Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:36:53Z

1 түзету

Arystanbek: Begalykyzy Dilyara (т) өңдемелерінен Kasymov соңғы нұсқасына қайтарды

2016-11-21T15:52:12Z

Begalykyzy Dilyara (т) өңдемелерінен Kasymov соңғы нұсқасына қайтарды

Жаңа бет

'''Байғозы Наймантайұлы'''<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> (''1705 — 1803, [[Қарағанды облысы]] [[Шет ауданы]] [[Көктіңкөлі (ауыл)|Көктіңкөлі ауылы]])'' — [[батыр]]. [[Ру]]ы — тарақты. Әкесі Наймантай батыр Сүтемгенұлы [[Тәуке хан]]ның бас батырларының бірі болған (бейіті [[Қожа Ахмет Иасауи]] кесенесінің іргесіндегі қорымда). Әкелі-балалы батырлар есімі [[жоңғар шапқыншылығы]]на қарсы азаттық күресінде қатар шыққан. Байғозы Наймантайұлы [[жоңғар]]лармен арада болған [[Қарасире]], [[Аңырақай (тау)|Аңырақай]], [[Хан тауы]], [[Қызылтау]], [[Ыстықкөл]], [[Ерейментау]], [[Түркістан]], [[Қарқаралы]] төңірегіндегі шайқастарда ерлік көрсеткен. Байғозы Наймантайұлының қызы Қойсанадан Шұбыртпалы [[Ағыбай батыр]], немере қызы Шәкіден әйгілі [[күйші]] [[Ықылас Дүкенұлы]] туған. Байғозы Наймантайұлының бейіті тұрған жер “[[Батыр басы]]” деп аталады.<ref>Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х</ref>

#'''Байғозы Наймантайұлы''' ([[1705]]-[[1803]]) - қазақ халқының елдік пен еркіндікті қорғау жолында жоңғар шапқыншылығына қарсы жүргізілген Ұлы Отан соғысында ерен ерліктер жасап, исі қазаққа даңқы жайылған батырлардың бірі. Байғозы батырдың туып-өскен жері Арқаның [[Ортау]], Қызылтау деп аталатын сілемді тауларының арасы. Топырақ бұйырған жері Қарағанды облысының Жаңаарқа және Шет аудандарының жапсарындағы [[Жаман Сарысу өзені]]нің бойы. Батырдың бейіті тұрған жер "Батыр Басы" деп аталады.<ref>"Елтұтқа". Ел тарихының әйгілі тұлғалары. (М.Жодасбекұлы, Қ.Салғараұлы, А.Сейдімбек.) Астана, 2001, 155-156 бб.</ref>
Байғозының батырлық тұлғасын Қожаберген жыраудың мынадай жолдары да аша түсетіндей:
<br/>"Тарақты Ер Байғозы қолдың басы,
<br/>Бұл күнде жиырма алтыға келген жасы.
<br/>Ол-дағы Кіші жүзге күйеу екен,
<br/>Сыйлаған оны да елдің кәрі-жасы." ([[Сейдімбек Ақселеу Сланұлы|Ақселеу Сейдімбеков]]тің жеке қоры)

Байғозы батырдың шешесі - Шолпан, Кіші жүздің Жетіруын билеген тархан [[Есет Көкіұлы|Есет батыр]]дың (1667-1749) туған қарындасы. Байғозы батырдың Баяу деп аталатын жақын әпкесінен [[Қанжығалы Бөгенбай|Қанжығалы Бөгембай]] батыр туады. Байғозы батыр өз кезінде [[Болат хан|Болат]], [[Әбілмәмбет хан|Әбілмәмбет]], [[Әбілқайыр хан|Әбілқайыр]], [[Абылай хан|Абылай]] сияқты хандардың алдын көрді. [[Төле би|Төле]], [[Қазыбек би|Қазыбек]], [[Едіге би|Едіге]], [[Бұқар жырау Қалқаманұлы|Бұқар]] сияқты би-жыраулардың ұлағатты сөзін естіді. [[Бөгенбай батыр|Бөгенбай]], [[Қабанбай батыр|Қабанбай]], [[Жәнібек батыр|Жәнібек]], Жаңатай сияқты батырлардан тәлім алды. [[Жарылғап батыр|Керей Жарылғап]], Әлтеке Жидебай, [[Шапырашты Наурызбай]] сияқты батырлармен төс тигізген дос болды.
Байғозы батырдың Шәкі деп аталатын немере қызынан әйгілі қобызшы [[Ықылас Дүкенұлы]] туған екен. Ал батырдың өзінің Қойсана деген қызынан [[Ағыбай батыр|Шұбыртпалы Ағыбай]] батырдың анасы өмірге келген екен.<ref>Қазақстан тарихы: Этникалық зертетулерде, 10-том. 273-274-бб.</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:1705 жылы туғандар]]
[[Санат:Қазақ батырлары]]
[[Санат:1803 жылы қайтыс болғандар]]

{{Bio-stub}}

← Ескі түзетулер	19:36, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Байғозы Наймантайұлы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Arystanbek: Begalykyzy Dilyara (т) өңдемелерінен Kasymov соңғы нұсқасына қайтарды