https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B 2026-04-18T13:22:06Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B&diff=76983&oldid=prev 2025-04-25T19:14:45Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%8B_%D1%81%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%8B&diff=76982&oldid=prev 2017-03-28T11:02:47Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Shona witch doctor (Zimbabwe).jpg|thumb| alt=A.| ''Бақсы сарыны''.|left|180px]]<br /> [[Сурет:Schamane während einer Kamlanie-Zeremonie am Feuer in Kysyl.jpg|thumb| alt=A.| ''Бақсы сарыны''.|150px]]<br /> <br /> '''Бақсы сарыны''' — [[әдет]]-ғұрыптық [[ән]]дердің бір түрі. <br /> <br /> Көне заманнан келе жатқан [[бақсылық]]қа байланысты туып, [[ата-баба]] аруағын қастерлеу, [[Көк тәңір]]ге табыну, болашақты болжау, ауруды [[жын]]-[[пері]]лердің жәрдемімен айықтыру, т.б. байланысты қалыптасқан. <br /> <br /> Оның негізгі сипаты — синкреттілігі. [[Бақсы]] сарынын орындаушы әрі [[ақын]], әрі [[биші]], әрі [[сазгер]]. Ол [[аруақ]]тармен өлең-жыр арқылы тілдесіп, іс-әрекетін би қимылдары арқылы жүзеге асырған. [[Бақсы]] сарыны халық [[поэзия]]сына тән 7 — 8 буындық жыр немесе 11 буындық [[қара өлең]] өлшемінде құрылып, арнайы музыкалық сарынмен орындалған. Ерте кездерде бақсылар асатаяқ, кепшік секілді ұрмалы аспаптарды пайдаланса да, негізгі құралы — құлағына қоңырау, шанағына айна орнатқан қасиетті [[қобыз]]. Бақсы сарыны ұлттық музыка мәдениетінің тарихи негіздерін, стильдік ерекшеліктерін зерттеу үшін аса қажетті, маңызды мұра болып табылады. Оның фольклорлық-этнографиялық үлгілерін әдебиетші-ғалымдар Ә. Қоңыратбаев, М. Ғабдуллин, С. Қасқабасов, т.б. зерттеп, өнер саласында А. Затаевич, Б. Ерзакович, Б. [[Болат Қарақұлов|Қарақұлов]], Т. Бекхожиналар бірқатар үлгілерін жазып алып, нотаға түсірген. Бір-біріне ұқсай бермесе де, сол негізде Бақсы сарынының кейбір стильдік ерекшеліктерін саралауға болады. Олар: музыкалық-әуенді-сөздік құрылымы, октава көлемінен аспайтын шектеулі диапазоны, аралас метрикалық өлшемі және бірде диатоникалық, бірде хроматикалық жүйеге жуық әуендік негізі. Бақсылық үрдістің бірте-бірте жойылуына байланысты бақсы сарыныда сирек құбылысқа айналып, қазірде өмірден өшіп бара жатқан әдет-ғұрыптардың санатына қосылған.&lt;ref&gt;“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> {{Stub: Қазақ әдебиеті}}<br /> <br /> [[Санат:Мәдениет]]</div>

Нұрлан Рахымжанов