Moderator: 1 түзету

2026-06-25T14:03:36Z

1 түзету

Орел Карл: /* Жоғары білім мекемелері */

2025-12-10T08:44:40Z

‎Жоғары білім мекемелері

Жаңа бет

{{Елді мекен
|статусы = Қала
|қазақша атауы = Балқанабат
|шынайы атауы = {{lang-tk|Balkanabat}}
|сурет = Balkanabat (35672063011).jpg
|сурет атауы =
|жағдайы =
|ел = Түрікменстан
|елтаңба =
|ту =
|елтаңба сипаттамасы =
|ту сипаттамасы =
|елтаңба ені =
|ту ені =
|lat_dir = N|lat_deg = 39|lat_min = 30|lat_sec = 43
|lon_dir = E|lon_deg = 54|lon_min = 21|lon_sec = 54
|CoordAddon =
|CoordScale =
|аймақ түрі = Түрікменстанның әкімшілік бөлінісі{{!}}Уәлаят
|аймағы = Балқан уәлаяты{{!}}Балқан
|кестедегі аймақ =
|аудан түрі =
|ауданы =
|кестедегі аудан =
|қауым округі түрі =
|қауым округі =
|кестедегі қауым округі =
|қауым түрі =
|қауым =
|кестедегі қауым =
|ішкі бөлінісі =
|басшының түрi = Хәкім
|басшысы = Ашыров Әмин Егенмұратұлы
|құрылған уақыты = 1933
|алғашқы дерек =
|бұрынғы атаулары = 1936 дейін — ''Нефтедақ''<br />1999 дейін — ''Небітдақ''
|статус алуы = 1946
|жер аумағы =
|биiктiктiң түрi =
|орталығының биiктігі = 17
|климаты = Құрғақ және жартылай құрғақ
|ресми тілі =
|тұрғыны = 120 800
|санақ жылы = 2011
|тығыздығы =
|шоғырлануы =
|ұлттық құрамы = [[түрікмендер]], [[әзербайжандар]], [[орыстар]], [[түріктер]], [[армяндар]]
|конфессионалдық құрамы =
|этнохороним =
|уақыт белдеуі =
|DST =
|телефон коды = +(993 222)
|пошта индексі = 745100
|пошта индекстері =
|автомобиль коды = BN
|идентификатор түрі =
|сандық идентификаторы =
|ортаққордағы санаты = Balkanabat
|сайты =
|сайт тілі =
}}
'''Балқанабат''' ({{lang-tk|Balkanabat}}) — [[Түрікменстан]]дағы қала, [[Балқан уәлаяты]]ның әкімшілік орталығы.

Қалада [[табиғи газ]] бен [[мұнай]] өндіріледі.

== Географиясы ==
Балқанабат Түрікменстанның батысында [[Үлкен Балқан]] жотасының оңтүстік етегінде (Үлкен Балқанның ең биік шыңы Арлан тауының биіктігі 1880 м дейін жетеді) [[Ашхабад]]тан солтүстік-батысқа қарай 400 км және [[Түрікменбашы]] портынан оңтүстік-шығысқа қарай 130 км жерде орналасқан.

== Тарихы ==
Елді мекен 1933 жылы 13-Транскаспий темір жолының бойында мұнай кен орнын игеруге байланысты құрылған. Түркіменстан КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1946 жылғы 20 желтоқсандағы Жарлығымен Ашхабад облысындағы Небітдақ кенті облыстық бағыныстағы қала болып өзгертілді (сол уақытта Небітдақ ауданы таратылып, оның аумағы Небітдақ қалалық кеңесіне қосылды). Бастапқы атауы Нефтедақ, кейінірек — Небітдақ («мұнайлы тау» — деп аударылады). КСРО ыдырап, Түркіменстан тәуелсіздігін жариялағаннан кейін Небітдақ Балқан уәлаятының орталығына айналды. 1999 жылдан бастап — жергілікті оронимнің қазіргі атауы.

