https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%83 2026-04-18T14:54:06Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%83&diff=39105&oldid=prev 2025-04-25T18:14:49Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%83&diff=39104&oldid=prev 2014-05-09T17:01:33Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Goering-corpse.jpg|thumb|[[Бальзамдалған адам денесі]]]]<br /> '''Бальзамдау''' — [[мәйіт]]ті ұзақ сақтау үшін шірітпейтін заттармен өңдеу. Бальзамдау үшін шіріткіш [[микроорганизм]]дерді жоятын және тіндердегі ферменттердің әрекетін тоқтататын заттар қолданылады. Мәйіт ғылыми және [[сот медицинасы]] үшін, қаза болған адамның денесін зарарсыздандыру, алыс жерге тасымалдау немесе ұзақ сақтау үшін бальзамдалады. Алғаш бальзамдауды ертедегі мысырлықтар қолданған. Олар өздерінің діни көзқарастарына байланысты өлген адамды жерлемейтін болған. Бірақ олардың бальзамдау тәсілдері туралы деректер бізге толық жетпеген. Грек ғалымы [[Геродот]] [[Египет]]тегі бальзамдау тәсілдерін сипаттаған: өлген адамның миы темір ілгекпен [[мұрын]] қуысы арқылы шығарылып, [[бас]] сауытына еріген [[шайыр]] құйылған; [[ішек-қарын]] алып тасталып, іш қуысы [[пальма]] арағымен жуылған; [[камедь]] желімі сіңген дәкемен оралған денені кептірген. [[Еуропа]]да 16—17 ғасырларда бальзамдау үшін тұз, алоэ, ашудас, терпентин, иісті шайырлар қоспасы, ал 18 ғасырда шарап спирті қолданылды. 19 ғасырда химия ғылымының дамуына байланысты бальзамдау үшін [[алмас]], [[Күшәла|күшәлә]], [[Ашудастар|ашудас]], [[Эфир майлары|эфир]], хлорлы [[мырыш]], [[хлороформ]], [[глицерин]], [[креозот]], [[камфора]], [[тимол]] қоспалары қолданыла бастады. Әсіресе, 1859 жылы [[.М.Бутлеров]] ашқан формальдегидтің мәні зор болды. Формальдегидтің судағы ерітіндісі (формалин) тіндерді қатайтып, микроорганизмдерді өлтіретін, ондағы ферменттердің әрекетін тоқтататын өте арзан зат болып шықты. Мәйіт кейпін өзгертпей, ұзақ уақыт сақтау үшін формалин, спирт, глицерин және сірке қышқыл калийдің судағы ерітіндісі қолданылады. Мәйітті алыс жерге апару, уақытша сақтау және зарарсыздандыру үшін 6—7 л 10—20%-тік формалин ерітіндісін шприцпен қолқаға, күре тамырларға жібереді. Кейде мәйітті бальзамдық сұйық құйылған ваннада да сақтайды.<br /> &lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;''[[Қазақ Энциклопедиясы]]''&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Медицина]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

ArystanbekBot