https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88 2026-09-08T08:28:24Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88&diff=54039&oldid=prev 2025-04-25T18:56:18Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%8F%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%88&diff=54038&oldid=prev 2014-05-30T14:34:59Z

<p>clean up, replaced: 1998 ж., → 1998 жыл, using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Shortcut1|Грамматика}}<br /> '''Баяндауыш''' деп сөйлемде [[бастауыш]]тың қимылын, ісін, жай-күйін, кім, не екенін білдіріп тұратын [[сөйлем мүшесі|тұрлаулы сөйлем мүшесін]] атаймыз.<br /> <br /> Баяндауыштар көбінесе сөйлемнің соңында тұрады да, ''не істейді? не болды? не етеді? қайтеді? қандай? қанша? кім? не?'' деген сұрауларға жауап береді.<br /> <br /> == Баяндауыш болатын сөз таптары ==<br /> Баяндауыш болатын сөз таптары:<br /> # [[Етістік]]тер мына тұлғаларда айтылып, баяндауыш болады:<br /> #* [[ашық рай]]дағы етістіктер<br /> #*: Мысалы: ''Мен бір аса маңызды жұмыспен келіп '''отырмын'''''.<br /> #* [[бұйрық рай|бұйрық]] және [[қалау рай]]ларындағы етістіктер<br /> #*: Мысалы: ''Ғылым таппай '''мақтанба'''''. ''Кел балалар '''оқылық'''''. ''Ол сағат жетіге шейін '''қайтса игі еді'''.''<br /> #* [[естістік|тұйық етістіктің]] [[атау септік|атау]] түрі мен [[жатыс септік|жатыс]] жалғаулы түрі<br /> #*: Мысалы: ''Дұрыс жазуға үйренудің бір жолы — кітапты көп '''оқу'''.''<br /> #* есімшелер<br /> #*: Мысалы: ''Аяңшыл ат '''арымас'''''<br /> # Есім сөздер ([[зат есім]], [[сын есім]], [[сан есім]]) және [[есімдік]]тер ешқандай жалғаусыз да, [[көптік жалғау|көптік]], [[тәуелдік жалғау|тәуелдік]], [[жіктік жалғау]]лары және жатыс септік жалғауы қосылып та баяндауыш болып келе береді<br /> #: Мысалы: ''Ердің сыншысы — '''елі'''''<br /> # Мезгіл және мекен [[үстеу]]лері (''ілгері, кейін, жоғары, төмен, ертең, кеш, былтыр, күндіз'' т. б.) атау тұлғада, кейбіреулері жатыс септікте тұрып та баяндауыш болып келе береді<br /> #: Мысалы: ''Киноға баруға уақыт тым '''кеш'''''&lt;ref&gt;Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дара және күрделі баяндауыш ==<br /> Дара баяндауыш — жеке бір сөзден болған баяндауыш.<br /> <br /> Күрделі баяндауыш деп екі я одан да көп сөздерден құралып, бір-ақ ұғымды білдіретін баяндауышты атайды.<br /> <br /> Күрделі баяндауыштар келесі жолдармен жасалады:<br /> # Күрделі етістіктен<br /> # Есім сөздер мен көмекші етістіктердің тізбегінен жасалады<br /> # Ілік септіктегі есім сөздер мен көмекші есімдердің тіркесуі арқылы жасалады<br /> # Күрделі сан есімнен болады<br /> # Есім сөздер мен мөлшер, өлшемнің бірлігін білдіретін сөздердің тіркесінен болады<br /> # ''Жоқ, бар, тиіс, жөн, керек, қажет'' сияқты сөздер мен көмекші етістіктер тіркесіп келіп те, күрделі баяндауыш жасайды<br /> # Қалыптасқан тұрақты сөз тізбектерінен (идиомалардан) да жасалады.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> == Әдебиет ==<br /> * [[С. Аманжолов]], Қазақ тілі грамматикасы, 1966 жыл<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақ тілі]]<br /> [[Санат:Синтаксис]]</div>

ArystanbekBot