https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0Барда - Түзету тарихы2026-09-08T01:32:07ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0&diff=114088&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-26T06:25:35Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%B0&diff=114087&oldid=prev13:36, 2025 ж. желтоқсанның 22 кезіндегі Мағыпар деген2025-12-22T13:36:35Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Елді мекен<br />
|статусы = қала<br />
|қазақша атауы = Барда<br />
|шынайы атауы = {{lang-az|Bərdə}}<br />
|сурет = Barda TowerMausoleum 004 6772.jpg<br />
|сурет атауы = <br />
|жағдайы = <br />
|ел = Әзербайжан<br />
|елтаңба = <br />
|ту = <br />
|елтаңба сипаттамасы = <br />
|ту сипаттамасы = <br />
|елтаңба ені = <br />
|ту ені = <br />
|lat_dir = N|lat_deg =40 |lat_min =22 |lat_sec =59 <br />
|lon_dir =E |lon_deg =47 |lon_min =07 |lon_sec =07 <br />
|CoordAddon = <br />
|CoordScale = <br />
|аймақ түрі = Аудан<br />
|аймағы = Барда ауданы<br />
|кестедегі аймақ = <br />
|аудан түрі = <br />
|ауданы = <br />
|кестедегі аудан = <br />
|қауым округі түрі = <br />
|қауым округі = <br />
|кестедегі қауым округі = <br />
|қауым түрі = <br />
|қауым = <br />
|кестедегі қауым = <br />
|ішкі бөлінісі = <br />
|басшының түрi = <br />
|басшысы = <br />
|құрылған уақыты = <br />
|алғашқы дерек = <br />
|бұрынғы атаулары = <br />
|статус алуы = <br />
|жер аумағы = <br />
|биiктiктiң түрi = <br />
|орталығының биiктігі = 76 ± 1<br />
|климаты = <br />
|ресми тілі = <br />
|тұрғыны = 39 300<br />
|санақ жылы = 2025<br />
|тығыздығы = <br />
|шоғырлануы = <br />
|ұлттық құрамы = <br />
|конфессионалдық құрамы = <br />
|этнохороним = <br />
|уақыт белдеуі = +4:00<br />
|DST = <br />
|телефон коды = +994 20 20<br />
|пошта индексі = <br />
|пошта индекстері = <br />
|автомобиль коды = <br />
|идентификатор түрі = <br />
|сандық идентификаторы = <br />
|ортаққордағы санаты = <br />
|сайты = <br />
|сайт тілі = <br />
}}<br />
<br />
'''Барда''' ({{lang-az|Bərdə}}) — [[Әзербайжан]]дағы қала, [[Барда ауданы]]ның орталығы.<br />
2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Барда халқының саны 39 300 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://bdex.ru/naselenie/azerbaijan/barda/?ysclid=mjgzkz2moa320739057|title=Население Барды (Азербайджан)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-12-22 |lang=}}</ref><br />
<br />
== Географиялық сипаттамасы ==<br />
Барда қаласы Қарабақ жазығында, Бакуден 260 км қашықтықта, Кураның саласы Тертер өзенінде орналасқан.<br />
<br />
== Тарихы ==<br />
Әртүрлі тарихшылардың айтуынша, Барданың негізі 5 ғасырдағы Кавказ Албаниясының билеушісі Александр Македонскийдің және Сасанид көсемі I Губадтың (5-6 ғасырлар) дәуіріне жатады. Қоныс бастапқыда Перозопат, кейінірек Портав деп аталып, кейіннен Бардаға айналды. Қаланың орны бірнеше керуен жолдарының қиылысы болғандықтан, жақсы таңдалған. Саудагерлер мен қолөнершілердің бай және нығайтылған қаласы Портав 7 ғасырға қарай Кавказ Албаниясындағы ең көп қоныстанған қалалардың біріне, астанасына және католикостың орталығына айналды. Ол Византия, Парсы, арабтар және хазарлардың бақылауына өтті.<br />
667 жылы Кавказ Албаниясының билеушісі Джаваншир Араб халифатының билігін мойындауға мәжбүр болды, ал 705 жылы Портав арабтардың қолына өтті. Халықтың исламдануы басталды. 944 жылы қаланы орыс әскерлері басып алды, олар қаланың барлығын дерлік қырып-жойды және обадан қорқып, Барданы тастап кетті. Моңғол-татарлар 13 және 14 ғасырларда қалаға айтарлықтай зиян келтірді. Бір кездері гүлденген қала күл мен қирандылардан бірнеше рет қайта көтерілді, бірақ 1736 жылы иран шахы Надер Барданы қиратты.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/2299-Barda.html|title=Азия. Азербайджан|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-12-22 |lang=}}</ref><br />
<br />
1813 жылы Әзербайжан Ресейдің құрамына кіргенде, Барда екі жүз тұрғыны бар ауыл болды.<br />
<br />
== Экономикасы және инфрақұрылымы ==<br />
Ауыл шаруашылығы бұл аймақтағы негізгі қызмет түрі болып табылады. Жергілікті экономика мақта, жібек, құс еті және сүт өнімдерін өндіру мен өңдеуге негізделген.<br />
<br />
== Көрнекі орындары ==<br />
Жиі жер сілкіністеріне қарамастан, Бардада бірқатар ортағасырлық сәулет құрылыстары сақталған:<br />
*1322 жылы салынған Ахмед Зочейбанидің мұнара кесенесі (Ахмед ибн Айюб әл-Хафиз Нахчивани жобалаған), екі бай безендірілген порталы және қарапайым және глазурленген кірпіштен жасалған өрнекті қаптамасы бар;<br />
*XIV ғасырдағы екінші кесененің қалдықтары (Ахсадан-Баба деп аталады);<br />
*Төрт мұнарасы бар Имамзаде кесенесі-мешіті, XVII-XIX ғасырлар;<br />
*Угурбейли мешіті.<ref>{{citeweb|url=https://www.webturizm.ru/country/azerbaijan-inf/barda-reg/|title=Барда|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-12-22 |lang=}}</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
{{Әзербайжан қалалары}}<br />
[[Санат:Әзербайжан қалалары]]</div>Мағыпар