Баршынкент - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-07-12T14:47:28Z

1 түзету

08:51, 2026 ж. ақпанның 25 кезіндегі 1nter pares деген

2026-02-25T08:51:18Z

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:37:28Z

1 түзету

18:53, 2017 ж. қаңтардың 20 кезіндегі А.С.Кизиров деген

2017-01-20T18:53:36Z

Жаңа бет

[[File:Древний Фастов 18.jpg|thumb| alt=A.| ''Баршынкент''.]]
'''Баршынкент''' [[Сырлытам]], [[Қызқала]], [[Қышқала]] – ортағасырлық [[қала]] орны. [[Сырдария]]ның төменгі [[ағыс]]ы маңында, [[Қызылорда]]ның [[оңтүстік-батыс]]ында 25 шақырымдай жерде. Қала орнына өткен [[ғасыр]]да П.И. [[Лерх]], В.А. [[Каллаур]], 1946 жылы С.П. [[Толстов]] бастаған [[Хорезм]] [[археология]]лық-[[этнография]] [[экспедициясы]]на зерттеу жүргізген. Академия. Ә. [[Марғұлан]] Баршынкентті [[Алпамыс батыр]] жырындағы [[Гүлбаршын]]ның есімімен байланыстырады. Баршынкент [[Шыңғыс хан]] шапқыншылығына дейін [[оғыз]]дар мен [[қыпшақтар]]дың арасындағы шекаралық аймақтағы үлкен маңызды стратегиясы бекініс және мәдени-сауда орталығы болған. [[Хорезм]], [[Қыпшақ]], [[Қимақ]] хандықтары әскерлеріне табанды қарсылық көрсеткен. Кейін ұзақ уақыт қаланы ала алмаған [[Жошы хан]] әскерлері [[қамал]]ды қоршаған орға [[өзен]] суын бұрып, қаланы суға бастырып, берілуге мәжбүр еткен. Шапқыншылықтан қираған [[қала]] көп ұзамай қалпына келтіріліп, [[Жошы]] ұлысының [[Сыр бойы]]ндағы орталығына да айналады.
[[Сурет:Баршынкент мазары.jpg|thumb|left|Баршынкент мазары]]
Баршынкентте [[теңге]] соғатын [[сарай]] болғаны да белгілі. Осының бәрі оның [[Алтын Орда]] тұсында да ірі саяси, мәдени және білім ордасы болғандығын көрсетеді. [[13 ғасыр]]дың 2-жартысында [[Сыр]] бойында болған [[Жамал]] [[Қарши]] «Баршынкентте оғыздар мен қыпшақтар аралас тұрады» деп жазады. Баршынкент туралы мәліметтер орта ғасыр тарихшылары мен елшілердің [[қолжазба]]ларында көп кездеседі. Солардың бірі [[Джованни Плано Карпини]]: «Сыр бойының халқы мұсылман тілінде сөйлейді, [[салт-дәстүр]]лері де [[мұсылман]]ша. Осы маңда қираған қамалдар мен қалалардың орындары өте көп. Жақын жерден өтетін өзеннің бойында тұрғаны – [[Жанкент]], [[Баршын]] және [[Арнас]]. Олардан басқа да қалалар бар, бірақ біз олардың аттарын біле алмадық» деп жазады. Қаланың аты [[15 ғасыр]]дан бастап жазба деректерде кездеспейді. Оның күйреуіне не себеп болғаны әлі зерттелмеген. Баршынкент жайлы көптеген ғалымдардың (Д’ [[Оссон]]ның, В. [[Бартольд]]тың, [[Марғұлан]]ның) еңбектерінен оқуға болады.

==Әдебиеттер==
«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
Маргулан А.Х., Из истории городов и строительного искусства средневекового Казахстана, А.-А., 1951.

{{wikify}}

[[Санат:Қазақстан көне қалалары]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

