https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD 2026-04-18T17:57:00Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD&diff=74601&oldid=prev 2025-04-25T19:08:37Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D1%80%D2%93%D0%B0%D0%BD&diff=74600&oldid=prev 2016-05-16T05:00:08Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Taxobox<br /> |name = Балдырған<br /> |image = Cow Parsnip.jpg<br /> |image_caption = ''Heracleum maximum''<br /> |regnum = [[Өсімдіктер]]<br /> |divisio = [[Гүлді өсімдіктер]]<br /> |classis = [[Қос жарнақтылар]]<br /> |unranked_ordo = [[Asterids]]<br /> |ordo = [[Шатыргүлділер|Apiales]]<br /> |familia = [[Шатыршагүлділер тұқымдасы|Apiaceae]]<br /> |subfamilia = [[Apioideae]]<br /> |tribus = [[Tordylieae]]<br /> |subtribus = [[Tordyliinae]]<br /> |genus = '''''Heracleum'''''<br /> |genus_authority = [[Карл Линней]] <br /> |subdivision_ranks = түрлері<br /> |subdivision = 60 түрі белгілі<br /> |}}<br /> '''1)Балдырған''' ({{lang-la|Heracleum}}) – [[Шатыршагүлділер тұқымдасы|шатыршагүлділер]] тұқымдасына жататын екі немесе [[Көп жылдық өсімдіктер|көп жылдық шөптесін]] [[өсімдік]]тер. <br /> <br /> <br /> [[Қазақстан]]да [[тілік балдырған]] (H. dіssectum) және [[Сібір балдырғаны]] (H. sіbіrіcum) деген түрлері бар. Олар [[Алтай]]да, [[Тарбағатай]]да, [[Жетісу]] (Жоңғар), [[Іле]] Алатауларында, [[Кетпен]] жотасында, сондай-ақ, [[Ақтөбе]], [[Батыс]] [[Қазақстан]], [[Қостанай облысы]]ндағы ылғалды шалғындарда өседі. Биіктігі 2 м-дей. Жұмыр сабағының сырты қырлы, іші қуыс болады. Үш құлақты [[жапырақ]]тары қауырсын тәрізді тілімденген. Гүлдері ақ, сары түсті, күрделі шатырша [[гүлшоғыр]]ына топталған. Шілде айында гүлдеп, тамызда жеміс береді. [[Жеміс]]і — сыртын түк басқан, ұзынша келген тұқымша. Балдырған — мол өнімді, қоректік заттарға бай, мал азықтық [[Өсімдіктер|өсімдік]], құрамында протеин (14 — 20%), клетчатка (11 — 14%), май (3 — 5%) және [[каротин]] (330 — 350 мг/кг) көп. Балаусасында [[қант]] көп (20 — 30%-тей) болғандықтан, таза күйінде немесе шала сүрленетін өсімдіктермен қосып, сапалы сүрлем дайындалады. Сабағы, жас өркендері тағамға пайдаланылады. [[Тамыр]]ы мен [[жапырақ|жапырағын]] [[медицина]]да, ал жемісінен алынатын [[эфир]] майы [[парфюмерия]] өнеркәсібінде қолданылады.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Stub: Қазақ мәдениеті}}<br /> <br /> [[Санат:Шатыршагүлділер]]<br /> [[Санат:Өнер]]</div>

Нұрлан Рахымжанов