https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81Байшонас - Түзету тарихы2026-04-18T14:14:05ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81&diff=12567&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T17:54:39Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:54, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%81&diff=12566&oldid=prev17:13, 2017 ж. сәуірдің 5 кезіндегі Kasymov деген2017-04-05T17:13:03Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Елді мекен-Қазақстан <br />
|статусы = ауыл<br />
|атауы = Байшонас<br />
|сурет = <br />
|әкімшілік күйі = <br />
|елтаңба = <br />
|ту = <br />
|елтаңба сипаттамасы = <br />
|ту сипаттамасы = <br />
|елтаңба ені = <br />
|ту ені = <br />
|lat_deg =47 |lat_min = 14|lat_sec = 29<br />
|lon_deg =52|lon_min = 56|lon_sec =28<br />
|CoordAddon = type:city(1226000)_region:KZ<br />
|CoordScale =<br />
|ел картасы = <br />
|облыс картасы = <br />
|аудан картасы = <br />
|ел картасының өлшемi = <br />
|облыс картасының өлшемi = <br />
|аудан картасының өлшемi = <br />
|облысы = Атырау облысы<br />
|кестедегі облыс = Атырау облысы<br />
|ауданы = Мақат<br />
|кестедегі аудан = Мақат ауданы<br />
|мекен түрі = ауылдық округ<br />
|мекені = Байшонас ауылдық округі<br />
|ішкі бөлінісі = <br />
|әкімі = <br />
|құрылған уақыты = 1925 <br />
|алғашқы дерек = <br />
|бұрынғы атаулары =<br />
|статус алуы = <br />
|жер аумағы = <br />
|климаты = <br />
|тұрғыны = 1827<br />
|санақ жылы = 2009<br />
|тығыздығы = <br />
|шоғырлануы = <br />
|ұлттық құрамы = <br />
|конфессионалдық құрамы = <br />
|этнохороним = <br />
|телефон коды = <br />
|пошта индексі = <br />
|пошта индекстері = <br />
|ортаққордағы санаты = <br />
|сайты =<br />
|сайт тілі =<br />
}}<br />
<br />
'''Байшонас''' — [[Атырау облысы]]ның [[Мақат ауданы]] құрамында болған ауыл (бұрынырақ - кент), [[Байшонас ауылдық округі]]нің орталығы болды.<br />
== Орналасуы ==<br />
[[Атырау]] қаласынан шығысқа қарай 100 км, [[аудан]] орталығы — [[Мақат]] кентінен оңтүстік-батысқа қарай 80 км жерде, шөлді белдемде орналасты<ref name="source1"></ref>.<br />
== Тарихы ==<br />
=== Құрылуы және дамуы ===<br />
Іргесі 1925 жылы мұнай кенін игеруге байланысты қаланған. Орта мектеп, аурухана, наубайхана болды. Тұрғындары аудан және облыс орталықтарымен автомобиль жолы арқылы қатынасқан<ref name="source1">«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, II том;</ref>.<br />
<br />
=== Таратылуы ===<br />
Ауыл 2008 жылға дейін кент статусында болған<ref>[http://adilet.zan.kz/kaz/docs/V08T0002529 Мақат ауданының кейбір кенттерін село санатына жатқызу туралы]</ref>. Кейін Солтүстік Каспий аймағында ірі кен орнының ашылуына байланысты ауыл таратылып, 2013-14 жылдары [[Атырау]] қаласына және [[Махамбет (Атырау облысы)|Махамбет ауылына]] көшірілді<ref>[http://adilet.zan.kz/kaz/docs/V13T0002713 Атырау облысы Мақат ауданының Ескене және Байшонас елді мекендерін тарату туралы]</ref>.<br />
<br />
== Халқы ==<br />
1997 жыл тұрғындар саны 1,8 мың адам болған<ref name="source1"></ref>. Ал 2009 жылғы санақ бойынша ауылда 1827 адам мекендеді<ref>[stat.gov.kz/getImg?id=WC16200032719 - 2009 жылғы Қазақстан Республикасы халқының Ұлттық санағының қорытындылары. Астана 2011. 1 том]</ref>.<br />
{{cleanup}}<br />
'''Байшонас''' - Ембінің ежелгі, [[Доссор ]]мен [[Мақат]]тан кейінгі үшінші мұнай кәсіпшілігі, [[Атырау облысы]]ның [[Мақат ауданы]]ндағы мұнайшылар [[кент]]і. [[Атырау қаласы]]нан<br />
шығыста 85 км-де, Доссор мұнай кәсіпшілігінен оңтүстік-батыста 38 км жерде орналасқан. Өзімен аттас [[Мұнай кенорнын игеру процесі|мұнай кенорнының]] негізінде<br />
[[1931|1931 ж]]. іргесі қаланды. Бүл мұнай өнеркәсібін ұлт меншігіне айналдырғаннан кейін кеңес заманында қатарга қосылған Ембінің алғашқы мұнай кәсіпшілігі болатын. 1938-44 жылдары кәсіпшілік жан-жақты және жедел дамыды; қуаты 600 а.к-лік дизелді электр станциясы, жоғарғы вольтті Байшонас—Ескене электр желісі, Ескене—Байшонас тартабанды темір жолдары т.б. салынды; Соғыс жылдары мұнай өнімінің 20%-ын Байшонас берді, бұған тез қимылдайтын жекеленген ырғалғыштарды қолдана отырып, бірнеше горизонттарды бірден игеруге мүмкіндік беретін сұйықты тездетіп aлу әдісін кеңінен қолдану арқылы қол жет-і. Соғыстан соңғы жылдарда ұңғымаларды, оларға таяу кеңістіктерді қышқылдармен өңдеу (қанықтыру), қопарғыш затпен жару, қойнауқатты [[су|сумен жарғыштау]] т.б. әдістер кеңінен қолданылды. Қазіргі уақытта Байшонас, Қарсақ және Ботахан сияқты пайдаланудағы кенорындар жұмыс істейтін мұнайшылардың тұрағы болып отыр.<ref>Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
{{wikify}}<br />
{{kz-geo-stub}}<br />
{{Мақат ауданы елді мекендері}}<br />
[[Санат:Мақат ауданы елді мекендері]]<br />
[[Санат:Атырау облысының таратылған елді мекендері]]</div>Kasymov