@@ Жол нөмірі 1: / Жол нөмірі 1: @@
 [[File:Древний Фастов 18.jpg|thumb| alt=A.| ''Баршынкент''.]]
-'''Баршынкент''' [[Сырлытам]], [[Қызқала]], [[Қышқала]] – ортағасырлық [[қала]] орны. [[Сырдария]]ның төменгі [[ағыс]]ы маңында, [[Қызылорда]]ның [[оңтүстік-батыс]]ында 25 шақырымдай жерде. Қала орнына өткен [[ғасыр]]да П.И. [[Лерх]], В.А. [[Каллаур]], 1946 жылы С.П. [[Толстов]] бастаған [[Хорезм]] [[археология]]лық-[[этнография]] [[экспедициясы]]на зерттеу жүргізген. Академия. Ә. [[Марғұлан]] Баршынкентті [[Алпамыс батыр]] жырындағы [[Гүлбаршын]]ның есімімен байланыстырады. Баршынкент [[Шыңғыс хан]] шапқыншылығына дейін [[оғыз]]дар мен [[қыпшақтар]]дың арасындағы шекаралық аймақтағы үлкен маңызды стратегиясы бекініс және мәдени-сауда орталығы болған. [[Хорезм]], [[Қыпшақ]], [[Қимақ]] хандықтары әскерлеріне табанды қарсылық көрсеткен. Кейін ұзақ уақыт қаланы ала алмаған [[Жошы хан]] әскерлері [[қамал]]ды қоршаған орға [[өзен]] суын бұрып, қаланы суға бастырып, берілуге мәжбүр еткен. Шапқыншылықтан қираған [[қала]] көп ұзамай қалпына келтіріліп, [[Жошы]] ұлысының [[Сыр бойы]]ндағы орталығына да айналады.
+'''Баршынкент''' [[Сырлытам]], [[Қызқала]], [[Қышқала]] — ортағасырлық [[қала]] орны. [[Сырдария]]ның төменгі [[ағыс]]ы маңында, [[Қызылорда]]ның [[оңтүстік-батыс]]ында 25 шақырымдай жерде. Қала орнына өткен [[ғасыр]]да П.И. [[Лерх]], В.А. [[Каллаур]], 1946 жылы С.П. [[Толстов]] бастаған [[Хорезм]] [[археология]]лық-[[этнография]] [[экспедициясы]]на зерттеу жүргізген. Академия. Ә. [[Марғұлан]] Баршынкентті [[Алпамыс батыр]] жырындағы [[Гүлбаршын]]ның есімімен байланыстырады. Баршынкент [[Шыңғыс хан]] шапқыншылығына дейін [[оғыз]]дар мен [[қыпшақтар]]дың арасындағы шекаралық аймақтағы үлкен маңызды стратегиясы бекініс және мәдени-сауда орталығы болған. [[Хорезм]], [[Қыпшақ]], [[Қимақ]] хандықтары әскерлеріне табанды қарсылық көрсеткен. Кейін ұзақ уақыт қаланы ала алмаған [[Жошы хан]] әскерлері [[қамал]]ды қоршаған орға [[өзен]] суын бұрып, қаланы суға бастырып, берілуге мәжбүр еткен. Шапқыншылықтан қираған [[қала]] көп ұзамай қалпына келтіріліп, [[Жошы]] ұлысының [[Сыр бойы]]ндағы орталығына да айналады.
 [[Сурет:Баршынкент мазары.jpg|thumb|left|Баршынкент мазары]]
-Баршынкентте [[теңге]] соғатын [[сарай]] болғаны да белгілі. Осының бәрі оның [[Алтын Орда]] тұсында да ірі саяси, мәдени және білім ордасы болғандығын көрсетеді. [[13 ғасыр]]дың 2-жартысында [[Сыр]] бойында болған [[Жамал]] [[Қарши]] «Баршынкентте оғыздар мен қыпшақтар аралас тұрады» деп жазады. Баршынкент туралы мәліметтер орта ғасыр тарихшылары мен елшілердің [[қолжазба]]ларында көп кездеседі. Солардың бірі [[Джованни Плано Карпини]]: «Сыр бойының халқы мұсылман тілінде сөйлейді, [[салт-дәстүр]]лері де [[мұсылман]]ша. Осы маңда қираған қамалдар мен қалалардың орындары өте көп. Жақын жерден өтетін өзеннің бойында тұрғаны – [[Жанкент]], [[Баршын]] және [[Арнас]]. Олардан басқа да қалалар бар, бірақ біз олардың аттарын біле алмадық» деп жазады. Қаланың аты [[15 ғасыр]]дан бастап жазба деректерде кездеспейді. Оның күйреуіне не себеп болғаны әлі зерттелмеген. Баршынкент жайлы көптеген ғалымдардың (Д’ [[Оссон]]ның, В. [[Бартольд]]тың, [[Марғұлан]]ның) еңбектерінен оқуға болады.
+Баршынкентте [[теңге]] соғатын [[сарай]] болғаны да белгілі. Осының бәрі оның [[Алтын Орда]] тұсында да ірі саяси, мәдени және білім ордасы болғандығын көрсетеді. [[13 ғасыр]]дың 2-жартысында [[Сыр]] бойында болған [[Жамал Қарши]] «Баршынкентте оғыздар мен қыпшақтар аралас тұрады» деп жазады. Баршынкент туралы мәліметтер орта ғасыр тарихшылары мен елшілердің [[қолжазба]]ларында көп кездеседі. Солардың бірі [[Джованни Плано Карпини]]: «Сыр бойының халқы мұсылман тілінде сөйлейді, [[салт-дәстүр]]лері де [[мұсылман]]ша. Осы маңда қираған қамалдар мен қалалардың орындары өте көп. Жақын жерден өтетін өзеннің бойында тұрғаны – [[Жанкент (көне қала орны)|Жанкент]], [[Баршын]] және [[Арнас]]. Олардан басқа да қалалар бар, бірақ біз олардың аттарын біле алмадық» деп жазады. Қаланың аты [[15 ғасыр]]дан бастап жазба деректерде кездеспейді. Оның күйреуіне не себеп болғаны әлі зерттелмеген. Баршынкент жайлы көптеген ғалымдардың (Д’ [[Оссон]]ның, В. [[Бартольд]]тың, [[Марғұлан]]ның) еңбектерінен оқуға болады.
-==Әдебиеттер==
+== Әдебиет ==
-«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
+* «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл, ISBN 5-89800-123-9, II том
-Маргулан А.Х., Из истории городов и строительного искусства средневекового Казахстана, А.-А., 1951.
+* Маргулан А.Х., Из истории городов и строительного искусства средневекового Казахстана, А.-А., 1951.
 {{wikify}}
 [[Санат:Қазақстан көне қалалары]]

← Ескі түзетулер	19:37, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)