https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_%28%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80%29_%D1%85%D0%B0%D0%BDБатыр (Баһадүр) хан - Түзету тарихы2026-09-08T01:15:28ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_(%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80)_%D1%85%D0%B0%D0%BD&diff=100670&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-25T14:05:52Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:05, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%80_(%D0%91%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%B4%D2%AF%D1%80)_%D1%85%D0%B0%D0%BD&diff=100669&oldid=prev23:02, 2025 ж. маусымның 7 кезіндегі Dakes123 деген2025-06-07T23:02:49Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Мемлекеттік қайраткер<br />
| түс = Қазақ ханы<br />
| Қазақша есімі = Батыр (Баһадүр) хан<br />
| Шынайы есімі = <br />
| Суреті =<br />
| Сурет ені = <br />
| Атауы =<br />
| Титулы = [[Қазақ хандары|Қазақ ханы]]<br />
| Ту = Flag of the Kazakh Khanate.svg<br />
| Ту2 = <br />
| Басқара бастады = 1652<br />
| Басқаруын аяқтады = 1680<br />
| Ізашары = [[Салқам Жәңгір хан]]<br />
| Ізбасары = [[Тәуке хан]]<br />
| Титулы_2 = <br />
| Ту_2 = <br />
| Ту2_2 = <br />
| Реті_2 = <br />
| Басқара бастады_2 = <br />
| Басқаруын аяқтады_2 = <br />
| Ізашары_2 = <br />
| Ізбасары_2 = <br />
| Титулы_3 = <br />
| Ту_3 = <br />
| Ту2_3 = <br />
| Реті_3 = <br />
| Басқара бастады_3 = <br />
| Басқаруын аяқтады_3 = <br />
| Ізашары_3 = <br />
| Ізбасары_3 = <br />
| Титулы_4 = <br />
| Ту_4 = <br />
| Ту2_4 = <br />
| Реті_4 = <br />
| Басқара бастады_4 = <br />
| Басқаруын аяқтады_4 = <br />
| Ізашары_4 = <br />
| Ізбасары_4 = <br />
| Туған күні =<br />
| Туған жері = [[Қазақ хандығы]]<br />
| Қайтыс болған күні = 1680<br />
| Қайтыс болған жері = [[Қазақ хандығы]]<br />
| Жерленді = <br />
| Діні = [[ислам]]<br />
| Әкесі = белгісіз<br />
| Анасы =<br />
| Жұбайы = <br />
| Балалары = <br />
| Партиясы = <br />
| Білімі = <br />
| Қолтаңбасы = <br />
| Сайты = <br />
| Commons = <br />
| Марапаттары =<br />
}}<br />
'''Батыр (Баһадүр) хан''' (туған жылы белгісіз - 1680) – шамамен 1652-1672/1680 жылдар аралығындағы [[Қазақ хандығы|Қазақ хандығының]] билеушісі. Шығу тегі белгісіз, [[II Жәнібек хан|II]] [[II Жәнібек хан|Жәнібек]] немесе [[Есім хан|Есім ханның]] баласы болуы мүмкін.<ref>''Абусеитова М. Х., Баранова Ю. Г.'' Письменные источники по истории и культуре Казахстана и Центральной Азии в 13-18 веках. — Алматы: Дайк-Пресс, 2001. — С. 375. — 430 с. — <nowiki>ISBN 9965-441-59-6</nowiki>.</ref> Ж. Сәбитов болжамынша Батыр хан Шибанидтер әулетінен шыққан.<ref>Кият А. Сабитов Ж.М. Казахские Шибаниды (XVIII–XIX вв.) в дореволюционных источниках</ref><br />
