https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BDБалакен - Түзету тарихы2026-09-08T01:37:05ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BD&diff=114086&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-26T06:25:35Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%BD&diff=114085&oldid=prev1nter pares: /* Галерея */2026-02-18T18:10:46Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Галерея</span></span></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Елді мекен<br />
|статусы = қала<br />
|қазақша атауы = Балакен<br />
|шынайы атауы = {{lang-az|Balakən}}<br />
|сурет = Balakan city.jpg<br />
|сурет атауы = <br />
|жағдайы = <br />
|ел = Әзербайжан<br />
|елтаңба = <br />
|ту = <br />
|елтаңба сипаттамасы = <br />
|ту сипаттамасы = <br />
|елтаңба ені = <br />
|ту ені = <br />
|lat_dir = N|lat_deg =41 |lat_min =43 |lat_sec =24 <br />
|lon_dir =E |lon_deg =46 |lon_min =23 |lon_sec =31 <br />
|CoordAddon = <br />
|CoordScale = <br />
|аймақ түрі = Аудан<br />
|аймағы = Балакен ауданы<br />
|кестедегі аймақ = <br />
|аудан түрі = <br />
|ауданы = <br />
|кестедегі аудан = <br />
|қауым округі түрі = <br />
|қауым округі = <br />
|кестедегі қауым округі = <br />
|қауым түрі = <br />
|қауым = <br />
|кестедегі қауым = <br />
|ішкі бөлінісі = <br />
|басшының түрi = <br />
|басшысы = <br />
|құрылған уақыты = <br />
|алғашқы дерек = <br />
|бұрынғы атаулары = <br />
|статус алуы = 1968<br />
|жер аумағы = <br />
|биiктiктiң түрi = <br />
|орталығының биiктігі = 378 ± 1<br />
|климаты = <br />
|ресми тілі = <br />
|тұрғыны = 14 800<br />
|санақ жылы = 2025<br />
|тығыздығы = <br />
|шоғырлануы = <br />
|ұлттық құрамы = <br />
|конфессионалдық құрамы = <br />
|этнохороним = <br />
|уақыт белдеуі = +4:00<br />
|DST = <br />
|телефон коды = <br />
|пошта индексі = +994 2429<br />
|пошта индекстері = <br />
|автомобиль коды = <br />
|идентификатор түрі = <br />
|сандық идентификаторы = <br />
|ортаққордағы санаты = <br />
|сайты = <br />
|сайт тілі = <br />
}}<br />
<br />
'''Балакен''' ({{lang-az|Balakən}}) — [[Әзербайжан]]дағы қала. [[Балакен ауданы]]ның әкімшілік орталығы болып табылады. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Балакен халқының саны 14 800 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://bdex.ru/naselenie/azerbaijan/belaken/?ysclid=mjfddav89710767604|title=Население Белакена (Азербайджан)|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-12-21 |lang=}}</ref><br />
<br />
==Этимологиясы==<br />
«Белокан» «төбедегі бұлақ» деп аударылады (түркі тіліндегі «бел» (төбе) және «кан» (көзі, бұлағы) сөздерінен тұрады).<br /><br />
Басқа бір нұсқа бойынша, XVIII ғасырдағы жергілікті шежіреде жазылғандай, байырғы авар халқы қаланы «Билкан» немесе «Биликан» деп атаған. Болжам бойынша, топоним авар тіліндегі «годекан» – «алаң, кездесу орны» сөзінен шыққан (авар тілінің оңтүстік диалектілерінде «гудей» – «әңгіме» және «кИан» – «орын»).<br /><br />
Ауылдың атауы Гилан тектес «Бел» тайпасымен «-кан» жұрнағымен байланысты деген пікірлер бар.<br /><br />
Сондай-ақ, бұл «бай» және «лег» тайпалық атауларының бірігуі, яғни «Лақ бектерінің мекендейтін жері» деп санайтындар да бар.<ref>{{citeweb|url=https://dzen.ru/a/YXSMADTXZj3Fpg2I?ysclid=mjfddehwph97775262|title=Самый северный город Азербайджана. Балакен.|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-12-21 |lang=}}</ref><br />
<br />
== Географиялық сипаттамасы ==<br />
Ол Үлкен Кавказ тауларының оңтүстік етегіндегі жазықта орналасқан. Белоканчай өзені қала арқылы ағып өтеді. Қала астанадан 393 шақырым жерде, Баку-Лагодехи тас жолында орналасқан.<br />
<br />
== Тарихы ==<br />
Балакан — 12 ғасырдан бері белгілі ежелгі қала. Орта ғасырларда қала орналасқан аймақ грузин иеліктерінің бөлігі болған. Кейінірек Дағыстаннан келген аварлар және басқа халықтар осында қоныс аударған. Олар Белоканы (Балаканның тарихи атауы) қамтитын Джуро-Белокан еркін қауымдастықтар одағын құрды.<br />
<br />
1830 жылы қала мен аймақ Ресей империясына қосылды. 1859 жылы Белоканы 1917 жылғы революцияға дейін өмір сүрген Закатала округіндегі ауданның орталығына айналды. 20 ғасырдың басында елді мекенде тек грузиндер мен дағыстандықтар (лезгиндер мен аварлар) тұрды. 1920 жылдарға қарай әзірбайжандар көпшілікті құрады.<br />
<br />
Балакен 1930 жылы аудан орталығына айналды, 1968 жылы 10 шілдеде оған қала мәртебесі берілді.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16738-Balaken.html|title=Азия. Азербайджан|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2025-12-21 |lang=}}</ref><br />
<br />
== Экономикасы және инфрақұрылымы ==<br />
Балакеннің экономикасы ішінара ауыл шаруашылығына, ішінара туризмге негізделген, кейбір басқа да салалары бар. Консерві зауыты, мал өңдеу зауыты, «Qubek» лимонад зауыты және темір-бетон зауыты жұмыс істейді.<br />
<br />
== Көрнекі орындары ==<br />
Қаладағы басты тарихи ескерткіші — XIX ғасырдың екінші жартысында салынған 45 метрлік мұнарасы бар мешіт.<br /><br />
Ауданда жиналған археологиялық олжалар, этнографиялық материалдар және басқа да қызықты артефактілер жергілікті тарих мұражайында сақталған.<br /><br />
Тәуелсіздік жылдарында Балакенде Гейдар Әлиев атындағы үлкен мәдени және демалыс саябағы құрылды. Оның ерекшелігі — аспалы жолдың болуы. Қаланың мақтанышы жаңа нысан — Олимпиадалық спорт кешені.<br />
<br />
== Галерея ==<br />
<gallery mode="packed"><br />
Балакенская районная центральная больница Июль 2010.jpg|Балакен аудандық орталық ауруханасы<br />
Балакенский олимпийский спортивный комплекс Июль 2010.jpg|Балакен Олимпиадалық спорт кешені<br />
Park in Balaken.jpg|Орталық парк<br />
Balakən Mədəniyyət Mərkəzi 2013.jpg|Мәдениет үйі<br />
Balakan city 1.jpg|Қала орталығы<br />
</gallery><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
{{Әзербайжан қалалары}}<br />
[[Санат:Әзербайжан қалалары]]</div>1nter pares