2000 жылдары қала көшелерін абаттандыру жұмыстары жүргізілуде, ірі тұрғын үй нысандарының, жайғасымы жақсартылған пәтерлердің құрылысы жүргізілуде. Жаппай тұрғын үй құрылысы жалғасуда. Қалада Мемлекеттік драма театрының, Уәлаят тарихи-өлкетану мұражайының, диагностикалық орталықтың, неке сарайының, вокзал ғимаратының, облыстық кітапхананың, 10 мың орындық стадионның, көп бейінді базардың<ref>{{cite web |author = |url = http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/40144.html |title = Түрікменстан президенті елдің батысындағы бірқатар нысандардың ашылуына қатысты |lang = ru |website = www.turkmenistan.ru |date = |accessdate = 2020-06-02 |deadlink = no |archive-date = 2020-12-02 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201202224823/http://www.turkmenistan.ru/ru/articles/40144.html }}</ref> және басқа да әлеуметтік-мәдени нысандардың ғимараттары<ref>{{cite web |author = |url = http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1791 |title = Балқанабат шекарасын кеңейтуде |lang = |website = www.turkmenistan.gov.tm |date = |accessdate = 2020-06-02 |deadlink = yes |archive-date = 2019-02-09 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190209124530/http://www.turkmenistan.gov.tm/?id=1791 }}</ref> салынды.

== Тұрғындары ==
{|class="wikitable" border="2" cellpadding="4" cellspacing="0"
|-bgcolor="#eeeeff"
! '''Жыл''' !! 1959 !! 1974 !! 1999 !! 2006 !! 2011
|-bgcolor="#f7f9ff"
|align=center |'''Мың тұрғын'''
|align="right" | 33
|align="right" | 61
|align="right" | 108
|align="right" | 113
|align="right" | 120
|}

== Спорт ==
Балқанабат қаласында 2 футбол командасы бар:
#Небітші ФК
#Қара Алтын ФК

Сондай-ақ қалада балалар мен жасөспірімдер спорттың әртүрлі түрлерімен айналысатын бірнеше спорт мектептері бар.

== Білім беру ==
Балқанабадта 2 жоғары оқу орны, 5 орта кәсіби білім және 24 орта мектеп бар.

=== Жоғары білім мекемелері ===
#Жақсыкелді Какаев атындағы Халықаралық мұнай және газ университеті (Балқанабат қаласындағы филиалы)
#Түрікмен мұнай және газ ғылыми-зерттеу және жобалау институты.

=== Кәсіптік орта білім беру ===
#Небітгаз кәсіптік орта білім беру
#Медицина кәсіптік орта білім беру
#Музыка кәсіптік орта білім беру
#Көркемөнер кәсіптік орта білім беру

== Мектептері ==
# Орыс бөлімді №1 мектеп.
# Мақтұмқұлы Фраги атындағы №2 мектеп.
# Шет тілдеріне мамандандырылған №3 мектеп.
# №4 мектеп Жебелде орналасқан.
# №5 мектеп (бұрынғы қазақ мектебі).
# №6 мектеп
# №7 мектеп
# №8 мектеп
# №9 мектеп
# №10 мектеп
# Орыс бөлімді №11 мектеп
# Орыс бөлімді №12 мектеп
# Ханқұлы Текебаев атындағы №13 мектеп.
# №14 мектеп
# Орыс бөлімді №15 мектеп
# №16 мектеп
# №17 мектеп
# №18 мектеп
# №19 мектеп
# №20 мектеп
# Жаратылыстану ғылымдарына мамандандырылған №21 мектеп
# Физика-математика ғылымдарына маманданған №22 мектеп (бұрынғы түрікмен-түрік мектебі).
# №23 мектеп
# №24 мектеп

== Көрікті жерлері ==
* Ұлы Сапармұрат Түрікменбашы атындағы ұлттық драма театры.
* Балқан уәлаятының мемлекеттік кітапханасы.
* Балқан уәлаятының мұражайы және өлкетануы.
* Балқанабат стадионы.
* Мақтұмқұлы Фраги ескерткіші.
* Балқанабат қаласының хәкімдік алаңы.
* Қалалық саябақ.
* Ту тұғыры – Түрікменстанның мемлекеттік туы.
* Ұлы Сапармұрат Түрікменбашы ескерткіші.
* Мәңгілік алау – Атамұрат Ниязов ескерткіші.
* Балқанабат қаласының белгісі — Түйе немесе ізашарлар.
* Денсаулық жолы.
* Әулие Марияның туған күні шіркеуі (1990 жыл).
* «Ізашарлар» архитектуралық-мемориалдық ансамблі
* Жотаның етегіндегі денсаулық жолы
* Қала маңында «Кин-дза-дза» фильмінің түсірілімі өткен (1985 ж.).

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Түрікменстан қалалары}}
[[Санат:Түрікменстан қалалары]]

← Ескі түзетулер	14:03, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Балқанабат - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Орел Карл: /* Жоғары білім мекемелері */