<br />
== Өмірбаяны ==<br />
Батыр ханның билігі туралы деректер өте аз. Батыр хан туралы алғаш рет – 1735 жылы [[Үфі|Уфіге]] [[Жолбарыс хан|Жолбарыс ханнан]] елші болып келген [[Сарттар|сарт]] [[Нұрмұхаммед Әлиев]] айтқан деректерден мәлімет қалған.<ref>«СКАЗКА» ТАШКЕНТСКОГО САРТА НУРМУХАММЕДА АЛИМОВА О КАЗАХСКИХ ХАНАХ, ГОРОДАХ ТАШКЕНТЕ, ТУРКЕСТАНЕ И О ПРОЧИХ ДОСТОПРИМЕЧАТЕЛЬНОСТЯХ ЭТИХ МЕСТ ОТ 15 МАРТА 1735 Г. » Drevlit.ru - ДревЛит - библиотека древних рукописей</ref><br />
<br />
1652 жылы [[Салқам Жәңгір хан|Жәңгір хан]] жоңғарлармен болған шайқаста қайтыс болғаннан кейін, Батыр қазақтың аға ханы болып сайланса керек. Жәңгірдің балалары – [[Тәуке хан|Тәуке]], Аппақ, Уәли сұлтандар әлі жас болғандықтан, жасы үлкен туыстары тірі кезінде жоғарғы билікке таласа алмады. Кейбір деректерге қарағанда, Батыр хан тұсында [[Тәуке хан|Тәуке]] [[Кіші жүз|Кіші жүздің]] [[Сұлтан|сұлтаны]] болған.<br />
<br />
1654 жылы қазақтар [[Жоңғарлар|жоңғарларға]] қарсы сәтті жорық жасады. Бұл 1643 жылғы [[Орбұлақ шайқасы|Орбұлақ шайқасынан]] кейінгі қазақтардың алғашқы жеңісі еді. Сол шайқастан бері қазақтың екі ханы - [[II Жәнібек хан|ІІ Жәнібек]] пен [[Салқам Жәңгір хан|Жәңгір]] хандар қаза тауып, қазақ хандығы жерлерінің біраз бөлігін жоғалтқан еді. Сүйтіп жоңғарлардың ішкі жанжалын пайдаланып, 1654 жылғы жорық нәтижесінде [[Жетісу]] мен [[Шығыс Қазақстан|Шығыс Қазақстандағы]] аумақтар қайтарылды. Сондай-ақ жоңғарлардың беделді әмірі [[Ондон]] шайқастардың бірінде тұтқынға түсіп, үш жылдан кейін ғана қайтарылды.<ref>''Темиргалиев Р. Т.'' Ак-Орда. История Казахского ханства. — Алматы: Фонд "Аспандау", 2013. — С. 222. — 420 с. — <nowiki>ISBN 978-601-80213-1-2</nowiki>.</ref><br />
<br />
Сол жылдары [[Бұхара хандығы|Бұхарадағы]] [[Ресей империясы|Ресей]] елшісі болған Борис Пазухиннің айтуынша, 1671 жылы қазақтар [[Аштархан әулеті|Аштрахандықтар]] арасындағы, жоғарғы хан [[Абдулазиз хан|Абдулазиз]] бен оның інісі [[Балх]] билеушісі [[Субханкули хан|Субханкули]] арасындағы қақтығыстарға қатысқан. Қазақтар мен [[Қарақалпақтар|қарақалпақтардың]] қолдауына қарамастан, [[Абдулазиз хан|Абдулазиз]] бауырын жеңе алмай, [[Бұхара хандығы]] шағын хандықтар мен әмірліктерге біртіндеп ыдырауын жалғастырды.<br />
<br />
Батыр ханның нақты қайтыс болған күні мен ұрпақтары туралы мәліметтер белгісіз. 1680 жылдан кейін деректерде Батыр ханның аты аталмай, 1672 жылдан бастап жоғарғы хан ретінде [[Тәуке хан]] атала бастайды.<ref>ТАУКЕ • Большая российская энциклопедия - электронная версия. ''old.bigenc.ru''.</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}{{Қазақ хандары}}<br />
<br />
[[Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары]]<br />
[[Санат:Төрелер]]</div>Dakes123