқа құрылысының атаулары небір теңеулерге негіз болған. Мысалы, омыртқа алдын немесе шекесін - батырдың маңдайына, шүйдесін - шешеннің таңдайына, иығын - жұмыр жердің жаннатына, қолтығын - [[самұрық құсы|самұрық құстың]] қанатына, қалағын - асқар таудың заңғарына, жұлындық өзегін - өзен судың аңғарына, күрегін - арғымақ аттың азуына, омыртқа қармағын - ұстаның ыңғыруына теңеп, өлеңге қосқан.&lt;ref&gt; Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> {{stub}}<br /> [[Санат:Мәдениет]]<br /> [[Санат:Терминология]]</div>

Polat Alemdar